1. Thế nào là bằng chứng ngoại tình?

Bằng chứng ngoại tình là những tài liệu, dữ liệu hoặc thông tin có thể chứng minh hành vi vi phạm nghĩa vụ chung thủy trong hôn nhân, cụ thể là việc một người đang có vợ hoặc chồng nhưng lại có quan hệ tình cảm, quan hệ tình dục hoặc chung sống như vợ chồng với người khác.

Trong pháp luật Việt Nam, bằng chứng ngoại tình không phải là một khái niệm pháp lý độc lập. Thực chất, đây là một dạng chứng cứ được sử dụng trong vụ án ly hôn để chứng minh tình trạng hôn nhân đã trầm trọng hoặc xác định lỗi của một bên khi giải quyết các tranh chấp liên quan đến ly hôn.

Điều 93 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 quy định "Chứng cứ trong vụ việc dân sự là những gì có thật được đương sự và cơ quan, tổ chức, cá nhân khác giao nộp, xuất trình cho Tòa án trong quá trình tố tụng hoặc do Tòa án thu thập được theo trình tự, thủ tục do Bộ luật này quy định và được Tòa án sử dụng làm căn cứ để xác định các tình tiết khách quan của vụ án cũng như xác định yêu cầu hay sự phản đối của đương sự là có căn cứ và hợp pháp."

Theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự, chứng cứ là những thông tin, tài liệu có thật được đương sự cung cấp hoặc do Tòa án thu thập theo trình tự luật định và được dùng làm căn cứ để xác định các tình tiết của vụ án. Vì vậy, để được coi là bằng chứng ngoại tình, thông tin hoặc tài liệu đó phải có khả năng chứng minh hành vi ngoại tình và được thu thập hợp pháp.

2. Bằng chứng ngoại tình gồm những gì?

Trong thực tế, bằng chứng ngoại tình có thể xuất phát từ nhiều nguồn khác nhau như dữ liệu điện tử, hình ảnh, lời khai nhân chứng hoặc các tài liệu liên quan đến việc sinh hoạt, chi tiêu giữa hai người. Tuy nhiên, để có giá trị khi giải quyết ly hôn, những thông tin này phải thể hiện được mối quan hệ tình cảm, quan hệ tình dục hoặc việc chung sống như vợ chồng với người thứ ba.

Dưới đây là các loại bằng chứng ngoại tình thường gặp trong thực tế.

2.1 Tin nhắn, email và dữ liệu điện tử

Tin nhắn và dữ liệu điện tử là loại bằng chứng phổ biến nhất trong các vụ việc liên quan đến ngoại tình hiện nay. Những dữ liệu này có thể bao gồm:

Tin nhắn SMS hoặc tin nhắn qua các ứng dụng như Zalo, Facebook Messenger, Viber, WhatsApp;

Email trao đổi giữa hai người có nội dung thể hiện tình cảm hoặc hẹn hò;

Hình ảnh, video được gửi qua lại trong quá trình trò chuyện;

Lịch sử cuộc gọi, lịch sử trò chuyện hoặc các tương tác trên mạng xã hội.

Những dữ liệu này có thể được sử dụng làm chứng cứ nếu nội dung thể hiện rõ mối quan hệ tình cảm vượt quá giới hạn của một mối quan hệ thông thường.

Tuy nhiên, việc thu thập dữ liệu điện tử cần được thực hiện hợp pháp. Ví dụ, bạn có thể chụp lại tin nhắn trên thiết bị mà mình có quyền truy cập hợp pháp. Ngược lại, việc xâm nhập trái phép vào tài khoản cá nhân hoặc sử dụng phần mềm theo dõi để lấy dữ liệu có thể khiến chứng cứ bị Tòa án bác bỏ.

2.2 Hình ảnh, video, ghi âm, ghi hình

Hình ảnh và video là những bằng chứng trực quan, thường có giá trị thuyết phục cao khi chứng minh hành vi ngoại tình.

Các bằng chứng thường gặp gồm:

Hình ảnh hoặc video ghi lại cảnh vợ/chồng và người thứ ba có hành vi thân mật như ôm, hôn, nắm tay;

Video ghi nhận việc hai người cùng vào khách sạn hoặc có dấu hiệu sinh hoạt chung;

Ghi âm các cuộc trò chuyện thể hiện việc thừa nhận quan hệ tình cảm.

Tuy nhiên, việc thu thập các dữ liệu này cần bảo đảm không xâm phạm quyền riêng tư của người khác. Ví dụ, việc quay phim, chụp ảnh tại nơi công cộng có thể được xem xét, nhưng việc đặt thiết bị ghi hình trong không gian riêng tư như phòng ngủ hoặc nhà riêng có thể bị coi là vi phạm pháp luật.

2.3 Lời khai của nhân chứng hoặc người liên quan

Lời khai của nhân chứng cũng có thể được sử dụng để chứng minh hành vi ngoại tình trong một số trường hợp.

Nhân chứng có thể là:

Hàng xóm, bạn bè hoặc đồng nghiệp từng chứng kiến mối quan hệ giữa hai người;

Người thân biết rõ việc chung sống hoặc quan hệ tình cảm của họ;

Chính người thứ ba hoặc vợ/chồng thừa nhận hành vi ngoại tình.

Lời khai của nhân chứng cần rõ ràng, cụ thể và có thể xác minh. Trong quá trình giải quyết vụ án, Tòa án có thể yêu cầu nhân chứng cung cấp thêm thông tin hoặc tham gia đối chất để làm rõ sự việc.

2.4 Tài liệu tài chính và giấy tờ liên quan

Một số tài liệu tài chính cũng có thể được sử dụng như bằng chứng gián tiếp cho thấy mối quan hệ ngoài hôn nhân.

Ví dụ:

Hóa đơn khách sạn, nhà hàng hoặc các chi phí đi du lịch của hai người;

Vé máy bay, vé du lịch được đặt cho cả hai;

Sao kê ngân hàng thể hiện việc chuyển tiền cho người thứ ba;

Các chứng từ chi tiêu cho việc sinh hoạt chung.

Những tài liệu này có thể giúp chứng minh mối quan hệ gắn bó hoặc việc sinh hoạt chung giữa hai người, từ đó hỗ trợ việc xác định hành vi ngoại tình.

2.5 Kết quả giám định ADN

Trong một số trường hợp, kết quả giám định ADN có thể là bằng chứng quan trọng chứng minh việc ngoại tình, đặc biệt khi có nghi ngờ về con ngoài hôn nhân.

Ví dụ, nếu một đứa trẻ được sinh ra trong thời kỳ hôn nhân nhưng kết quả giám định ADN cho thấy người chồng không phải là cha sinh học, thì đây có thể là căn cứ cho thấy có quan hệ ngoài hôn nhân.

Đây là loại chứng cứ có giá trị pháp lý cao, nhưng việc lấy mẫu và thực hiện giám định cần được tiến hành đúng quy định pháp luật.

Tuy nhiên, không phải mọi tin nhắn, hình ảnh hoặc lời khai đều tự động được Tòa án chấp nhận. Để trở thành chứng cứ hợp pháp trong vụ án ly hôn, các bằng chứng ngoại tình cần đáp ứng những điều kiện nhất định theo quy định của pháp luật. Phần tiếp theo sẽ làm rõ những tiêu chuẩn để chứng cứ ngoại tình được Tòa án chấp nhận.

3. Điều kiện để bằng chứng ngoại tình được Tòa án chấp nhận

Không phải mọi thông tin, hình ảnh hay tin nhắn liên quan đến nghi ngờ ngoại tình đều được Tòa án sử dụng làm căn cứ giải quyết vụ án. Để được công nhận là chứng cứ hợp pháp, các bằng chứng ngoại tình phải đáp ứng những điều kiện nhất định theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự.

Nhìn chung, một chứng cứ chỉ có giá trị khi phản ánh đúng sự thật, liên quan trực tiếp đến vụ việc và được thu thập hợp pháp.

3.1 Tính khách quan của bằng chứng

Tính khách quan nghĩa là bằng chứng phải phản ánh sự thật của sự việc, không bị chỉnh sửa, cắt ghép hoặc làm giả.

Ví dụ:

• Hình ảnh hoặc video ghi lại hành vi thân mật giữa vợ/chồng và người thứ ba;
• Đoạn ghi âm thể hiện việc thừa nhận mối quan hệ tình cảm;
• Tin nhắn có nội dung rõ ràng thể hiện quan hệ vượt quá giới hạn thông thường.

Nếu hình ảnh hoặc dữ liệu bị chỉnh sửa, cắt ghép hoặc không thể xác định nguồn gốc thì Tòa án có thể không chấp nhận làm chứng cứ.

3.2 Tính liên quan đến hành vi ngoại tình

Bằng chứng phải có liên hệ trực tiếp với hành vi ngoại tình và có khả năng chứng minh hành vi đó.

Ví dụ:

• Tin nhắn thể hiện việc hẹn hò, quan hệ tình cảm hoặc quan hệ tình dục;
• Hình ảnh ghi lại việc hai người vào khách sạn hoặc có hành vi thân mật;
• Tài liệu cho thấy hai người sinh hoạt hoặc chi tiêu chung như một cặp đôi.

Ngược lại, những thông tin mơ hồ như chỉ chụp hai người đứng cạnh nhau hoặc đi cùng một địa điểm mà không có dấu hiệu thân mật thì thường không đủ để chứng minh hành vi ngoại tình.

3.3 Tính hợp pháp của việc thu thập chứng cứ

Một điều kiện quan trọng khác là bằng chứng phải được thu thập hợp pháp, không xâm phạm quyền riêng tư của người khác.

Ví dụ:

• Có thể chụp lại tin nhắn trên thiết bị mà bạn được phép sử dụng;
• Có thể ghi hình hoặc chụp ảnh tại nơi công cộng;
• Có thể thu thập các tài liệu tài chính hoặc hóa đơn mà bạn có quyền tiếp cận.

Ngược lại, các hành vi như:

• Xâm nhập trái phép vào tài khoản mạng xã hội hoặc email;
• Cài phần mềm theo dõi điện thoại;
• Đặt camera hoặc thiết bị ghi âm lén trong không gian riêng tư

có thể bị coi là vi phạm pháp luật và khiến chứng cứ không được Tòa án chấp nhận.

3.4 Chứng cứ phải rõ ràng và có thể kiểm chứng

Ngoài ba điều kiện trên, chứng cứ cần đủ rõ ràng để Tòa án có thể kiểm tra và đánh giá. Trong nhiều trường hợp, một loại bằng chứng đơn lẻ có thể chưa đủ sức thuyết phục, nên cần kết hợp nhiều nguồn chứng cứ khác nhau.

Ví dụ:

Tin nhắn kết hợp với hình ảnh hoặc video;

Lời khai của nhân chứng đi kèm các tài liệu liên quan;

Dữ liệu điện tử được xác nhận nguồn gốc.

Việc kết hợp nhiều loại chứng cứ sẽ giúp tăng độ tin cậy và khả năng chứng minh trước Tòa án.

Hiểu rõ các điều kiện này giúp người thu thập chứng cứ tránh những sai sót có thể khiến bằng chứng bị bác bỏ. Trong thực tế, nhiều người có được thông tin về việc ngoại tình nhưng lại không biết cách thu thập và lưu giữ đúng quy định, dẫn đến việc chứng cứ không được Tòa án xem xét.

Trên đây là toàn bộ tư vấn của chúng tôi, hy vọng rằng, những ý kiến tư vấn này, sẽ giúp làm sáng tỏ các vấn đề mà Quý vị đang quan tâm. Để có thể làm rõ hơn và chi tiết từng vấn đề nêu trên cũng như các vấn đề pháp lý mà Quý vị đang cần tham khảo thêm ý kiến chuyên môn. Xin vui lòng liên hệ ngay cho chúng tôi theo địa chỉ email: luatsaosang@gmail.com hoặc qua tổng đài tư vấn: 0936.65.3636 để nhận được sự tư vấn, giải đáp và hỗ trợ từ Luật Sao Sáng. Trân trọng cảm ơn!