Công ty luật TNHH Sao Sáng

luatsaosang@gmail.com 0936653636

TRANH CHẤP DI SẢN THỪA KẾ KHI HẾT THỜI HIỆU KHỞI KIỆN

11:20 SA
Thứ Ba 02/08/2022
 478

Quyền để lại thừa kế và quyền thừa kế là những quyền cơ bản của công dân được pháp luật tôn trọng và bảo hộ. Việc thừa kế di sản của người chết được thực hiện theo di chúc, nếu trường hợp không có di chúc thì được thực hiện theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, quyền thừa kế không phải vô hạn mà có thời hạn cụ thể đối với di sản là bất động sản và động sản. Hiện nay, thực tế xảy ra nhiều tranh chấp khi thời hiệu khởi kiện quyền thừa kế đã hết, làm ảnh hưởng tới quyền lợi của những người thừa kế. Bài viết dưới đây sẽ làm rõ những vấn đề về tranh chấp di sản thừa kế khi hết thời hiệu khởi kiện.

1. Thời điểm mở thừa kế

Theo quy định tại Khoản 1 Điều 611 Bộ luật dân sự năm 2015 thì Thời điểm mở thừa kế là thời điểm người có tài sản chết. Trường hợp Tòa án tuyên bố một người là đã chết thì thời điểm mở thừa kế là ngày mà Tòa án xác định người đó đã chết. Nếu không xác định được chính xác ngày chết của người đó thì ngày bản án tuyên bố một người đã chết có hiệu lực pháp luật được coi là ngày mà người đó chết.

Địa điểm mở thừa kế là nơi cư trú cuối cùng của người để lại di sản; nếu không xác định được nơi cư trú cuối cùng thì địa điểm mở thừa kế là nơi có toàn bộ di sản hoặc nơi có phần lớn di sản.

Trong quan hệ thừa kế thì việc xác định về thời điểm mở thừa kế, địa điểm mở thừa kế rất quan trọng trong việc để xác định Tòa án có thẩm quyền thụ lý cũng như xác định thời hiệu khởi kiện về quyền thừa kế. Kể từ thời điểm mở thừa kế, những người thừa kế có các quyền, nghĩa vụ tài sản do người chết để lại.

2. Thời hiệu thừa kế

Căn cứ theo quy định tại Điều 623 Bộ luật dân sự năm 2015:

“Điều 623. Thời hiệu thừa kế

1. Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế. Hết thời hạn này thì di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản đó. Trường hợp không có người thừa kế đang quản lý di sản thì di sản được giải quyết như sau:

a) Di sản thuộc quyền sở hữu của người đang chiếm hữu theo quy định tại Điều 236 của Bộ luật này;

b) Di sản thuộc về Nhà nước, nếu không có người chiếm hữu quy định tại điểm a khoản này.

2. Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu xác nhận quyền thừa kế của mình hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác là 10 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế.

3. Thời hiệu yêu cầu người thừa kế thực hiện nghĩa vụ về tài sản của người chết để lại là 03 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế.”

Trong thời hạn này, người thừa kế có quyền yêu cầu Tòa án chia thừa kế, xác định quyền thừa kế của mình hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác. Thời hiệu khởi kiện về quyền thừa kế sẽ được tính từ thời điểm bắt đầu của ngày tiếp theo ngày xảy ra sự kiện người để lại di sản chết và thời điểm kết thúc là thời điểm kết thúc ngày tương ứng 10 năm sau.

Thời hiệu thừa kế hiện nay vẫn còn nhiều vướng mắc, cụ thể:

Trường hợp người để lại di sản thừa kế chết trước năm 1987 mà hiện nay Tòa án mới thụ lý, giải quyết tranh chấp thì thời hiệu khởi kiện chia di sản thừa kế là bất động sản được xác định như thế nào?

Để giải quyết vấn đề này năm 2018 Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành Giải đáp 01/GĐ-TANDTC giải đáp một số vướng mắc về nghiệp vụ trong đó có vấn đề về thời hiệu khởi kiện di sản thừa kế là bất động sản, theo đó:

“Đối với trường hp thừa kế mở trước ngày 10-9-1990 thì thời hiệu khởi kiện chia di sản thừa kế là bất động sản được thực hiện theo quy định tại Điều 36 của Pháp lệnh Thừa kế năm 1990 và hướng dẫn tại Nghị quyết số 02/HĐTP ngày 19-10-1990 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định của Pháp lệnh Thừa kế, cụ thể là: thời hiệu khởi kiện được tính từ ngày 10-9-1990.

Khi xác định thời hiệu khi kiện chia di sản thừa kế mà thời điểm mở thừa kế trước ngày 01-7-1991 và di sản là nhà ở thì thời gian từ ngày 01-7-1996 đến ngày 01-01-1999 không tính vào thời hiệu khởi kiện đối với trường hợp thừa kế không có người Việt Nam định cư ở nước ngoài tham gia; thời gian từ ngày 01-7-1996 đến ngày 01-9-2006 không tính vào thời hiệu khởi kiện đối với trường hợp thừa kế có người Việt Nam định cư ở nước ngoài tham gia.

Trong thời hiệu yêu cầu chia di sản, trường hợp đã chia tài sản thừa kế mà tìm thấy di chúc thì phải chia lại theo di chúc nếu người thừa kế theo di chúc yêu cầu.

Khi hết thời hiệu yêu cầu chia thừa kế, người thừa kế không còn quyền khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp về quyền thừa kế. Tuy nhiên vấn đề này còn nhiều vướng mắc và được giải thích cụ thể trong các trường hợp dưới đây.

3. Trường hợp không áp dụng về thời hiệu khởi kiện về quyền thừa kế

Theo quy định tại Mục 2.4, Nghị quyết số 02/2004/NQ-HĐTP hướng dẫn áp dụng pháp luật trong một số việc giải quyết các vụ án dân sự, hôn nhân và gia đình có quy định:

"2.4. Không áp dụng thời hiệu khởi kiện về quyền thừa kế

a) Trường hợp trong thời hạn mười năm, kể từ thời điểm mở thừa kế mà các đồng thừa kế không có tranh chấp về quyền thừa kế và có văn bản cùng xác nhận là đồng thừa kế hoặc sau khi kết thúc thời hạn mười năm mà các đồng thừa kế không có tranh chấp về hàng thừa kế và đều thừa nhận di sản do người chết để lại chưa chia thì di sản đó chuyển thành tài sản chung của các thừa kế. Khi có tranh chấp và yêu cầu Toà án giải quyết thì không áp dụng thời hiệu khởi kiện về quyền thừa kế, mà áp dụng các quy định của pháp luật về chia tài sản chung để giải quyết và cần phân biệt như sau:

a.1) Trường hợp có di chúc mà các đồng thừa kế không có tranh chấp và thoả thuận việc chia tài sản sẽ được thực hiện theo di chúc khi có nhu cầu chia tài sản, thì việc chia tài sản chung đó được thực hiện theo di chúc.

a.2) Trường hợp không có di chúc mà các đồng thừa kế thảo thuận về phần mỗi người được hưởng khi có nhu cầu chia tài sản, thì việc chia tài sản chung đó được thực hiện theo thoả thuận của họ.

a.3) Trường hợp không có di chúc và các đồng thừa kế không có thoả thuận về phần mỗi người được hưởng khi có nhu cầu chia tài sản, thì việc chia tài sản chung đó được thực hiện theo quy định của pháp luật về chia tài sản chung.

b) Trường hợp người chết để lại di sản cho các thừa kế nhưng các thừa kế không trực tiếp quản lý, sử dụng mà di sản đó đang do người khác chiếm hữu bất hợp pháp hoặc thuê, mượn, quản lý theo Ủy quyền... thì các thừa kế có quyền khởi kiện người khác đó để đòi lại di sản."

Như vậy, với những trường hợp tranh chấp quyền thừa kế đã hết thời hiệu mà thuộc trường hợp không áp dụng thời hiệu khởi kiện quyền thừa kế như trên thì người có quyền thừa kế vẫn có quyền khởi kiện để bảo vệ quyền và lợi ích cho mình và việc giải quyết chia thừa kế vẫn theo thủ tục thông thường.

Trên đây là nội dung Luật Sao Sáng gửi đến quý bạn đọc về vấn đề Dân sự. Nếu có vấn đề nào còn thắc mắc hoặc cần được hỗ trợ vui lòng liên hệ với chúng tôi qua email:luatsaosang@gmail.com hoặc hotline: 0936.65.3636 – 097.217.2757 để được tư vấn, hỗ trợ nhanh nhất.

Bài viết cùng chuyên mục

Bản đồ

Luật sư sẽ liên hệ lại với bạn ngay lập tức khi nhận được lịch

Danh mục

Tin mới

. .