1. Nhà đất đang thế chấp ngân hàng có được lập di chúc không?

Câu trả lời là có. Việc tài sản đang được thế chấp tại ngân hàng không đương nhiên làm mất quyền lập di chúc của chủ sở hữu hoặc người có quyền sử dụng tài sản hợp pháp.

Theo Điều 624 Bộ luật Dân sự năm 2015, di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết.

Đồng thời, Điều 626 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định người lập di chúc có quyền chỉ định người thừa kế, phân định phần di sản cho từng người thừa kế và thực hiện các quyền định đoạt khác theo quy định pháp luật.

Như vậy, người có quyền hợp pháp đối với nhà đất đang thế chấp vẫn có thể lập di chúc để định đoạt phần tài sản thuộc quyền của mình.

Tuy nhiên, việc lập di chúc không làm chấm dứt nghĩa vụ trả nợ hoặc quyền của bên nhận thế chấp.

Theo Điều 615 Bộ luật Dân sự năm 2015, người hưởng thừa kế có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại trong phạm vi di sản, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

Ví dụ, ông A sở hữu hợp pháp một căn nhà đang thế chấp ngân hàng để bảo đảm khoản vay 1 tỷ đồng. Ông A lập di chúc để lại căn nhà cho con trai.

Nếu ông A qua đời khi khoản vay chưa được thanh toán, người con không đương nhiên được nhận căn nhà mà không phải xem xét nghĩa vụ được bảo đảm bằng tài sản thế chấp.

Trường hợp nghĩa vụ không được thực hiện, tài sản thế chấp có thể bị xử lý theo quy định pháp luật và thỏa thuận hợp pháp giữa các bên.

Ngoài ra, theo Điều 643 Bộ luật Dân sự năm 2015, nếu tại thời điểm mở thừa kế tài sản được định đoạt trong di chúc không còn thì phần di chúc liên quan đến tài sản đó không có hiệu lực.

Do đó, khi lập di chúc đối với nhà đất đang thế chấp, người lập di chúc cần xác định rõ tình trạng pháp lý của tài sản và các nghĩa vụ liên quan.

2. Tài sản đang tranh chấp có được lập di chúc không?

Câu trả lời là có thể, nhưng hiệu lực của việc định đoạt tài sản còn phụ thuộc vào quyền sở hữu, quyền sử dụng hợp pháp của người lập di chúc.

Theo Điều 612 Bộ luật Dân sự năm 2015, di sản bao gồm tài sản riêng của người chết và phần tài sản của người chết trong tài sản chung với người khác.

Như vậy, một cá nhân chỉ có quyền để lại thừa kế đối với phần tài sản thuộc quyền hợp pháp của mình.

Trường hợp nhà đất đang có tranh chấp, người có liên quan vẫn có thể lập di chúc để thể hiện ý chí định đoạt tài sản. Tuy nhiên, việc lập di chúc không có giá trị xác nhận quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng đối với tài sản đang tranh chấp.

Ví dụ, ông A và ông B đang tranh chấp quyền sử dụng một thửa đất. Trong quá trình tranh chấp, ông A lập di chúc để lại toàn bộ thửa đất cho con gái.

Nếu sau đó cơ quan có thẩm quyền xác định ông A chỉ có quyền sử dụng hợp pháp đối với một phần thửa đất thì việc thực hiện di chúc phải căn cứ vào phần quyền hợp pháp của ông A.

Di chúc không thể làm phát sinh quyền sở hữu, quyền sử dụng đối với phần tài sản không thuộc quyền hợp pháp của người lập di chúc.

Đối với tài sản là quyền sử dụng đất, cần xem xét thêm các quy định của Luật Đất đai năm 2024, đặc biệt là những điều kiện pháp lý liên quan đến việc thực hiện quyền của người sử dụng đất.

Vì vậy, khi tài sản đang có tranh chấp, người lập di chúc nên xác định rõ nguồn gốc tài sản, phạm vi quyền của mình và tình trạng giải quyết tranh chấp để hạn chế rủi ro cho người thừa kế.

3. Di chúc nhà đất viết tay có giá trị pháp lý không?

Di chúc viết tay vẫn có thể có giá trị pháp lý nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định pháp luật.

Theo Điều 627 và Điều 628 Bộ luật Dân sự năm 2015, di chúc có thể được lập bằng văn bản hoặc bằng miệng trong những trường hợp luật định.

Di chúc bằng văn bản bao gồm di chúc không có người làm chứng, di chúc có người làm chứng, di chúc có công chứng và di chúc có chứng thực.

3.1. Điều kiện để di chúc hợp pháp

Theo Điều 630 Bộ luật Dân sự năm 2015, di chúc hợp pháp phải đáp ứng các điều kiện cơ bản:

• Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc, không bị lừa dối, đe dọa hoặc cưỡng ép.

• Nội dung di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội.

• Hình thức di chúc phù hợp với quy định pháp luật.

Đối với di chúc bằng văn bản không có người làm chứng, Điều 633 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định người lập di chúc phải tự viết và ký vào bản di chúc.

Trường hợp di chúc bằng văn bản có người làm chứng, việc lập di chúc phải tuân thủ quy định tại Điều 634 Bộ luật Dân sự năm 2015.

3.2. Những nội dung cần lưu ý khi lập di chúc nhà đất

Để hạn chế tranh chấp, người lập di chúc nên thể hiện rõ:

• Thông tin của người lập di chúc.

• Thông tin người được hưởng di sản.

• Đặc điểm và tình trạng pháp lý của nhà đất.

• Phần quyền sở hữu, quyền sử dụng được định đoạt.

• Nội dung phân chia di sản cho từng người thừa kế.

• Các nghĩa vụ tài sản có liên quan, nếu có.

Đối với nhà đất đang thế chấp hoặc tranh chấp, việc mô tả rõ tài sản và phạm vi quyền của người lập di chúc có ý nghĩa quan trọng trong quá trình xác định và phân chia di sản sau này.

3.3. Có bắt buộc phải công chứng di chúc không?

Pháp luật không quy định mọi di chúc bằng văn bản đều phải được công chứng hoặc chứng thực.

Tuy nhiên, trong những trường hợp pháp luật có yêu cầu riêng về hình thức, người lập di chúc phải tuân thủ các điều kiện tương ứng.

Đặc biệt, đối với người bị hạn chế về thể chất hoặc không biết chữ, việc lập di chúc phải đáp ứng các yêu cầu riêng theo khoản 3 Điều 630 Bộ luật Dân sự năm 2015.

Việc công chứng hoặc chứng thực di chúc trong trường hợp phù hợp có thể góp phần hạn chế tranh chấp liên quan đến ý chí, chữ ký và hình thức của di chúc.

4. Người lập di chúc có được định đoạt toàn bộ tài sản của mình không?

Theo Điều 626 Bộ luật Dân sự năm 2015, người lập di chúc có quyền chỉ định người thừa kế và phân định phần di sản cho từng người.

Tuy nhiên, quyền định đoạt tài sản bằng di chúc phải được thực hiện trong phạm vi tài sản thuộc quyền hợp pháp của người lập di chúc và tuân thủ các giới hạn theo quy định pháp luật.

Đáng chú ý, Điều 644 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định về người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc.

Theo đó, một số người vẫn có thể được hưởng phần di sản bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật nếu không được người lập di chúc cho hưởng hoặc chỉ được hưởng ít hơn mức này, bao gồm:

• Con chưa thành niên.

• Cha, mẹ, vợ hoặc chồng của người để lại di sản.

• Con thành niên không có khả năng lao động.

Quy định này không áp dụng đối với người từ chối nhận di sản hoặc người không có quyền hưởng di sản theo pháp luật.

Vì vậy, khi lập di chúc đối với tài sản có giá trị lớn, đặc biệt là nhà đất, cần xem xét đồng thời quyền định đoạt của người lập di chúc và quyền lợi hợp pháp của những người thừa kế có liên quan.

5. Có thể lập vi bằng ghi nhận sự kiện liên quan đến việc lập di chúc không?

Theo các quy định pháp luật về vi bằng, việc ghi nhận sự kiện, hành vi có thật có thể được thực hiện trong phạm vi pháp luật cho phép.

Đối với những sự kiện, hành vi liên quan đến quá trình lập di chúc, việc lập vi bằng cần được xem xét trên cơ sở tính chất sự kiện, yêu cầu cụ thể và các trường hợp pháp luật cho phép hoặc không cho phép lập vi bằng.

Cần lưu ý rằng vi bằng không thay thế văn bản công chứng, chứng thực và không có giá trị xác nhận tính hợp pháp của di chúc.

Đặc biệt, đối với nhà đất đang thế chấp hoặc tranh chấp, vi bằng không làm thay đổi tình trạng pháp lý của tài sản, không xác lập quyền sở hữu, quyền sử dụng đất và không bảo đảm rằng tài sản đó chắc chắn sẽ được chuyển giao cho người thừa kế.

Do đó, người có nhu cầu lập di chúc cần phân biệt rõ giữa việc lập di chúc, công chứng hoặc chứng thực di chúc và việc lập vi bằng ghi nhận sự kiện, hành vi theo quy định pháp luật.

6. Những lưu ý quan trọng khi lập di chúc đối với tài sản đang thế chấp, tranh chấp

Để hạn chế rủi ro pháp lý, người lập di chúc cần lưu ý một số vấn đề sau:

Thứ nhất, xác định rõ quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản. Chỉ định đoạt phần tài sản thuộc quyền hợp pháp của mình, đặc biệt đối với tài sản chung của vợ chồng, tài sản chung của hộ gia đình hoặc tài sản đang có tranh chấp.

Thứ hai, kiểm tra các nghĩa vụ tài sản liên quan. Đối với tài sản đang thế chấp, cần xác định nghĩa vụ được bảo đảm, tình trạng thực hiện nghĩa vụ và khả năng xử lý tài sản.

Thứ ba, lựa chọn hình thức lập di chúc phù hợp. Việc lập di chúc phải bảo đảm các điều kiện về chủ thể, ý chí, nội dung và hình thức theo quy định pháp luật.

Thứ tư, xác định đầy đủ những người có quyền hưởng di sản. Cần lưu ý các trường hợp người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc theo Điều 644 Bộ luật Dân sự năm 2015.

Thứ năm, rà soát và cập nhật nội dung di chúc khi cần thiết. Nếu tài sản đã được chuyển nhượng, xử lý thế chấp hoặc có thay đổi về quyền sở hữu, quyền sử dụng, người lập di chúc nên xem xét sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế di chúc cho phù hợp.

7. Công ty Luật TNHH Sao Sáng hỗ trợ tư vấn lập di chúc và giải quyết tranh chấp thừa kế

Việc lập di chúc đối với tài sản đang thế chấp hoặc tranh chấp có thể phát sinh nhiều vấn đề pháp lý liên quan đến quyền sở hữu, quyền sử dụng, nghĩa vụ tài sản và quyền lợi của người thừa kế.

Công ty Luật TNHH Sao Sáng cung cấp dịch vụ tư vấn và hỗ trợ pháp lý trong các nội dung:

• Tư vấn điều kiện, hình thức và nội dung lập di chúc hợp pháp.

• Rà soát tình trạng pháp lý của nhà đất và các tài sản dự định để lại thừa kế.

• Tư vấn lập di chúc đối với tài sản chung, tài sản đang thế chấp hoặc đang có tranh chấp.

• Hỗ trợ soạn thảo, sửa đổi, bổ sung và rà soát nội dung di chúc.

• Tư vấn xác định di sản, nghĩa vụ tài sản và quyền lợi của những người thừa kế.

• Tư vấn, hỗ trợ giải quyết tranh chấp về hiệu lực di chúc và phân chia di sản thừa kế.

• Đại diện theo ủy quyền hoặc tham gia tố tụng để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của khách hàng theo quy định pháp luật.

Tài sản đang thế chấp hoặc đang tranh chấp vẫn có thể được định đoạt bằng di chúc nếu người lập di chúc có quyền hợp pháp đối với tài sản đó và việc lập di chúc đáp ứng các điều kiện theo quy định pháp luật.

Tuy nhiên, việc lập di chúc không làm chấm dứt nghĩa vụ được bảo đảm bằng tài sản thế chấp, không giải quyết tranh chấp về quyền sở hữu, quyền sử dụng và không làm phát sinh quyền đối với tài sản không thuộc quyền hợp pháp của người lập di chúc.

Để bảo đảm tính hợp pháp và hạn chế tranh chấp phát sinh, cá nhân nên rà soát tình trạng pháp lý của tài sản, xác định rõ phạm vi quyền định đoạt và lựa chọn hình thức lập di chúc phù hợp.

Quý khách có nhu cầu tư vấn lập di chúc, phân chia di sản hoặc giải quyết tranh chấp thừa kế, vui lòng liên hệ Công ty Luật TNHH Sao Sáng để được tư vấn và hỗ trợ pháp lý.

Trên đây là toàn bộ tư vấn của chúng tôi, hy vọng rằng, những ý kiến tư vấn này, sẽ giúp làm sáng tỏ vấn đề mà Quý vị đang quan tâm. Để có thể làm rõ hơn và chi tiết từng vấn đề nêu trên cũng như các vấn đề pháp lý mà Quý vị đang cần tham khảo thêm ý kiến chuyên môn. Xin vui lòng liên hệ ngay cho chúng tôi theo địa chỉ email: luatsaosang@gmail.com hoặc qua Tổng đài tư vấn: 0936.65.3636 để nhận được sự tư vấn, giải đáp và hỗ trợ từ Luật Sao Sáng. Trân trọng cảm ơn!