1. Gửi xe tại nhà hàng, siêu thị có được xem là hợp đồng gửi giữ tài sản?

Về nguyên tắc, việc gửi xe có thể làm phát sinh hợp đồng gửi giữ tài sản giữa khách hàng và bên trông giữ.

Theo Điều 554 Bộ luật Dân sự 2015, hợp đồng gửi giữ tài sản là thỏa thuận trong đó bên giữ nhận tài sản để bảo quản và có nghĩa vụ trả lại chính tài sản đó cho bên gửi. Hợp đồng gửi giữ có thể được xác lập bằng lời nói, văn bản hoặc bằng hành vi cụ thể.

Vì vậy, không phải cứ không có vé xe thì đương nhiên không tồn tại quan hệ gửi giữ.

Ví dụ, khách đến nhà hàng, nhân viên hướng dẫn khách đưa xe vào khu vực để xe của nhà hàng và nhận xe để trông giữ. Trong trường hợp này, tùy tình tiết cụ thể, hành vi giao xe và nhận xe có thể là căn cứ xác lập quan hệ gửi giữ tài sản.

2. Mất xe thì nhà hàng, siêu thị có phải bồi thường không?

Có thể phải bồi thường, nếu xác định nhà hàng, siêu thị hoặc đơn vị trông giữ xe có trách nhiệm nhận giữ và làm mất tài sản.

Điều 557 Bộ luật Dân sự 2015 quy định bên giữ tài sản phải bảo quản tài sản theo thỏa thuận, trả lại tài sản cho bên gửi và phải bồi thường thiệt hại nếu làm mất hoặc hư hỏng tài sản gửi giữ, trừ trường hợp bất khả kháng.

Ở chiều ngược lại, Điều 556 cho phép người gửi tài sản yêu cầu bồi thường nếu bên giữ làm mất hoặc hư hỏng tài sản, cũng trừ trường hợp bất khả kháng.

Như vậy, nếu khách hàng đã giao xe cho nhà hàng hoặc siêu thị để được trông giữ mà xe bị mất, người gửi có cơ sở để yêu cầu bên giữ xe bồi thường, nhưng mức độ và căn cứ trách nhiệm cần được xem xét dựa trên từng trường hợp cụ thể.

3. Không thu tiền giữ xe thì có phải bồi thường không?

Không nhất thiết phải thu tiền mới phát sinh trách nhiệm giữ xe.

Điều 554 Bộ luật Dân sự 2015 xác định hợp đồng gửi giữ có thể là trường hợp gửi giữ không phải trả tiền công. Vì vậy, việc nhà hàng hoặc siêu thị miễn phí gửi xe cho khách không đồng nghĩa với việc bên trông giữ đương nhiên được miễn trách nhiệm.

Chẳng hạn, một nhà hàng bố trí nhân viên hướng dẫn khách đưa xe vào khu vực dành cho khách và nhân viên trực tiếp quản lý khu vực này. Nếu xe của khách bị mất, cần xem xét quan hệ gửi giữ và trách nhiệm bảo quản của nhà hàng thay vì chỉ căn cứ vào việc khách không phải trả phí gửi xe.

4. Không có vé xe thì có đòi bồi thường được không?

Có thể.

Vé xe là một trong những tài liệu có thể giúp chứng minh việc gửi xe, nhưng không phải căn cứ duy nhất.

Trong thực tế, có thể sử dụng các chứng cứ khác như:

• Camera của nhà hàng, siêu thị;
• Hình ảnh khách đưa xe vào bãi;
• Nhân viên trực tiếp nhận hoặc hướng dẫn xe;
• Tin nhắn, hóa đơn mua hàng;
• Thông tin trên hệ thống giữ xe;
• Người làm chứng;
• Biển báo, sơ đồ hoặc quy định của bãi xe;
• Các tài liệu chứng minh quyền sở hữu hoặc sử dụng hợp pháp đối với chiếc xe.

Quan trọng là phải có căn cứ chứng minh chiếc xe đã được đưa vào khu vực do bên trông giữ quản lý và đã được bên này tiếp nhận để bảo quản.

Do đó, nếu mất vé xe, người dân không nên mặc định rằng mình mất luôn quyền yêu cầu bồi thường.

5. Biển “khách tự bảo quản tài sản” có làm nhà hàng được miễn trách nhiệm?

Đây là vấn đề cần xem xét rất cụ thể.

Một tấm biển như “Nhà hàng không chịu trách nhiệm khi mất xe” không phải trong mọi trường hợp đều có thể được sử dụng để đương nhiên loại trừ mọi trách nhiệm pháp lý.

Nếu thực tế nhà hàng vẫn tổ chức khu vực giữ xe, bố trí nhân viên nhận và quản lý xe của khách thì cần xem xét bản chất của quan hệ giữa hai bên và nghĩa vụ của bên giữ tài sản theo Bộ luật Dân sự.

Theo Điều 557, bên giữ tài sản có nghĩa vụ bảo quản và trả lại tài sản theo đúng tình trạng khi nhận; nếu làm mất hoặc hư hỏng thì phải bồi thường, trừ trường hợp bất khả kháng.

Vì vậy, khi xảy ra mất xe, không nên chỉ nhìn vào một tấm biển mà cần đánh giá toàn bộ cách thức tổ chức việc trông giữ xe trên thực tế.

6. Nếu xe bị mất nhưng không tìm được người trộm thì nhà hàng có phải bồi thường?

Việc không tìm được người trực tiếp lấy trộm xe không đồng nghĩa với việc bên nhận giữ tài sản đương nhiên được miễn trách nhiệm.

Cần phân biệt hai vấn đề:

Một là, trách nhiệm hình sự của người trộm xe.

Nếu xác định được người lấy trộm, người này có thể bị xử lý theo quy định pháp luật hình sự tùy vào hành vi và giá trị tài sản.

Hai là, trách nhiệm dân sự của bên giữ xe.

Nếu có căn cứ xác định nhà hàng, siêu thị hoặc đơn vị trông giữ đã nhận xe để bảo quản nhưng không thực hiện đúng nghĩa vụ dẫn đến mất xe, trách nhiệm bồi thường có thể được xem xét theo quy định về hợp đồng gửi giữ.

Do đó, việc cơ quan công an chưa xác định được người trộm không phải là căn cứ duy nhất để kết luận bên giữ xe có hoặc không có nghĩa vụ bồi thường.

7. Nếu xe bị mất tại siêu thị thì người dân nên làm gì?

Khi phát hiện xe bị mất, việc đầu tiên là không nên tự ý rời khỏi hiện trường.

Người bị mất xe nên thực hiện các bước sau:

Bước 1: Thông báo ngay cho nhân viên hoặc quản lý

Yêu cầu nhà hàng, siêu thị lập biên bản ghi nhận sự việc.

Nội dung nên thể hiện thời gian, địa điểm, loại xe, biển số xe và tình trạng phát hiện mất xe.

Bước 2: Yêu cầu bảo quản camera

Đề nghị nhà hàng hoặc siêu thị kiểm tra và lưu lại hình ảnh camera tại khu vực giữ xe.

Đây là chứng cứ rất quan trọng vì dữ liệu camera có thể bị ghi đè hoặc xóa theo thời gian.

Bước 3: Trình báo cơ quan công an

Nếu nghi ngờ xe bị trộm, người dân nên trình báo để cơ quan có thẩm quyền xác minh, điều tra.

Bước 4: Thu thập giấy tờ về chiếc xe

Nên chuẩn bị giấy đăng ký xe và các tài liệu chứng minh quyền sở hữu, quyền sử dụng hợp pháp.

Bước 5: Yêu cầu bên giữ xe giải quyết trách nhiệm

Nếu có căn cứ xác định nhà hàng, siêu thị hoặc đơn vị trông giữ có trách nhiệm đối với chiếc xe, người dân có thể yêu cầu bồi thường thiệt hại.

8. Mức bồi thường khi mất xe được xác định thế nào?

Không phải mọi trường hợp mất xe đều được bồi thường theo đúng số tiền mà chủ xe đưa ra.

Mức bồi thường cần căn cứ vào thiệt hại thực tế, giá trị tài sản và các quy định pháp luật có liên quan, đồng thời xem xét thỏa thuận giữa các bên nếu có.

Do đó, người bị mất xe nên chuẩn bị các tài liệu như:

• Giấy đăng ký xe;
• Hóa đơn hoặc giấy tờ mua bán xe nếu có;
• Thông tin về tình trạng và giá trị xe;
• Hình ảnh chiếc xe;
• Các tài liệu khác chứng minh thiệt hại.

Trong trường hợp hai bên không thống nhất được mức bồi thường, người bị thiệt hại có thể cần đến tư vấn pháp lý để xác định căn cứ và phương án yêu cầu bồi thường phù hợp.

9. Khách hàng cũng có trách nhiệm gì khi gửi xe?

Quyền lợi của khách hàng không có nghĩa là trong mọi trường hợp bên giữ xe đều phải chịu trách nhiệm.

Theo Điều 555 Bộ luật Dân sự 2015, bên gửi tài sản có nghĩa vụ thông báo cho bên giữ biết tình trạng tài sản và biện pháp bảo quản thích hợp; đồng thời phải thực hiện các nghĩa vụ khác theo thỏa thuận.

Ví dụ, nếu khách cố tình để tài sản có đặc điểm đặc biệt nhưng không thông báo, hoặc có hành vi vi phạm thỏa thuận gửi giữ, trách nhiệm của các bên có thể được đánh giá khác.

Vì vậy, khi tranh chấp xảy ra, cần xem xét nghĩa vụ của cả bên gửi và bên giữ, chứ không chỉ căn cứ vào việc chiếc xe bị mất.

10. Khách hàng cần lưu ý gì để bảo vệ quyền lợi?

Để hạn chế rủi ro, khi gửi xe tại nhà hàng, siêu thị hoặc trung tâm thương mại, người dân nên:

• Nhận và giữ vé xe nếu bãi xe có phát vé;
• Kiểm tra biển số, thông tin trên vé;
• Không để giấy tờ, tiền hoặc tài sản có giá trị trong cốp nếu không cần thiết;
• Chụp lại vị trí gửi xe nếu bãi xe lớn;
• Khi mất vé, thông báo ngay cho nhân viên;
• Nếu phát hiện mất xe, yêu cầu lập biên bản và bảo lưu camera;
• Không tự ý ký vào giấy xác nhận từ bỏ quyền yêu cầu bồi thường nếu chưa hiểu rõ nội dung.

Đặc biệt, nếu nhà hàng hoặc siêu thị yêu cầu khách ký vào một văn bản liên quan đến trách nhiệm khi mất xe, nên đọc kỹ trước khi ký.

Kết luận

Gửi xe tại nhà hàng, siêu thị và các địa điểm kinh doanh có thể làm phát sinh quan hệ hợp đồng gửi giữ tài sản. Theo Bộ luật Dân sự 2015, bên giữ tài sản có nghĩa vụ bảo quản và trả lại tài sản; nếu làm mất hoặc hư hỏng tài sản thì về nguyên tắc phải bồi thường, trừ trường hợp bất khả kháng.

Tuy nhiên, để xác định nhà hàng, siêu thị hay đơn vị trông giữ có phải bồi thường hay không, cần xem xét cách thức gửi xe, việc bên giữ có thực sự tiếp nhận và quản lý xe hay không, thỏa thuận giữa các bên, nguyên nhân mất xe và các chứng cứ liên quan.

Nếu chẳng may bị mất xe, người dân nên thông báo ngay cho nơi trông giữ, yêu cầu lập biên bản, bảo lưu camera, trình báo cơ quan công an và thu thập giấy tờ chứng minh quyền sở hữu đối với xe. Đây là những bước quan trọng để bảo vệ quyền lợi của mình.

Trên đây là toàn bộ tư vấn của chúng tôi, hy vọng rằng, những ý kiến tư vấn này, sẽ giúp làm sáng tỏ các vấn đề mà Quý vị đang quan tâm. Để có thể làm rõ hơn và chi tiết từng vấn đề nêu trên cũng như các vấn đề pháp lý mà Quý vị đang cần tham khảo thêm ý kiến chuyên môn. Xin vui lòng liên hệ ngay cho chúng tôi theo địa chỉ email: luatsaosang@gmail.com hoặc qua tổng đài tư vấn: 0936.65.3636 để nhận được sự tư vấn, giải đáp và hỗ trợ từ Luật Sao Sáng. Trân trọng cảm ơn!