Bảo vệ bí mật kinh doanh số. Nguồn: Tạp chí Thị trường Tài chính Tiền tệ

1. Thủ đoạn "chảy máu chất xám" và tuồn dữ liệu bí mật Nhiều nhân sự lợi dụng quyền quản trị hệ thống, quyền truy cập cơ sở dữ liệu để tải về máy cá nhân, gửi qua email ngoài hoặc đẩy lên các nền tảng lưu trữ đám mây toàn bộ tệp khách hàng VIP, báo giá chiết khấu, thuật toán phần mềm cốt lõi. Ngay sau khi chuyển việc hoặc thành lập công ty "sân sau" cùng ngành, đối tượng lập tức sử dụng các dữ liệu này để chèo kéo khách hàng cũ, cạnh tranh không lành mạnh và triệt hạ trực tiếp doanh nghiệp ban đầu.

2. Căn cứ pháp lý xử lý đa chiều từ Lao động, Dân sự đến Hình sự

Hành vi đánh cắp dữ liệu, bí mật kinh doanh của công ty chịu sự điều chỉnh đồng thời của nhiều chế tài pháp lý:

• Chế tài theo Bộ luật Lao động và Luật Sở hữu trí tuệ:

  • Căn cứ Khoản 2 Điều 125 Bộ luật Lao động 2019, người lao động có hành vi tiết lộ bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ của người sử dụng lao động sẽ bị áp dụng hình thức xử lý kỷ luật sa thải.

  • Căn cứ Khoản 2 Điều 21 Bộ luật Lao động 2019, trường hợp hai bên đã có thỏa thuận bảo vệ bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ, người lao động vi phạm có nghĩa vụ bồi thường thiệt hại theo đúng cam kết đã ký kết.

  • Căn cứ Điều 127 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (sửa đổi, bổ sung 2022), hành vi tiếp cận, thu thập, bộc lộ hoặc sử dụng thông tin thuộc bí mật kinh doanh mà không được phép của chủ sở hữu là hành vi xâm phạm quyền đối với bí mật kinh doanh và phải chấm dứt hành vi, xin lỗi công khai và bồi thường toàn bộ thiệt hại thực tế theo Điều 202 Luật Sở hữu trí tuệ.

• Xử phạt vi phạm hành chính về cạnh tranh không lành mạnh:

  • Căn cứ Điều 16 Nghị định 75/2019/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực cạnh tranh: Hành vi xâm phạm thông tin bí mật trong kinh doanh (tiếp cận, thu thập, tiết lộ hoặc sử dụng trái phép thông tin bí mật) có thể bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng đối với cá nhân (mức phạt áp dụng đối với tổ chức gấp đôi).

• Truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017):

  • Tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan (Điều 225 BLHS): Nếu nhân sự sao chép, phân phối mã nguồn (chương trình máy tính được bảo hộ quyền tác giả) với quy mô thương mại hoặc thu lợi bất chính từ 50.000.000 đồng trở lên (hoặc gây thiệt hại cho chủ sở hữu từ 100.000.000 đồng trở lên), mức hình phạt có thể lên tới 05 năm tù giam (đối với cá nhân) hoặc phạt tiền đến 3.000.000.000 đồng, đình chỉ hoạt động có thời hạn (đối với pháp nhân thương mại phạm tội theo Khoản 4 Điều 225 BLHS).

  • Tội đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông (Điều 288 BLHS): Hành vi mua bán, trao đổi, tặng cho, sửa chữa, thay đổi hoặc công khai hóa thông tin riêng hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân trên mạng máy tính mà không được phép của chủ sở hữu thu lợi bất chính hoặc gây thiệt hại từ 100.000.000 đồng trở lên sẽ bị phạt tù từ 06 tháng đến 07 năm.

3. Khuyến nghị "lá chắn pháp lý" dành cho Doanh nghiệp

• Xây dựng bộ quy chế bảo mật thông tin nội bộ (NDA/NCA): Phân loại rõ ràng cấp độ dữ liệu bí mật kinh doanh; ký thỏa thuận bảo mật độc lập và cam kết không cạnh tranh có đền bù chi phí hợp lý ngay khi tiếp nhận nhân sự vào các vị trí then chốt.

• Thu thập chứng cứ số để khởi kiện: Triển khai giải pháp giám sát log truy cập dữ liệu, lập vi bằng ghi nhận lịch sử tải/sao chép tài liệu của nhân sự trước khi nghỉ việc để làm căn cứ nộp đơn tố giác tội phạm hoặc khởi kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại tại Tòa án có thẩm quyền.

Trên đây là toàn bộ tư vấn của chúng tôi, hy vọng rằng, những ý kiến tư vấn này, sẽ giúp làm sáng tỏ các vấn đề mà Quý vị đang quan tâm. Để có thể làm rõ hơn và chi tiết từng vấn đề nêu trên cũng như các vấn đề pháp lý mà Quý vị đang cần tham khảo thêm ý kiến chuyên môn. Xin vui lòng liên hệ ngay cho chúng tôi theo địa chỉ email: luatsaosang@gmail.com hoặc qua tổng đài tư vấn: 0936.65.3636 để nhận được sự tư vấn, giải đáp và hỗ trợ từ Luật Sao Sáng. Trân trọng cảm ơn!