1. Điều kiện tiên quyết để di chúc hợp pháp

Theo Bộ luật Dân sự 2015, một bản di chúc chỉ được pháp luật công nhận là hợp pháp khi đáp ứng đủ các điều kiện cơ bản:

• Trạng thái tinh thần: Người lập di chúc phải hoàn toàn minh mẫn, sáng suốt trong quá trình lập di chúc; không bị lừa dối, đe dọa hay cưỡng ép.
• Nội dung di chúc: Không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội.
• Hình thức di chúc: Không trái với quy định của luật (dù viết tay, đánh máy hay công chứng đều có những quy chuẩn hình thức riêng).

2. Bốn "quy tắc vàng" giúp triệt tiêu rủi ro tranh chấp giữa các con

Để bản di chúc không thể bị "bẻ cong" hay đệ đơn kiện yêu cầu hủy bỏ, người lập di chúc cần áp dụng các biện pháp bảo vệ pháp lý vững chắc:

Quy tắc 1: Khám sức khỏe tâm thần trước khi lập di chúc Lý do phổ biến nhất mà một người con dùng để khởi kiện đòi hủy di chúc là: "Lúc cha/mẹ lập di chúc đã già yếu, lẫn lộn, không còn minh mẫn". Để chặn đứng hoàn toàn rủi ro này, người lập di chúc nên đến bệnh viện tuyến quận/huyện trở lên để xin giấy khám sức khỏe (đặc biệt là xác nhận về năng lực nhận thức và điều khiển hành vi) ngay trong ngày hoặc trước ngày lập di chúc. Giấy chứng nhận này là bằng chứng thép không thể chối cãi trước Tòa án.

Quy tắc 2: Lập di chúc tại Phòng Công chứng / Văn phòng Công chứng Pháp luật vẫn công nhận di chúc viết tay không có người làm chứng (nếu tự tay viết và ký). Tuy nhiên, đây là loại di chúc dễ bị làm giả và dễ gây tranh cãi nhất (nét chữ, chữ ký). Thay vào đó, hãy lập di chúc bằng văn bản có công chứng hoặc chứng thực. Công chứng viên sẽ là người xác nhận trạng thái minh mẫn của bạn, kiểm tra tính hợp pháp của tài sản và lưu trữ một bản gốc tại tổ chức hành nghề công chứng, đảm bảo di chúc không bị thất lạc hay sửa chữa.

Quy tắc 3: Mô tả tài sản cực kỳ chi tiết và chính xác Một di chúc ghi chung chung "Tôi để lại toàn bộ đất đai của tôi cho con trai trưởng" rất dễ gây tranh chấp nếu người cha có nhiều mảnh đất hoặc tài sản biến động. Tài sản (đặc biệt là bất động sản) cần được ghi rõ: Số Giấy chứng nhận (Sổ đỏ), cơ quan cấp, ngày cấp, số tờ bản đồ, số thửa, diện tích, địa chỉ thửa đất. Nếu có tài khoản ngân hàng, cần ghi rõ số tài khoản, tên ngân hàng, chi nhánh.

Quy tắc 4: Chỉ định đoạt phần tài sản thuộc sở hữu của mình Đây là sai lầm kinh điển khiến di chúc bị vô hiệu một phần. Ví dụ: Căn nhà là tài sản chung của hai vợ chồng, nhưng người chồng tự ý lập di chúc để lại toàn bộ căn nhà đó cho một người con mà không có sự đồng ý của người vợ. Theo luật, người chồng chỉ có quyền định đoạt 1/2 giá trị khối tài sản chung đó. Nếu muốn định đoạt toàn bộ, phải có sự lập di chúc chung của vợ chồng, hoặc lập di chúc riêng nhưng chỉ ghi phần tài sản tương ứng với quyền sở hữu của mình.

3. Lưu ý sống còn về Người làm chứng

Trong trường hợp lập di chúc bằng văn bản có người làm chứng, tuyệt đối không được nhờ những người sau đây ký tên làm chứng, nếu vi phạm, di chúc sẽ vô hiệu:

1. Người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật của người lập di chúc (tức là vợ/chồng, con cái, cha mẹ, anh chị em ruột đều không được làm chứng).
2. Người có quyền, nghĩa vụ tài sản liên quan tới nội dung di chúc.
3. Người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự.

Hãy nhờ những người trung lập (Tổ trưởng dân phố, hàng xóm không có quan hệ họ hàng, bạn bè) để đảm bảo tính khách quan tối đa.

Trên đây là toàn bộ tư vấn của chúng tôi, hy vọng rằng, những ý kiến tư vấn này, sẽ giúp làm sáng tỏ các vấn đề mà Quý vị đang quan tâm. Để có thể làm rõ hơn và chi tiết từng vấn đề nêu trên cũng như các vấn đề pháp lý mà Quý vị đang cần tham khảo thêm ý kiến chuyên môn. Xin vui lòng liên hệ ngay cho chúng tôi theo địa chỉ email: luatsaosang@gmail.com hoặc qua tổng đài tư vấn: 0936.65.3636 để nhận được sự tư vấn, giải đáp và hỗ trợ từ Luật Sao Sáng. Trân trọng cảm ơn!