QUYỀN SỞ HỮU VÀ KINH DOANH BẤT ĐỘNG SẢN TẠI VIỆT NAM CỦA NGƯỜI VIỆT NAM ĐỊNH CƯ Ở NƯỚC NGOÀI: BƯỚC ĐỘT PHÁ TỪ HỆ THỐNG PHÁP LUẬT MỚI
Với sự có hiệu lực đồng bộ của Luật Đất đai 2024, Luật Nhà ở 2023 và Luật Kinh doanh bất động sản 2023, hành lang pháp lý liên quan đến quyền tài sản của người Việt Nam định cư ở nước ngoài (NVNĐCƠNN - thường gọi là Việt kiều) đã có những bước chuyển mình mang tính lịch sử. Các đạo luật này đã gần như xóa bỏ ranh giới pháp lý giữa cá nhân trong nước và kiều bào, xác lập cơ chế bình đẳng và mở ra dư địa rất lớn cho dòng vốn FDI và kiều hối chảy vào thị trường bất động sản (BĐS) nội địa.
Dưới góc độ chuyên môn pháp lý, chúng tôi phân tích những chế định mới nhất nhằm giúp nhà đầu tư kiều bào nắm bắt chính xác các đặc quyền và cơ hội của mình.
1. Mở rộng toàn diện Quyền sở hữu nhà ở và Quyền sử dụng đất
Theo chế định cũ (Luật Đất đai 2013), NVNĐCƠNN bị hạn chế rất lớn trong việc nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất (QSDĐ) ngoài các dự án phát triển nhà ở. Khắc phục điểm nghẽn này, pháp luật hiện hành đã định danh lại chủ thể và trao quyền trực tiếp:
- Sự bình đẳng về chủ thể: Luật Đất đai 2024 quy định "Người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài" là một trong những nhóm đối tượng người sử dụng đất hợp pháp, được hưởng quyền và nghĩa vụ tương đương công dân Việt Nam sinh sống trong nước.
- Quyền nhận chuyển nhượng QSDĐ linh hoạt: Thay vì chỉ được mua nhà, căn hộ gắn liền với QSDĐ trong các dự án thương mại, hiện nay NVNĐCƠNN có quyền trực tiếp nhận chuyển nhượng QSDĐ ở (đất nền) để tự xây dựng nhà ở, nhận thừa kế, nhận tặng cho QSDĐ ở và các loại đất khác trong cùng thửa đất có nhà ở.
- Không còn phải "nhờ người đứng tên": Việc mở rộng quyền này giải quyết dứt điểm các rủi ro pháp lý "tranh chấp hợp đồng ủy quyền, nhờ đứng tên hộ" – nguyên nhân làm phát sinh hàng loạt vụ án dân sự phức tạp trước đây khi kiều bào gửi tiền về nhờ người thân mua đất và bị chiếm đoạt tài sản.
2. Xóa bỏ rào cản trong hoạt động Kinh doanh Bất động sản
Luật Kinh doanh bất động sản 2023 và Luật Đất đai 2024 đã thiết lập mặt bằng pháp lý chung, cho phép NVNĐCƠNN tham gia sâu rộng vào chuỗi giá trị thương mại của thị trường BĐS Việt Nam:
- Kinh doanh công năng đa dạng: NVNĐCƠNN được quyền đầu tư xây dựng nhà ở, công trình xây dựng để bán, cho thuê, cho thuê mua y hệt như cá nhân/tổ chức trong nước. Không chỉ giới hạn ở BĐS nhà ở, kiều bào còn được quyền đầu tư hạ tầng kỹ thuật tại các khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu công nghệ cao để chuyển nhượng, cho thuê QSDĐ đã có hạ tầng.
- Quyền nhận chuyển nhượng dự án BĐS: Chủ thể là kiều bào hoàn toàn có thể trở thành "tay chơi" lớn thông qua việc nhận chuyển nhượng toàn bộ hoặc một phần dự án BĐS để tiếp tục triển khai, khai thác thương mại, thay vì chỉ là người mua nhà ở cuối cùng.
- Cho thuê đất, thế chấp và góp vốn: NVNĐCƠNN có quyền dùng QSDĐ để thế chấp tại các tổ chức tín dụng được phép hoạt động tại Việt Nam nhằm huy động vốn, hoặc dùng tài sản này để góp vốn vào các doanh nghiệp, hợp tác xã.
3. Điều kiện pháp lý mang tính tiên quyết
Dù hành lang pháp lý đã thông thoáng, để thực thi trọn vẹn các quyền năng tài sản nêu trên, NVNĐCƠNN cần đáp ứng thủ tục chứng minh nhân thân khắt khe:
- Chứng minh tư cách chủ thể: Yêu cầu bắt buộc là phải có giấy tờ chứng minh có quốc tịch Việt Nam hoặc giấy tờ xác nhận là "Người gốc Việt Nam" do cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam cấp (Đại sứ quán/Lãnh sự quán, Ủy ban Nhà nước về NVNĐCƠNN, hoặc Cơ quan quản lý căn cước, hộ tịch).
- Nhập cảnh hợp pháp: Khách thể phải được phép nhập cảnh vào Việt Nam và không thuộc diện được hưởng quyền ưu đãi, miễn trừ ngoại giao, lãnh sự.
- Tuân thủ quy định ngoại hối: Dòng tiền giao dịch để mua bán, nhận chuyển nhượng BĐS tại Việt Nam phải được minh bạch nguồn gốc và tuân thủ chặt chẽ pháp luật về quản lý ngoại hối, đảm bảo tiền được chuyển qua hệ thống tổ chức tín dụng hợp pháp để bảo vệ quyền lợi giải ngân và hồi hương lợi nhuận sau này.
Pháp luật về quyền sở hữu và kinh doanh BĐS cho Việt kiều không chỉ là đòn bẩy thu hút kiều hối, mà còn thể hiện tính nhất quán trong chính sách đại đoàn kết dân tộc, bảo hộ quyền tài sản hợp pháp của công dân và người gốc Việt Nam trên toàn cầu.
Trên đây là toàn bộ tư vấn của chúng tôi, hy vọng rằng, những ý kiến tư vấn này, sẽ giúp làm sáng tỏ các vấn đề mà Quý vị đang quan tâm. Để có thể làm rõ hơn và chi tiết từng vấn đề nêu trên cũng như các vấn đề pháp lý mà Quý vị đang cần tham khảo thêm ý kiến chuyên môn. Xin vui lòng liên hệ ngay cho chúng tôi theo địa chỉ email: luatsaosang@gmail.com hoặc qua tổng đài tư vấn: 0936.65.3636 để nhận được sự tư vấn, giải đáp và hỗ trợ từ Luật Sao Sáng. Trân trọng cảm ơn!




