1. Nguyên tắc "Tái định cư phải đi trước một bước"

Căn cứ theo quy định pháp luật hiện hành, cơ quan Nhà nước có thẩm quyền chỉ được phép ban hành quyết định thu hồi đất sau khi phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt và công tác bố trí tái định cư đã hoàn thành.

Đặc biệt, khu tái định cư phải đáp ứng nghiêm ngặt các điều kiện về hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội, đảm bảo tiêu chuẩn sống tối thiểu bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ. Cơ chế này nhằm chấm dứt tình trạng người dân phải bàn giao mặt bằng nhưng chưa được an cư, gây bất ổn đến đời sống dân sinh.

2. Đa dạng hóa hình thức bồi thường về đất

Luật Đất đai 2024 đã tháo gỡ điểm nghẽn trong công tác đền bù bằng việc mở rộng các hình thức bồi thường. Theo đó, khi Nhà nước thu hồi đất, người sử dụng đất đủ điều kiện không chỉ được bồi thường bằng tiền hoặc bằng đất có cùng mục đích sử dụng.

Tùy thuộc vào quỹ đất và quỹ nhà ở của từng địa phương, người dân hoàn toàn có quyền được xem xét bồi thường bằng đất khác mục đích sử dụng (ví dụ: thu hồi đất nông nghiệp nhưng bồi thường bằng đất ở hoặc đất thương mại, dịch vụ) hoặc bồi thường bằng nhà ở. Quy định này tạo sự linh hoạt, giúp người dân tối ưu hóa giá trị tài sản nhận được sau khi bị thu hồi.

3. Xác định giá đền bù tiệm cận giá trị thị trường

Một trong những cải cách pháp lý đột phá nhất là việc bãi bỏ "Khung giá đất" do Chính phủ ban hành. Thay vào đó, giá đất tính bồi thường sẽ được xác định dựa trên Bảng giá đất do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ban hành và điều chỉnh, cập nhật hằng năm.

Việc định giá đất bồi thường sẽ được thực hiện sát với nguyên tắc thị trường, hạn chế tối đa độ lệch pha giữa đơn giá bồi thường của Nhà nước và giá trị giao dịch thực tế. Cơ chế này đảm bảo sự công bằng về mặt tài chính, khắc phục triệt để tình trạng người dân bị bồi thường với mức giá chưa tương xứng với giá trị tài sản.

4. Thể chế hóa và mở rộng các chính sách hỗ trợ

Bên cạnh khoản tiền bồi thường cấu thành từ giá trị quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất, pháp luật quy định bắt buộc các khoản hỗ trợ nhằm duy trì sinh kế và khôi phục thu nhập cho người bị thu hồi đất.

Các chế định hỗ trợ tiêu biểu bao gồm: Hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất; hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm; hỗ trợ tái định cư đối với trường hợp tự lo chỗ ở. Đặc biệt, bổ sung thêm các khoản hỗ trợ chi phí di dời vật nuôi, hỗ trợ tháo dỡ các công trình xây dựng, máy móc thiết bị phức tạp.

Khuyến nghị pháp lý từ Luật sư

Khi tiếp nhận Thông báo thu hồi đất, người dân cần giữ thái độ bình tĩnh, chủ động tập hợp toàn bộ hồ sơ pháp lý liên quan đến nguồn gốc sử dụng đất (Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, các hợp đồng chuyển nhượng, biên lai đóng thuế...). Quý vị cần đối chiếu kỹ lưỡng diện tích và loại đất trên thực địa với Phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư dự thảo do Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường niêm yết công khai. Trong trường hợp phát hiện sai sót hoặc mức giá chưa thỏa đáng, người dân có quyền thực hiện thủ tục khiếu nại theo đúng trình tự pháp luật thay vì có các hành vi cản trở trái phép.

Trên đây là toàn bộ tư vấn của chúng tôi, hy vọng rằng, những ý kiến tư vấn này, sẽ giúp làm sáng tỏ các vấn đề mà Quý vị đang quan tâm. Để có thể làm rõ hơn và chi tiết từng vấn đề nêu trên cũng như các vấn đề pháp lý mà Quý vị đang cần tham khảo thêm ý kiến chuyên môn. Xin vui lòng liên hệ ngay cho chúng tôi theo địa chỉ email: luatsaosang@gmail.com hoặc qua tổng đài tư vấn: 0936.65.3636 để nhận được sự tư vấn, giải đáp và hỗ trợ từ Luật Sao Sáng. Trân trọng cảm ơn!