Truy thu thuế là gì? Các trường hợp bị truy thu thuế

Truy thu thuế là việc cơ quan thuế yêu cầu người nộp thuế nộp bổ sung vào ngân sách nhà nước các khoản thuế còn thiếu, số thuế bị trốn, hoặc các khoản thuế đã được miễn, giảm, hoàn không đúng quy định của pháp luật.

Việc truy thu thuế thường được áp dụng khi cơ quan thuế phát hiện người nộp thuế có hành vi vi phạm như: kê khai thiếu doanh thu, hạch toán chi phí không đúng quy định, áp dụng sai thuế suất, không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ kê khai thuế, gian lận hoặc trốn thuế, hưởng ưu đãi thuế không đúng đối tượng, điều kiện.

Ví dụ: Doanh nghiệp kê khai sai dẫn đến thiếu số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp từ năm 2017. Đến năm 2025, mặc dù đã hết thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi khai sai, cơ quan thuế vẫn ban hành quyết định truy thu toàn bộ số thuế còn thiếu với số tiền hơn 3 tỷ đồng và yêu cầu nộp thêm tiền chậm nộp phát sinh hơn 2,6 tỷ đồng.

Thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính về thuế

Theo Điều 137 Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14, thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế được xác định như sau:

Điều 137. Thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính về quản lý thuế

1. Đối với hành vi vi phạm thủ tục thuế thì thời hiệu xử phạt là 02 năm kể từ ngày thực hiện hành vi vi phạm.

2. Đối với hành vi trốn thuế chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, hành vi khai sai dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc tăng số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn, không thu thì thời hiệu xử phạt là 05 năm kể từ ngày thực hiện hành vi vi phạm.

3. Quá thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính về quản lý thuế thì người nộp thuế không bị xử phạt nhưng vẫn phải nộp đủ số tiền thuế thiếu, số tiền thuế trốn, số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn, không thu không đúng, tiền chậm nộp vào ngân sách nhà nước trong thời hạn 10 năm trở về trước kể từ ngày phát hiện hành vi vi phạm. Trường hợp người nộp thuế không đăng ký thuế thì phải nộp đủ số tiền thuế thiếu, số tiền thuế trốn, tiền chậm nộp cho toàn bộ thời gian trở về trước kể từ ngày phát hiện hành vi vi phạm.

Nếu đã quá thời hiệu xử phạt, người vi phạm không bị phạt tiền nhưng vẫn phải nộp lại đầy đủ số tiền thuế đã thiếu, đã trốn hoặc đã được miễn/hoàn không đúng, kèm theo tiền chậm nộp theo quy định.

• Đối với hành vi vi phạm thủ tục thuế, thời hiệu xử phạt là 02 năm kể từ ngày thực hiện hành vi vi phạm.

• Đối với hành vi trốn thuế chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc hành vi khai sai làm thiếu số tiền thuế phải nộp, làm tăng số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn hoặc không thu, thời hiệu xử phạt là 05 năm kể từ ngày thực hiện hành vi vi phạm.

Trường hợp đã hết thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính thì người nộp thuế không bị xử phạt tiền. Tuy nhiên, họ vẫn phải nộp đầy đủ số tiền thuế còn thiếu, số tiền thuế đã trốn, số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn không đúng quy định và tiền chậm nộp vào ngân sách nhà nước theo quy định pháp luật.

Thời hạn truy thu thuế là bao lâu?

Theo quy định tại Điều 8 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, thời hạn truy thu thuế được xác định như sau:

Thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn; thời hạn được coi là chưa bị xử phạt; thời hạn truy thu thuế

...

5. Thời hạn được coi là chưa bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn Tổ chức, cá nhân bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn nếu trong thời hạn 06 tháng, kể từ ngày chấp hành xong quyết định xử phạt cảnh cáo hoặc 01 năm kể từ ngày chấp hành xong quyết định xử phạt hành chính khác hoặc kể từ ngày hết thời hiệu thi hành quyết định xử phạt mà không tái phạm thì được coi là chưa bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi đó. Ngày chấp hành xong quyết định xử phạt cảnh cáo là ngày quyết định xử phạt vi phạm hành chính được giao, gửi cho tổ chức, cá nhân bị xử phạt theo quy định tại Điều 39 Nghị định này.

6. Thời hạn truy thu thuế

a) Quá thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính về thuế thì người nộp thuế không bị xử phạt nhưng vẫn phải nộp đủ tiền thuế truy thu (số tiền thuế thiếu, số tiền thuế trốn, số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn cao hơn quy định, tiền chậm nộp tiền thuế) vào ngân sách nhà nước trong thời hạn mười năm trở về trước, kể từ ngày phát hiện hành vi vi phạm. Trường hợp người nộp thuế không đăng ký thuế thì phải nộp đủ số tiền thuế thiếu, số tiền thuế trốn, tiền chậm nộp tiền thuế cho toàn bộ thời gian trở về trước, kể từ ngày phát hiện hành vi vi phạm.

b) Thời hạn truy thu thuế tại điểm a khoản này chỉ áp dụng đối với các khoản thuế theo pháp luật về thuế và khoản thu khác do tổ chức, cá nhân tự khai, tự nộp vào ngân sách nhà nước. Đối với các khoản thu từ đất đai hoặc khoản thu khác do cơ quan có thẩm quyền xác định nghĩa vụ tài chính của tổ chức, cá nhân thì cơ quan có thẩm quyền xác định thời hạn truy thu theo quy định của pháp luật về đất đai và pháp luật có liên quan nhưng không ít hơn thời hạn truy thu theo quy định tại điểm a khoản này.”

• Trường hợp đã quá thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính về thuế, người nộp thuế vẫn phải nộp đầy đủ số tiền thuế bị truy thu (bao gồm tiền thuế thiếu, thuế trốn, số tiền được miễn, giảm, hoàn vượt quy định và tiền chậm nộp) trong phạm vi 10 năm trở về trước, tính từ ngày cơ quan có thẩm quyền phát hiện hành vi vi phạm.

• Đối với trường hợp người nộp thuế không thực hiện đăng ký thuế, pháp luật không giới hạn thời gian truy thu. Khi đó, cơ quan thuế có quyền truy thu toàn bộ số tiền thuế thiếu, thuế trốn và tiền chậm nộp cho toàn bộ thời gian trước thời điểm phát hiện vi phạm.

Như vậy, thời hiệu truy thu thuế thông thường là 10 năm, nhưng có thể kéo dài không giới hạn nếu người nộp thuế không thực hiện đăng ký thuế theo quy định.

Mức xử phạt vi phạm hành chính về thuế

Căn cứ Luật Quản lý thuế năm 2019, mức xử phạt vi phạm hành chính về thuế được áp dụng tùy thuộc vào tính chất và mức độ vi phạm, bao gồm các hình thức cảnh cáo hoặc phạt tiền.

Cụ thể:

• Phạt 10% trên số tiền thuế khai thiếu hoặc số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn, không thu tăng không đúng quy định đối với hành vi khai sai căn cứ tính thuế, xác định sai ưu đãi thuế.

• Phạt 20% trên số tiền thuế khai thiếu hoặc số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn, không thu không đúng quy định đối với các hành vi khai sai theo quy định tại Điều 142 Luật Quản lý thuế.

• Phạt từ 01 đến 03 lần số tiền thuế trốn đối với các hành vi trốn thuế theo Điều 143 Luật Quản lý thuế, như: không đăng ký thuế, không ghi chép doanh thu trong sổ kế toán, không xuất hóa đơn theo quy định, cố ý không kê khai hoặc kê khai sai thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu,…

Bên cạnh hình thức xử phạt tiền, người vi phạm còn phải áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả, bao gồm:

• Buộc nộp đủ số tiền thuế còn thiếu hoặc đã trốn;

• Buộc nộp lại số tiền thuế đã được miễn, giảm, hoàn hoặc không thu không đúng quy định;

• Nộp tiền chậm nộp theo quy định pháp luật.

Trên đây là toàn bộ tư vấn của chúng tôi, hy vọng rằng, những ý kiến tư vấn này, sẽ giúp làm sáng tỏ các vấn đề mà Quý vị đang quan tâm. Để có thể làm rõ hơn và chi tiết từng vấn đề nêu trên cũng như các vấn đề pháp lý mà Quý vị đang cần tham khảo thêm ý kiến chuyên môn. Xin vui lòng liên hệ ngay cho chúng tôi theo địa chỉ email: luatsaosang@gmail.com hoặc qua tổng đài tư vấn: 0936.65.3636 để nhận được sự tư vấn, giải đáp và hỗ trợ từ Luật Sao Sáng. Trân trọng cảm ơn!