1. Chủ nhà có được tự ý tăng giá điện, nước trong thời gian thuê không?

Câu trả lời phụ thuộc vào thỏa thuận trong hợp đồng thuê và quy định của pháp luật có liên quan. Theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015, các bên có quyền thỏa thuận về quyền, nghĩa vụ cũng như các khoản chi phí phát sinh trong quá trình thực hiện hợp đồng thuê, miễn là không vi phạm điều cấm của luật và không trái đạo đức xã hội.

Do đó, nếu hợp đồng thuê đã quy định rõ mức giá điện, nước hoặc nguyên tắc xác định giá thì chủ nhà có nghĩa vụ thực hiện đúng nội dung đã cam kết. Việc đơn phương thay đổi mức thu mà không có căn cứ hoặc không được người thuê đồng ý có thể bị xem là vi phạm nghĩa vụ hợp đồng.

Đối với trường hợp hợp đồng không quy định cụ thể về giá điện, nước hoặc chỉ có thỏa thuận bằng lời nói, việc xác định chủ nhà có quyền điều chỉnh mức thu hay không sẽ phải căn cứ vào toàn bộ nội dung thỏa thuận, quá trình thực hiện hợp đồng và các chứng cứ liên quan của từng vụ việc

2. Chủ nhà thu tiền điện, nước cao hơn mức đã thỏa thuận có vi phạm pháp luật không?

Không phải mọi trường hợp chủ nhà thu tiền điện, nước cao hơn giá do đơn vị cung cấp dịch vụ áp dụng đều đương nhiên là vi phạm pháp luật.

1. 1. Trường hợp các bên đã có thỏa thuận rõ về mức giá

Nếu hợp đồng thuê hoặc các tài liệu khác thể hiện người thuê đã đồng ý với mức giá điện, nước hoặc phương thức tính tiền thì các bên có trách nhiệm thực hiện theo đúng nội dung đã thỏa thuận, trừ trường hợp thỏa thuận vô hiệu hoặc được sửa đổi theo quy định của pháp luật.

1. 2. Trường hợp chủ nhà tự ý thay đổi mức thu trong thời gian thực hiện hợp đồng

Nếu đang trong thời hạn thuê mà chủ nhà đơn phương tăng giá điện, nước trái với nội dung đã cam kết hoặc không có sự đồng ý của người thuê thì có thể phát sinh tranh chấp về việc thực hiện hợp đồng.

Trong trường hợp này, người thuê có quyền yêu cầu chủ nhà giải thích căn cứ điều chỉnh, thương lượng để giải quyết hoặc yêu cầu hoàn trả phần tiền đã thu không đúng thỏa thuận nếu chứng minh được mình đã thanh toán vượt quá nghĩa vụ phải thực hiện.

1. 3. Cần lưu ý quy định chuyên ngành về giá điện đối với nhà cho thuê

Ngoài các thỏa thuận trong hợp đồng, đối với một số trường hợp cho thuê nhà để ở, việc thu tiền điện còn chịu sự điều chỉnh của các quy định chuyên ngành về cơ chế tính và thu tiền điện đối với người thuê nhà trong từng thời kỳ.

Vì vậy, khi phát sinh tranh chấp, việc đánh giá chủ nhà có thu đúng hay không không chỉ căn cứ vào hợp đồng thuê mà còn cần đối chiếu với các quy định chuyên ngành có liên quan. Đây cũng là lý do nhiều vụ việc phải xem xét đồng thời cả hợp đồng, chứng cứ thực tế và quy định pháp luật trước khi đưa ra kết luận.

3. Người thuê có quyền khởi kiện chủ nhà không?

Câu trả lời là có thể, nếu có căn cứ cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm. Theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, cá nhân, tổ chức có quyền khởi kiện để yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình khi phát sinh tranh chấp từ hợp đồng thuê tài sản hoặc các quan hệ dân sự khác.

Tùy từng trường hợp, người thuê có thể yêu cầu Tòa án xem xét:

1. 1. Buộc chủ nhà thực hiện đúng thỏa thuận

Nếu hợp đồng quy định rõ về giá điện, nước hoặc nguyên tắc tính tiền nhưng chủ nhà không thực hiện đúng thì người thuê có thể yêu cầu buộc tiếp tục thực hiện đúng hợp đồng.

1. 2. Hoàn trả khoản tiền đã thu không đúng

Nếu chứng minh được chủ nhà đã thu vượt quá mức các bên đã thỏa thuận hoặc thu không có căn cứ, người thuê có thể yêu cầu hoàn trả phần tiền đã thanh toán vượt quá nghĩa vụ của mình.

1. 3. Yêu cầu bồi thường thiệt hại (nếu có)

Trường hợp việc thu tiền không đúng gây thiệt hại thực tế và đáp ứng đầy đủ các điều kiện phát sinh trách nhiệm bồi thường theo quy định của pháp luật dân sự thì người thuê có thể yêu cầu Tòa án xem xét giải quyết.

4. Người thuê cần chuẩn bị những gì trước khi khởi kiện?

Không phải mọi tranh chấp đều nên đưa ra Tòa án ngay từ đầu. Trong nhiều trường hợp, việc chuẩn bị đầy đủ chứng cứ sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình thương lượng hoặc hòa giải giữa các bên.

Người thuê nên chủ động lưu giữ các tài liệu như:

- Hợp đồng thuê nhà và các phụ lục hợp đồng (nếu có);

- Biên lai, hóa đơn hoặc chứng từ thanh toán tiền điện, nước;

- Bảng kê tiền điện, tiền nước do chủ nhà cung cấp;

- Tin nhắn, email hoặc các nội dung trao đổi giữa hai bên;

- Thông báo về việc điều chỉnh giá điện, nước (nếu có);

- Hình ảnh công tơ điện, công tơ nước hoặc các tài liệu khác liên quan.

Việc lưu giữ đầy đủ chứng cứ không chỉ giúp xác định rõ nội dung tranh chấp mà còn là căn cứ quan trọng nếu sau này phải yêu cầu Tòa án giải quyết.

Trên thực tế, nhiều vụ việc được giải quyết thông qua thương lượng khi người thuê có đầy đủ căn cứ chứng minh quyền lợi của mình. Tuy nhiên, nếu chủ nhà không hợp tác hoặc tranh chấp kéo dài, việc tham khảo ý kiến luật sư từ sớm sẽ giúp đánh giá khả năng khởi kiện, xác định yêu cầu phù hợp và xây dựng phương án bảo vệ quyền lợi hiệu quả hơn.

Trên đây là toàn bộ tư vấn của chúng tôi, hy vọng rằng, những ý kiến tư vấn này, sẽ giúp làm sáng tỏ các vấn đề mà Quý vị đang quan tâm. Để có thể làm rõ hơn và chi tiết từng vấn đề nêu trên cũng như các vấn đề pháp lý mà Quý vị đang cần tham khảo thêm ý kiến chuyên môn. Xin vui lòng liên hệ ngay cho chúng tôi theo địa chỉ email: luatsaosang@gmail.com hoặc qua tổng đài tư vấn: 0936.65.3636 để nhận được sự tư vấn, giải đáp và hỗ trợ từ Luật Sao Sáng. Trân trọng cảm ơn!