Pháp luật Việt Nam có cho phép ủy quyền tham gia tranh chấp giành quyền nuôi con hay không?
Trong thực tiễn giải quyết các vụ án hôn nhân và gia đình, việc một bên đương sự vì lý do công việc, khoảng cách địa lý hoặc tâm lý e ngại va chạm mà mong muốn ủy quyền cho người thân hoặc luật sư thay mặt mình tham gia tố tụng là nhu cầu rất phổ biến. Song, không phải trong mọi quan hệ pháp luật, cá nhân cũng có thể chuyển giao quyền tham gia tố tụng cho người khác, đặc biệt là đối với những tranh chấp gắn liền với yếu tố nhân thân như tranh chấp giành quyền nuôi con.
- Pháp luật Dân sự quy định về phạm vi ủy quyền
Căn cứ Khoản 1 Điều 138 Bộ luật Dân sự năm 2015 cho phép cá nhân được ủy quyền cho cá nhân hoặc pháp nhân khác xác lập, thực hiện giao dịch dân sự và tham gia đại diện trong hoạt động tố tụng.
Tuy nhiên, tại Điều 25 và khoản 3 Điều 141 Bộ luật Dân sự năm 2015 lại xác lập giới hạn rất rõ ràng rằng quyền nhân thân của cá nhân là quyền gắn liền với mỗi người và không thể chuyển giao cho người khác, trừ trường hợp luật có liên quan quy định khác, đồng thời người đại diện chỉ được thực hiện giao dịch trong phạm vi đại diện phù hợp với bản chất của quan hệ pháp luật đó.
Và theo Khoản 4, Điều 85 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 quy định đương sự có quyền ủy quyền bằng văn bản cho người đại diện tham gia tố tụng, ngoại trừ trường hợp ly hôn thì đương sự không được ủy quyền cho người khác thay mặt mình tham gia tố tụng.
- Quan điểm của Tòa án đối với việc ủy quyền tham gia tranh chấp quyền nuôi con
Theo án lệ số 88/2026/AL về ủy quyền tham gia tố tụng trong vụ án tranh chấp nuôi con được Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao thông qua ngày 21 tháng 05 năm 2026 có quan điểm như sau:
Nhận thấy, việc ủy quyền để yêu cầu giải quyết tranh chấp giành quyền nuôi con chung có liên quan đến quyền nhân thân trong hôn nhân và gia đình, cụ thể là quan hệ cha, mẹ và con theo quy định tại Điều 39 Bộ luật Dân sự năm 2015 cũng như trong Luật Hôn nhân và gia đình. Đồng thời, căn cứ vào khoản 1, Điều 25 Bộ luật Dân sự năm 2015 “Quyền nhân thân được quy định trong Bộ luật này là quyền dân sự gắn liền với mỗi cá nhân, không thể chuyển giao cho người khác, trừ trường hợp luật khác có liên quan quy định khác”. Do đó, mặc dù theo khoản 4, Điều 85 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 chỉ đề cập “Đối với việc ly hôn, đương sự không được ủy quyền cho người khác thay mặt mình tham gia tố tụng”. Tuy nhiên, như đã đề cập việc tranh chấp giành quyền nuôi con chung trong vụ án hôn nhân và gia đình có liên quan đến quyền nhân thân của cá nhân. Ngoài ra, khoản 4 Điều 68 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định “Mọi thỏa thuận của cha mẹ, con liên quan đến quan hệ nhân thân.... không được làm ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của con chưa thành niên...”. Bên cạnh đó, để giải quyết vấn đề con chung, quá trình giải quyết vụ án Hội đồng xét xử cũng cần thiết cân nhắc đến thái độ, tâm tư, tình cảm của cha, mẹ con. Từ những phân tích nêu trên, Hội đồng xét xử không chấp nhận việc chị Phạm Ngọc N1 được tham gia tố tụng, hòa giải, làm việc tại Tòa án cấp sơ thẩm với tư cách là bên được ủy quyền của chị Lê Thái A đối với phần tranh chấp giành quyền nuôi con chung Dương Lê An N, và Dương Minh K theo nội dung ủy quyền thể hiện tại hợp đồng ủy quyền được công chứng ngày 20/10/2022 giữa chị Lê Thái A (bên ủy quyền) và chị Phạm Ngọc NI (bên được ủy quyền).
Như vậy, trong các vụ án tranh chấp quyền trực tiếp nuôi con, cha và mẹ phải trực tiếp tham gia tố tụng trước Tòa án mà không thể ủy quyền cho người khác thay mặt mình. Việc này không chỉ đề cao trách nhiệm và tình thương yêu của bậc sinh thành, mà còn tạo điều kiện để cơ quan tiến hành tố tụng lắng nghe, thấu hiểu trọn vẹn tâm tư, nguyện vọng của cả cha mẹ lẫn con cái. Bởi sau cùng, việc đưa ra phán quyết thấu tình đạt lý nhằm bảo đảm quyền lợi tốt nhất về mọi mặt cho đứa trẻ mới là điều quan trọng nhất.
Trên đây là toàn bộ tư vấn của chúng tôi, hy vọng rằng, những ý kiến tư vấn này, sẽ giúp làm sáng tỏ các vấn đề mà Quý vị đang quan tâm. Để có thể làm rõ hơn và chi tiết từng vấn đề nêu trên cũng như các vấn đề pháp lý mà Quý vị đang cần tham khảo thêm ý kiến chuyên môn. Xin vui lòng liên hệ ngay cho chúng tôi theo địa chỉ email: luatsaosang@gmail.com hoặc qua tổng đài tư vấn: 0936.65.3636 để nhận được sự tư vấn, giải đáp và hỗ trợ từ Luật Sao Sáng. Trân trọng cảm ơn!
