1. Các trường hợp được TẠM HOÃN gọi nhập ngũ hợp pháp

Căn cứ khoản 1 Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015 (được bổ sung bởi Luật Dân quân tự vệ 2019), những công dân thuộc diện sau đây sẽ được tạm hoãn gọi nhập ngũ:

1. Chưa đủ sức khỏe phục vụ tại ngũ theo kết luận của Hội đồng khám sức khỏe.

2. Là lao động duy nhất phải trực tiếp nuôi dưỡng thân nhân không còn khả năng lao động hoặc chưa đến tuổi lao động; gia đình bị thiệt hại nặng về người và tài sản do tai nạn, thiên tai, dịch bệnh nguy hiểm gây ra được UBND cấp xã xác nhận.

3. Con của bệnh binh, người nhiễm chất độc da cam suy giảm khả năng lao động từ 61% đến 80%.

4. Có anh, chị hoặc em ruột đang là hạ sĩ quan, binh sĩ phục vụ tại ngũ; hạ sĩ quan, chiến sĩ thực hiện nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân.

5. Thuộc diện di dân, giãn dân trong 03 năm đầu đến các xã đặc biệt khó khăn theo dự án phát triển kinh tế - xã hội của Nhà nước.

6. Cán bộ, công chức, viên chức, thanh niên xung phong được điều động đến công tác, làm việc ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.

7. Đang học tập: Đang học tại cơ sở giáo dục phổ thông; đang được đào tạo trình độ đại học hệ chính quy thuộc cơ sở giáo dục đại học, trình độ cao đẳng hệ chính quy thuộc cơ sở giáo dục nghề nghiệp trong thời gian một khóa đào tạo của một trình độ đào tạo.

8. Dân quân thường trực.

Lưu ý: Công dân thuộc diện tạm hoãn, khi lý do tạm hoãn không còn (ví dụ: đã tốt nghiệp đại học, hết thời gian đi làm vùng đặc biệt khó khăn...) và vẫn trong độ tuổi gọi nhập ngũ (đến hết 27 tuổi đối với người học đại học/cao đẳng, đến hết 25 tuổi đối với các trường hợp khác) thì vẫn được gọi nhập ngũ.

2. Các trường hợp được MIỄN gọi nhập ngũ

Căn cứ khoản 2 Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015, công dân thuộc một trong các trường hợp sau đây được miễn hẳn nghĩa vụ quân sự:

1. Con của liệt sĩ, con của thương binh hạng một.

2. Một anh hoặc một em trai của liệt sĩ.

3. Một con của thương binh hạng hai; một con của bệnh binh suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên; một con của người nhiễm chất độc da cam suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên.

4. Người làm công tác cơ yếu không phải là quân nhân, Công an nhân dân.

5. Cán bộ, công chức, viên chức, thanh niên xung phong được điều động đến công tác ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn từ 24 tháng trở lên.

3. Xử phạt hành chính đối với hành vi cố tình trốn NVQS

Đối với những trường hợp không thuộc diện hoãn hoặc miễn hợp pháp nhưng cố tình dùng thủ đoạn trốn tránh, Nghị định 37/2022/NĐ-CP quy định mức xử phạt tiền vô cùng nghiêm khắc:

a. Vi phạm quy định về kiểm tra, khám sức khỏe NVQS

• Phạt tiền từ 10.000.000 đồng - 12.000.000 đồng: Không có mặt đúng thời gian hoặc địa điểm kiểm tra, khám sức khỏe ghi trong lệnh gọi mà không có lý do chính đáng.

• Phạt tiền từ 15.000.000 đồng - 20.000.000 đồng: Cản trở hoặc xúi giục, ép buộc người khác cản trở việc kiểm tra, khám sức khỏe NVQS.

• Phạt tiền từ 25.000.000 đồng - 35.000.000 đồng: Cố tình gian dối làm sai lệch kết quả phân loại sức khỏe nhằm trốn tránh NVQS (như xăm hình phản cảm ngay trước ngày khám, dùng hóa chất, thuốc làm biến đổi nhịp tim, huyết áp...).

• Phạt tiền từ 35.000.000 đồng - 50.000.000 đồng: Đưa tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác cho cán bộ, nhân viên y tế để làm sai lệch kết quả sức khỏe.

b. Trốn lệnh gọi nhập ngũ

• Phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 75.000.000 đồng: Cố tình không chấp hành lệnh gọi nhập ngũ sau khi đã có kết quả khám sức khỏe đủ điều kiện.

• Biện pháp khắc phục hậu quả: Buộc chấp hành thực hiện nghĩa vụ quân sự theo quy định.

4. Truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự

Khi đã bị xử phạt hành chính mà vẫn tiếp tục vi phạm, người trốn tránh sẽ bị khởi tố hình sự theo Điều 332 Bộ luật Hình sự 2015:

• Khung cơ bản: Phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm đối với người không chấp hành quy định đăng ký NVQS, lệnh gọi nhập ngũ, lệnh tập trung huấn luyện khi đã bị xử phạt hành chính về hành vi này.

• Khung tăng nặng (Phạt tù từ 01 năm đến 05 năm): Áp dụng nếu phạm tội thuộc một trong các trường hợp:

  • Tự gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của mình (cố tình hủy hoại cơ thể, chặt ngón tay/chân...);

  • Phạm tội trong thời chiến;

  • Lôi kéo người khác cùng phạm tội.

5. Trách nhiệm hình sự của cán bộ, y bác sĩ bao che, tiếp tay

Cán bộ, bác sĩ trong Hội đồng khám sức khỏe hoặc Ban Chỉ huy quân sự nhận tiền "chạy" nghĩa vụ quân sự hoặc làm sai lệch hồ sơ cũng sẽ bị xử lý hình sự kịch khung:

• Tội nhận hối lộ (Điều 354 BLHS): Mức án phạt tù có thể từ 02 năm đến 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình.

• Tội làm giả tài liệu, con dấu của cơ quan, tổ chức (Điều 341 BLHS): Phạt tù lên đến 07 năm.

6. Hệ lụy lâu dài đối với bản thân người vi phạm

1. Vết đen lý lịch tư pháp: Bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội trốn tránh NVQS sẽ lưu trong lý lịch tư pháp vĩnh viễn, khiến cá nhân không thể thi tuyển vào cơ quan nhà nước, công an, quân đội và gặp nhiều rào cản khi xin việc tại các tập đoàn lớn.

2. Hạn chế xuất cảnh: Đang trong quá trình xem xét xử lý vi phạm hoặc chưa chấp hành xong quyết định xử phạt sẽ bị tạm hoãn xuất cảnh (không thể đi du học, xuất khẩu lao động hay du lịch nước ngoài).

3. Mất chính sách ưu đãi: Chấp hành xong NVQS, hạ sĩ quan/binh sĩ xuất ngũ được nhận trợ cấp một lần, thẻ học nghề miễn phí và cộng điểm ưu đãi khi thi tuyển công chức/viên chức.

Trên đây là toàn bộ tư vấn của chúng tôi, hy vọng rằng, những ý kiến tư vấn này, sẽ giúp làm sáng tỏ các vấn đề mà Quý vị đang quan tâm. Để có thể làm rõ hơn và chi tiết từng vấn đề nêu trên cũng như các vấn đề pháp lý mà Quý vị đang cần tham khảo thêm ý kiến chuyên môn. Xin vui lòng liên hệ ngay cho chúng tôi theo địa chỉ email: luatsaosang@gmail.com hoặc qua tổng đài tư vấn: 0936.65.3636 để nhận được sự tư vấn, giải đáp và hỗ trợ từ Luật Sao Sáng. Trân trọng cảm ơn!