1, Ly thân là gì?

Pháp luật Việt Nam hiện nay không có quy định cụ thể về thủ tục ly thân và cũng không xác định một khoảng thời gian ly thân nhất định để quan hệ hôn nhân tự động chấm dứt. Có thể hiểu, ly thân là tình trạng vợ chồng không còn chung sống với nhau trong thực tế, có thể xuất phát từ mâu thuẫn, bất đồng hoặc mong muốn tạm thời sống riêng để xem xét lại quan hệ hôn nhân.

Ví dụ, vợ và chồng sống ở hai nơi khác nhau trong 3 năm, không còn sinh hoạt chung nhưng vẫn chưa yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn. Trong trường hợp này, về mặt pháp lý, hai người vẫn là vợ chồng.

Do đó, cần phân biệt rõ:

• Ly thân: là tình trạng thực tế trong đời sống vợ chồng.

• Ly hôn: là việc chấm dứt quan hệ vợ chồng theo bản án hoặc quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án.

2, Ly thân có được xem là đã ly hôn không?

Theo Luật Hôn nhân và gia đình, quan hệ hôn nhân chỉ chấm dứt kể từ thời điểm bản án, quyết định ly hôn của Tòa án có hiệu lực pháp luật. Vì vậy, việc hai vợ chồng sống riêng, không còn quan tâm hoặc chăm sóc nhau trong một thời gian dài không đồng nghĩa với việc đã ly hôn.

Điều này cũng có nghĩa rằng, dù vợ chồng đã ly thân nhiều năm nhưng chưa có bản án hoặc quyết định ly hôn có hiệu lực thì:

• Hai người vẫn có tư cách vợ chồng theo pháp luật;

• Quan hệ hôn nhân chưa chấm dứt;

• Các quyền và nghĩa vụ giữa vợ, chồng về nguyên tắc vẫn tồn tại theo quy định pháp luật;

• Một bên không thể tự xác định mình đã độc thân chỉ vì hai vợ chồng đã sống riêng.

3, Ly thân bao lâu thì được ly hôn?

Không có quy định ly thân bao lâu thì được tự động ly hôn. Nói cách khác, pháp luật không quy định rằng vợ chồng phải ly thân 1 năm, 2 năm hay 3 năm mới được làm thủ tục ly hôn.

Nếu cả hai cùng tự nguyện ly hôn và đã thỏa thuận được về việc nuôi con, cấp dưỡng, chia tài sản thì có thể yêu cầu Tòa án công nhận thuận tình ly hôn theo quy định pháp luật.

Trường hợp chỉ một bên muốn ly hôn, người đó có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn. Khi xem xét yêu cầu, Tòa án sẽ đánh giá tình trạng hôn nhân và các căn cứ luật định, trong đó có trường hợp đời sống chung không thể kéo dài, mục đích hôn nhân không đạt được.

Vì vậy, thời gian ly thân có thể là một trong những tình tiết được xem xét để đánh giá tình trạng hôn nhân, nhưng không phải cứ ly thân đủ một khoảng thời gian nhất định là đương nhiên được ly hôn.

4, Đang ly thân có được kết hôn với người khác không?

Nếu hai vợ chồng mới chỉ sống riêng mà chưa có bản án hoặc quyết định ly hôn có hiệu lực thì quan hệ hôn nhân vẫn tồn tại. Vì vậy, một bên không thể căn cứ vào việc đã ly thân để xác định mình đã độc thân và đăng ký kết hôn với người khác.

Việc đang có vợ hoặc chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác trong những trường hợp pháp luật quy định có thể dẫn đến các hậu quả pháp lý tương ứng.

Do đó, nếu muốn xác lập quan hệ hôn nhân mới, trước hết cần thực hiện thủ tục ly hôn và bảo đảm quan hệ hôn nhân trước đó đã thực sự chấm dứt theo quy định pháp luật.

5, Ly thân có làm chấm dứt quyền và nghĩa vụ đối với con không?

Việc vợ chồng sống riêng không làm chấm dứt quan hệ cha, mẹ và con.

Trong thời gian ly thân, cha mẹ vẫn có trách nhiệm chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con theo quy định pháp luật. Việc hai vợ chồng không còn chung sống cũng không đồng nghĩa với việc một bên đương nhiên mất quyền hoặc nghĩa vụ đối với con.

Nếu sau đó vợ chồng tiến hành ly hôn, Tòa án sẽ giải quyết các vấn đề liên quan đến con theo quy định của pháp luật, bao gồm việc xác định người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ cấp dưỡng và quyền, nghĩa vụ của người không trực tiếp nuôi con.

6, Ly thân có ảnh hưởng đến tài sản của vợ chồng không?

Việc ly thân không đồng nghĩa với việc chế độ tài sản của vợ chồng tự động chấm dứt.

Tài sản được hình thành trong thời gian hôn nhân có thể vẫn phải được xác định là tài sản chung hoặc tài sản riêng căn cứ vào nguồn gốc hình thành và các quy định của pháp luật về chế độ tài sản của vợ chồng.

Trong trường hợp có tranh chấp, việc xác định tài sản chung, tài sản riêng cần căn cứ vào từng tài sản và chứng cứ cụ thể.

7, Ly thân có phải là căn cứ để Tòa án cho ly hôn không?

Ly thân không phải là một thủ tục thay thế cho ly hôn. Tuy nhiên, tình trạng vợ chồng sống riêng trong thời gian dài có thể là một trong những tình tiết giúp Tòa án đánh giá thực trạng quan hệ hôn nhân khi giải quyết yêu cầu ly hôn.

Đối với trường hợp ly hôn theo yêu cầu của một bên, pháp luật tập trung vào việc xác định liệu quan hệ hôn nhân đã rơi vào tình trạng nghiêm trọng đến mức đời sống chung không thể kéo dài, mục đích của hôn nhân không đạt được hay chưa.

Ví dụ, vợ chồng đã ly thân nhiều năm, thường xuyên xảy ra mâu thuẫn, không còn quan tâm và thực hiện nghĩa vụ với nhau, không có khả năng hàn gắn và mục đích xây dựng gia đình không còn đạt được. Những tình tiết này có thể được xem xét khi Tòa án giải quyết yêu cầu ly hôn.

Như vậy, ly thân không tự động dẫn đến ly hôn, nhưng thời gian và tình trạng ly thân có thể có ý nghĩa trong việc chứng minh tình trạng hôn nhân đã thực sự tan vỡ.

8, Muốn chấm dứt quan hệ hôn nhân phải làm gì?

Nếu vợ chồng xác định không thể tiếp tục duy trì cuộc sống hôn nhân và muốn chấm dứt quan hệ vợ chồng về mặt pháp lý, cần thực hiện thủ tục ly hôn tại Tòa án có thẩm quyền.

- Trường hợp hai bên cùng tự nguyện ly hôn và đã thỏa thuận được những vấn đề liên quan đến con, tài sản thì có thể yêu cầu Tòa án công nhận thuận tình ly hôn.

- Trường hợp chỉ một bên yêu cầu, người đó có thể thực hiện thủ tục ly hôn đơn phương và Tòa án sẽ xem xét căn cứ ly hôn theo quy định pháp luật.

Điểm cần lưu ý là chỉ việc nộp đơn ly hôn cũng chưa đồng nghĩa với việc quan hệ hôn nhân đã chấm dứt. Quan hệ hôn nhân chỉ chấm dứt theo thời điểm và điều kiện mà pháp luật quy định đối với bản án hoặc quyết định ly hôn của Tòa án.

9, Kết luận

Vợ chồng ly thân không được xem là đã ly hôn. Dù hai người đã sống riêng trong thời gian dài, nếu chưa có bản án hoặc quyết định ly hôn có hiệu lực pháp luật thì quan hệ hôn nhân vẫn còn tồn tại.

Do đó, những người đang ly thân cần đặc biệt lưu ý các vấn đề liên quan đến tài sản, con chung và việc xác lập quan hệ hôn nhân mới. Nếu không còn mong muốn duy trì quan hệ vợ chồng, các bên nên thực hiện thủ tục ly hôn theo đúng quy định thay vì cho rằng ly thân trong một thời gian dài sẽ tự động làm chấm dứt hôn nhân.

Trường hợp có tranh chấp về quyền nuôi con, cấp dưỡng, tài sản chung – riêng hoặc một bên không đồng ý ly hôn, việc xác định phương án giải quyết phù hợp ngay từ đầu sẽ giúp hạn chế những tranh chấp phát sinh trong quá trình Tòa án giải quyết vụ việc.