1. Chia sẻ thông tin chưa kiểm chứng có phải lúc nào cũng bị xử phạt?

Không phải mọi trường hợp chia sẻ thông tin chưa được kiểm chứng đều đương nhiên bị xử phạt.

Điều quan trọng là phải xem xét nội dung thông tin, nguồn gốc, tính chính xác, cách thức đăng tải, hậu quả và quyền lợi của những người, tổ chức có liên quan.

Pháp luật hiện hành có những quy định về quản lý, cung cấp và sử dụng thông tin trên mạng. Nghị định 147/2024/NĐ-CP về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng có hiệu lực từ ngày 25/12/2024. 

Vì vậy, việc “tôi chỉ chia sẻ lại bài của người khác” không đồng nghĩa với việc người chia sẻ hoàn toàn không có trách nhiệm.

Nếu biết hoặc có căn cứ để nhận thấy thông tin có dấu hiệu sai sự thật, nhưng vẫn tiếp tục đăng tải, chia sẻ và khiến thông tin lan truyền, người sử dụng mạng xã hội có thể phải đối mặt với những rủi ro pháp lý tùy từng trường hợp.

2. Rủi ro bị xử phạt hành chính

Một trong những rủi ro phổ biến là bị xử lý vi phạm hành chính nếu hành vi đăng tải, chia sẻ thông tin thuộc trường hợp pháp luật cấm hoặc vi phạm quy định về cung cấp thông tin trên mạng.

Nghị định 15/2020/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, công nghệ thông tin và giao dịch điện tử.

Tuy nhiên, khi xác định mức xử phạt đối với một bài đăng cụ thể, không thể chỉ dựa vào việc thông tin đó “chưa được kiểm chứng”. Cần xác định thông tin có sai sự thật hay không, nội dung thuộc loại thông tin nào, có xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức hay không và hành vi có thuộc trường hợp bị xử phạt theo quy định hiện hành hay không.

Đây là điểm người dùng mạng xã hội cần đặc biệt lưu ý.

3. Đăng thông tin sai sự thật về người khác có thể ảnh hưởng đến danh dự, uy tín

Ví dụ, một người nhìn thấy bài viết cho rằng một chủ cửa hàng “lừa đảo khách hàng” và ngay lập tức chia sẻ lên trang cá nhân mà không kiểm tra nguồn thông tin.

Nếu nội dung này không đúng sự thật và làm ảnh hưởng đến danh dự, uy tín, hoạt động kinh doanh của chủ cửa hàng, người đăng hoặc chia sẻ có thể phải chịu trách nhiệm tùy vào tính chất, mức độ và hậu quả của hành vi.

Rủi ro càng lớn nếu người chia sẻ:

• Khẳng định thông tin chưa được xác minh là sự thật;
• Gắn thẻ nhiều người để thông tin lan truyền;
• Bình luận thêm những nội dung xúc phạm;
• Kêu gọi cộng đồng tẩy chay một cá nhân hoặc doanh nghiệp;
• Tiếp tục chia sẻ dù đã được thông báo rằng thông tin không chính xác.

Do đó, trước khi đăng tải thông tin liên quan đến một cá nhân hoặc tổ chức, người dùng nên đặc biệt thận trọng với những nội dung mang tính cáo buộc.

4. Có thể phát sinh trách nhiệm dân sự

Không phải cứ chưa đến mức bị xử phạt hành chính thì người đăng thông tin sai sự thật sẽ không phải chịu trách nhiệm.

Nếu hành vi đăng tải hoặc chia sẻ thông tin trái pháp luật gây thiệt hại cho người khác, người bị ảnh hưởng có thể yêu cầu bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình theo quy định pháp luật dân sự.

Tùy từng trường hợp, người bị ảnh hưởng có thể yêu cầu:

• Chấm dứt hành vi xâm phạm;
• Gỡ bỏ hoặc cải chính thông tin;
• Xin lỗi công khai;
• Bồi thường thiệt hại nếu có căn cứ;
• Thực hiện các biện pháp khác để khắc phục hậu quả.

Ví dụ, một bài đăng sai sự thật khiến một cá nhân bị mất khách hàng, ảnh hưởng đến công việc hoặc danh dự. Khi đó, việc xác định trách nhiệm không chỉ phụ thuộc vào việc bài viết được đăng bởi ai mà còn phải xem xét nội dung, mức độ lan truyền, thiệt hại thực tế và mối quan hệ giữa hành vi với thiệt hại.

5. Nghiêm trọng hơn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự

Trong một số trường hợp nghiêm trọng, hành vi sử dụng mạng xã hội để đưa thông tin sai sự thật, xúc phạm hoặc vu khống người khác có thể bị xem xét dưới góc độ hình sự.

Bộ luật Hình sự hiện hành có quy định về các tội danh liên quan đến việc xâm phạm danh dự, nhân phẩm của người khác, trong đó có tội làm nhục người khác và tội vu khống.

Điều này đặc biệt đáng lưu ý khi người đăng không chỉ chia sẻ thông tin sai mà còn bịa đặt, dựng chuyện, gán cho người khác hành vi vi phạm pháp luật hoặc sử dụng thông tin nhằm xúc phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm.

Việc một hành vi có cấu thành tội phạm hay không phải được đánh giá dựa trên đầy đủ các dấu hiệu pháp lý của từng tội danh và tình tiết cụ thể của vụ việc.

6. “Tôi chỉ chia sẻ lại” có phải là lý do để miễn trách nhiệm?

Đây là suy nghĩ khá phổ biến nhưng không nên chủ quan.

Khi người dùng nhấn nút “chia sẻ”, thông tin có thể tiếp tục được lan truyền đến những người khác. Nếu người chia sẻ có hành vi vi phạm pháp luật, việc thông tin ban đầu do người khác tạo ra không nhất thiết loại trừ trách nhiệm của người chia sẻ.

Đặc biệt, nếu trước khi chia sẻ người dùng đã có căn cứ nhận biết thông tin là sai, hoặc sau khi được cảnh báo vẫn cố tình tiếp tục phát tán, rủi ro pháp lý sẽ đáng lưu ý hơn.

Vì vậy, thay vì đặt câu hỏi “Ai là người viết bài đầu tiên?”, người dùng nên tự hỏi:

“Thông tin này có đáng tin cậy không và việc mình chia sẻ có thể gây ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác hay không?”

7. Những thông tin nào cần đặc biệt thận trọng trước khi chia sẻ?

Trong đời sống hàng ngày, người dùng mạng xã hội nên đặc biệt cẩn trọng với các thông tin như:

Thông tin tố cáo, cáo buộc

Ví dụ: “Người này lừa đảo”, “Cửa hàng này bán hàng giả”, “Ông A chiếm đoạt tiền”, “Công ty B làm ăn gian dối”...

Đây là nhóm thông tin có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến danh dự, uy tín và hoạt động kinh doanh của cá nhân, tổ chức.

Thông tin về tai nạn, tội phạm

Những bài viết như “đã bắt được nghi phạm”, “người này chính là thủ phạm” trong khi chưa có thông tin chính thức có thể dẫn đến việc gán ghép, kết luận sai về một người.

Thông tin liên quan đến sức khỏe

Các thông tin như “thuốc này chữa khỏi bệnh”, “thực phẩm này gây tử vong”, “dịch bệnh đang bùng phát tại khu vực...” nếu không có nguồn đáng tin cậy có thể gây hoang mang và ảnh hưởng đến quyết định của người đọc.

Thông tin về tiền bạc, ngân hàng

Những tin như “ngân hàng X sắp phá sản”, “ngân hàng Y bị phong tỏa”, “hãy chuyển tiền vào tài khoản này để nhận hỗ trợ...” cần được kiểm tra kỹ trước khi chia sẻ.

Hình ảnh, thông tin cá nhân

Một bức ảnh hoặc thông tin cá nhân được đăng kèm với lời cáo buộc có thể khiến người trong ảnh bị hiểu nhầm hoặc ảnh hưởng đến danh dự, uy tín.

8. 5 câu hỏi nên tự hỏi trước khi nhấn nút “Chia sẻ”

Để hạn chế rủi ro pháp lý, người dùng có thể hình thành một thói quen rất đơn giản:

Một là, thông tin này đến từ đâu?

Hãy xem nguồn ban đầu là cơ quan nhà nước, báo chí, tổ chức có thẩm quyền hay chỉ là một tài khoản cá nhân không rõ danh tính.

Hai là, thông tin đã được xác nhận chưa?

Một bài viết có hàng nghìn lượt thích hoặc chia sẻ không đồng nghĩa với việc thông tin đó chính xác.

Ba là, bài viết có đang cáo buộc một cá nhân hoặc tổ chức không?

Nếu có, cần đặc biệt thận trọng.

Bốn là, mình có đang biến một nghi vấn thành một kết luận không?

Ví dụ, “đang được xác minh” hoàn toàn khác với “đã phạm tội”.

Năm là, nếu thông tin sai, ai có thể bị ảnh hưởng?

Nếu câu trả lời là một người cụ thể, doanh nghiệp, trường học, cơ sở kinh doanh hoặc cộng đồng dân cư, tốt nhất nên kiểm tra thông tin trước khi chia sẻ.

9. Nếu đã chia sẻ thông tin sai sự thật thì nên làm gì?

Nếu phát hiện bài đăng hoặc nội dung mình chia sẻ có thông tin không chính xác, nên chủ động xử lý càng sớm càng tốt.

Có thể thực hiện các bước:

Xóa hoặc gỡ nội dung đã đăng tải nếu phù hợp.

Đính chính thông tin nếu nội dung sai đã được nhiều người tiếp cận.

Thông báo cho những người đã nhận được thông tin nếu có thể và nếu việc đính chính là cần thiết.

Lưu lại thông tin liên quan để xác định nguồn ban đầu và quá trình chia sẻ trong trường hợp vụ việc phát sinh tranh chấp.

Nếu nội dung đã gây thiệt hại hoặc người bị ảnh hưởng yêu cầu giải quyết, nên tham khảo ý kiến luật sư trước khi đưa ra các cam kết hoặc phát ngôn tiếp theo.

10. Chia sẻ thông tin có trách nhiệm là cách tốt nhất để tránh rủi ro

Mạng xã hội tạo điều kiện để mọi người tiếp cận và chia sẻ thông tin nhanh chóng. Nhưng tốc độ lan truyền cũng khiến một thông tin sai có thể gây hậu quả lớn chỉ trong thời gian ngắn.

Pháp luật không cấm người dân trao đổi, bình luận và chia sẻ thông tin một cách hợp pháp. Điều quan trọng là mỗi người cần ý thức được rằng quyền tự do sử dụng mạng xã hội đi kèm với trách nhiệm tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của người khác.

Trước khi chia sẻ một thông tin gây sốc, một lời tố cáo hoặc một câu chuyện chưa rõ thực hư, hãy dành thêm vài phút để kiểm tra nguồn tin. Đôi khi, một cú nhấp “chia sẻ” tưởng như vô hại lại có thể kéo theo những hậu quả pháp lý không mong muốn.

Kết luận

Chia sẻ thông tin chưa kiểm chứng trên mạng xã hội không phải trong mọi trường hợp đều dẫn đến trách nhiệm pháp lý. Tuy nhiên, nếu thông tin là sai sự thật, xâm phạm danh dự, uy tín, quyền và lợi ích hợp pháp của người khác hoặc gây ra hậu quả đáng kể, người đăng và người chia sẻ có thể phải đối mặt với xử phạt hành chính, trách nhiệm dân sự, thậm chí trách nhiệm hình sự tùy tính chất và mức độ của hành vi.

Vì vậy, nguyên tắc đơn giản nhất là: chưa kiểm chứng thì chưa nên khẳng định; chưa rõ nguồn thì chưa nên chia sẻ; thông tin liên quan đến danh dự, tài sản và quyền lợi của người khác càng cần thận trọng.

Trên đây là toàn bộ tư vấn của chúng tôi, hy vọng rằng, những ý kiến tư vấn này, sẽ giúp làm sáng tỏ các vấn đề mà Quý vị đang quan tâm. Để có thể làm rõ hơn và chi tiết từng vấn đề nêu trên cũng như các vấn đề pháp lý mà Quý vị đang cần tham khảo thêm ý kiến chuyên môn. Xin vui lòng liên hệ ngay cho chúng tôi theo địa chỉ email: luatsaosang@gmail.com hoặc qua tổng đài tư vấn: 0936.65.3636 để nhận được sự tư vấn, giải đáp và hỗ trợ từ Luật Sao Sáng. Trân trọng cảm ơn!