Cơ sở pháp lý chính nằm ở Điều 101 Nghị định 15/2020/NĐ- CP, ban hành ngày 03/02/2020, quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, công nghệ thông tin và giao dịch điện tử. Cụ thể, khoản 1 Điều 101 nêu rõ: phạt tiền từ 10-20 triệu đồng đối với hành vi lợi dụng mạng xã hội để cung cấp, chia sẽ thông tin giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc, vu khống hoặc xúc phạm uy tín cơ quan, tổ chức, danh dự cá nhân. Nghị định này được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 14/2022/NĐ- CP, điều chỉnh mức phạt đối với cá nhân bằng một nửa mức áp dụng cho tổ chức, tức 5-10 triệu đồng.

Ngoài ra, biện pháp khắc phục hậu quả được quy định tại khoản 3 Điều 101, buộc người vi phạm phải gỡ bỏ ngay thông tin sai lệch hoặc gây nhầm lẫn. Thời hiệu xử phạt là 1 năm kể từ ngày hành vi vi phạm xảy ra, tạo cơ sở để cơ quan như Sở Thông tin và Truyền thông, Công an địa phương vào cuộc nhanh chóng. Trong thực tiễn, các vụ việc thường được ưu tiên xử lý khi thông tin có tính chất chính trị nhạy cảm, gây ảnh hưởng rộng rãi qua lượt chia sẻ lớn hoặc có đơn tố cáo cụ thể từ cá nhân, tổ chức bị ảnh hưởng.

Trách nhiệm pháp lý không dừng lại ở hành chính mà còn mở rộng sang hình sự và dân sự. Điều 9 Luật An ninh mạng 2018 quy định người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự tuỳ theo tính chất, mức độ, đặc biệt nếu hành vi gây hậu quả nghiêm trọng như phá hoại đoàn kết dân tộc hoặc ảnh hưởng kinh tế- xã hội. Điều 8 Luật này nghiêm cấm sử dụng không gian mạng để xuyên tạc lịch sử, phủ nhận thành tựu cách mạng hoặc gây hoang mang dư luận. Về dân sự, người đăng tải phải bồi thường thiệt hại nếu gây tổn hại danh dự, uy tín theo Bộ luật Dân sự 2015.

Thực tế áp dụng cho thấy rủi ro pháp lý lớn đối với người dùng mạng xã hội. Khái niệm “thông tin sai lệch” có phạm vi rộng, dễ bị diễn giải linh hoạt bởi cơ quan chức năng, dẫn đến khó khăn trong chứng minh tính chính xác. Thông tin viral nhanh chóng có thể gây hậu quả không lường trước, như các vụ việc đăng tải tin giả về dịch bệnh hoặc sự kiện chính trị gần đây đã bị xử phạt công khai. Ví dụ, nhiều trường hợp cá nhân bị phạt vì chia sẻ bài viết vu khống doanh nghiệp hoặc cơ quan nhà nước, nhấn mạnh tính răn đe của quy định này.

Để phòng ngừa, người dùng cần kiểm chứng nguồn tin từ các kênh đáng tin cậy trước khi chia sẻ, ghi rõ nguồn gốc và tránh ngôn từ khích động. Nếu phát hiện sai sót, chủ động gỡ bỏ và xin lỗi công khai sẽ giảm thiểu rủi ro. Các nền tảng như Facebook, Tiktok cũng hỗ trợ báo cáo thông tin sai lệch, phối hợp với cơ quan Việt Nam trong xử lý. Chuyên gia pháp lý khuyến nghị nâng cao nhận thức số cho cộng đồng, đặc biệt thế hệ trẻ, nhằm xây dựng môi trường mạng lành mạnh.

Tóm lại, khung pháp lý về xử phạt thông tin sai lệch trên mạng xã hội thể hiện quyết tâm của Nhà nước trong bảo vệ an ninh mạng. Với mức phạt ngày càng nghiêm và thực tiễn xử lý hiệu quả, người dùng cần tỉnh táo để tránh vi phạm. Việc tuân thủ không chỉ giúp tránh rủi ro pháp lý mà còn góp phần xây dựng không gian mạng tích cực, góp phần vào sự ổn định xã hội.

Trên đây là toàn bộ tư vấn của chúng tôi, hy vọng rằng, những ý kiến tư vấn này, sẽ giúp làm sáng tỏ các vấn đề mà Quý vị đang quan tâm. Để có thể làm rõ hơn và chi tiết từng vấn đề nêu trên cũng như các vấn đề pháp lý mà quý vị đang cần tham khảo thêm ý kiến chuyên môn. Xin vui lòng liên hệ ngay cho chúng tôi theo địa chỉ email: luatsaosang@gmail.com hoặc qua tổng đài tư vấn: 0936.65.3636 để nhận được sự tư vấn, giải đáp và hỗ trợ từ Luật Sao Sáng. Trân trọng cảm ơn !