1. Thử việc có bắt buộc phải trả lương không?

Câu trả lời là: CÓ.

Theo quy định tại Bộ luật Lao động 2019, cụ thể:

• Điều 24: Người sử dụng lao động và người lao động có thể thỏa thuận về việc làm thử.

• Điều 26: Tiền lương của người lao động trong thời gian thử việc do hai bên thỏa thuận nhưng ít nhất phải bằng 85% mức lương của công việc đó.

•  Điều 27: Quy định về kết thúc thời gian thử việc, theo đó:Người sử dụng lao động phải thông báo kết quả thử việc.Nếu đạt yêu cầu thì phải giao kết hợp đồng lao động chính thức.Nếu không đạt thì chấm dứt thỏa thuận thử việc.

Như vậy pháp luật không cho phép thử việc không lương. Doanh nghiệp vẫn phải trả lương cho người lao động trong thời gian thử việc, và mức này tối thiểu phải bằng 85% lương chính thức.

2. Thử việc không trả lương có vi phạm pháp luật không?

Căn cứ quy định nêu trên, có thể khẳng định: Việc yêu cầu người lao động làm việc trong thời gian thử việc nhưng không trả lương là hành vi vi phạm pháp luật, nếu giữa các bên tồn tại quan hệ lao động thực tế.

Trong đó, quan hệ lao động được xác định khi:

• Người lao động làm việc có sự quản lý, điều hành của doanh nghiệp.

• Có thời gian làm việc cụ thể.

• Có giao việc, đánh giá kết quả công việc.

Việc doanh nghiệp không ký hợp đồng thử việc hoặc sử dụng các tên gọi khác (như “cộng tác viên”, “thực tập sinh”) không làm thay đổi bản chất pháp lý của quan hệ lao động.

3. Khi nào hành vi không trả lương thử việc bị xử lý?

Hành vi không trả lương thử việc có thể bị xử lý khi thuộc một trong các trường hợp sau:

• Người lao động thực hiện công việc như một nhân viên chính thức nhưng không được trả lương.

• Có thỏa thuận thử việc nhưng doanh nghiệp không thực hiện nghĩa vụ trả lương.

• Doanh nghiệp cố tình né tránh nghĩa vụ bằng cách không ký kết hợp đồng.

Trong các trường hợp này, người sử dụng lao động có thể bị xử phạt theo quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động.

4. Trường hợp bị xử phạt hành chính

Nếu hành vi chưa đến mức gây hậu quả nghiêm trọng, doanh nghiệp vi phạm thường bị xử phạt hành chính theo quy định pháp luật về lao động.

Căn cứ vào Theo khoản 2 Điều 10 Nghị định 12/2022/NĐ-CP và khoản 3 Điều 10 Nghị định 12/2022/NĐ-CP có quy định:

Vi phạm quy định về thử việc

1. Phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động có một trong các hành vi sau đây:

a) Yêu cầu thử việc đối với người lao động làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn dưới 01 tháng;

b) Không thông báo kết quả thử việc cho người lao động theo quy định.

2. Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động có một trong các hành vi sau đây:

a) Yêu cầu người lao động thử việc quá 01 lần đối với một công việc;

b) Thử việc quá thời gian quy định;

c) Trả lương cho người lao động trong thời gian thử việc thấp hơn 85% mức lương của công việc đó;

d) Không giao kết hợp đồng lao động với người lao động khi thử việc đạt yêu cầu đối với trường hợp hai bên có giao kết hợp đồng thử việc.

3. Biện pháp khắc phục hậu quả

a) Buộc người sử dụng lao động trả đủ tiền lương của công việc đó cho người lao động khi có hành vi vi phạm quy định tại điểm a khoản 1, điểm a, b, c khoản 2 Điều này;

b) Buộc người sử dụng lao động giao kết hợp đồng lao động với người lao động khi có hành vi vi phạm quy định tại điểm d khoản 2 Điều này.

5. Cách xử lí, giải quyết khi không được trả lương thử việc.

Vậy ta cần làm gì khi mà doanh nghiệp, công ty chúng ta từng làm việc không trả lương thử việc cho chúng ta? Sau đây có 3 cách mà các bạn có thể tham khảo

 Cách 1: Khiếu nại

Theo Điều 5, Điều 15 và Điều 19 Nghị định 24/2018/NĐ-CP,  thực hiện khiếu nại theo trình tự, thủ tục như sau:

- Khiếu nại lần đầu: Tới công ty.

+ Thời gian thụ lý khiếu nại: 07 ngày làm việc.

+ Thời hạn giải quyết: Không quá 30 ngày hoặc 45 ngày (vụ việc phức tạp), kể từ ngày thụ lý.

Nếu quá thời hạn trên mà không được giải quyết hoặc không đồng ý với việc giải quyết của phía công ty, Chị có thể khiếu nại lần 2 hoặc khởi kiện tại Tòa án theo thủ tục tố tụng dân sự.

- Khiếu nại lần hai: Tới Chánh Thanh tra Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, nơi công ty đặt trụ sở chính.

+ Thời hiệu khiếu nại: 30 ngày, kể từ ngày hết thời hạn giải quyết khiếu nại lần đầu.

+ Thời hạn thụ lý: 07 ngày làm việc.

+ Thời hạn giải quyết: 45 ngày hoặc 60 ngày (vụ việc phức tạp), kể từ ngày thụ lý.

Nếu không được giải quyết đúng hạn hoặc không đồng ý với việc giải quyết của Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, Chị có thể khởi kiện tới Tòa án.

Cách 2: Tố cáo

Theo Điều 37 Nghị định 24/2018/NĐ-CP, Chị có thể gửi đơn tố cáo hoặc tố cáo trực tiếp với Chánh Thanh tra Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, kèm theo đó là các bằng chứng vi phạm của công ty.

Thời hạn giải quyết: Không quá 30 ngày kể từ ngày thụ lý tố cáo (Điều 30 Luật Tố cáo 2018).

Trong quá trình Sở Lao động - Thương binh và Xã hội xử lý khiếu nại, tố cáo mà xác minh có hành vi vi phạm, người sử dụng lao động sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định, đồng thời còn phải giải quyết quyền lợi chính đáng cho người lao động.

Cách 3: Khởi kiện

Trong trường hợp khiếu nại mà không được giải quyết hay chậm giải quyết hay giải quyết không thỏa đáng thì chị có quyền làm đơn khiếu kiện gửi lên Tòa án nhân dân cấp huyện nơi công ty đặt trụ sở để đảm bảo quyền lợi của mình, và giải quyết theo thủ tục tố tụng dân sự.

Có thể thấy, theo quy định của Bộ luật Lao động 2019, người lao động trong thời gian thử việc vẫn được pháp luật bảo vệ về quyền lợi tiền lương. Việc không trả lương hoặc trả không đúng mức trong giai đoạn này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người lao động mà còn tiềm ẩn rủi ro pháp lý đối với doanh nghiệp.

Trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng cạnh tranh, việc tuân thủ đúng quy định pháp luật không chỉ là nghĩa vụ mà còn là yếu tố góp phần xây dựng môi trường làm việc minh bạch, ổn định và bền vững.

Trên đây là toàn bộ tư vấn của chúng tôi, hy vọng rằng, những ý kiến tư vấn này, sẽ giúp làm sáng tỏ các vấn đề mà Quý vị đang quan tâm. Để có thể làm rõ hơn và chi tiết từng vấn đề nêu trên cũng như các vấn đề pháp lý mà Quý vị đang cần tham khảo thêm ý kiến chuyên môn. Xin vui lòng liên hệ ngay cho chúng tôi theo địa chỉ email: luatsaosang@gmail.com hoặc qua Tổng đài tư vấn: 0936.65.3636 - 0972.17.27.57 để nhận được sự tư vấn, giải đáp và hỗ trợ từ Luật Sao Sáng. Trân trọng cảm ơn!