Công ty luật TNHH Sao Sáng

luatsaosang@gmail.com 0936653636

Giữ giấy tờ tùy thân của con nợ: Đúng hay sai?

15:40 CH
Thứ Ba 29/09/2026
 178

Nhiều chủ nợ, chủ trọ hay cơ sở kinh doanh giữ thẻ căn cước, bằng lái xe của người khác để "làm tin" hoặc siết nợ. Tuy nhiên, hành vi tưởng chừng bình thường này lại là hành vi vi phạm pháp luật và tiềm ẩn nhiều chế tài xử phạt.

Cho bạn vay 15 triệu đồng nhưng mãi không thấy trả, chị M.H ( Đống Đa, Hà Nội) yêu cầu người bạn phải để lại thẻ căn cước và bằng lái xe máy. Chị H. đinh ninh: "Giữ giấy tờ tùy thân của họ thì họ mới có trách nhiệm trả tiền, không sợ họ bỏ trốn". Thế nhưng, khi người bạn làm đơn trình báo lên cơ quan công an về việc bị giữ giấy tờ tùy thân trái phép, chị H. mới ngỡ ngàng khi đối diện với quyết định xử phạt vi phạm hành chính.

Căn cước công dân không phải là tài sản để cầm cố, thế chấp

Lầm tưởng lớn nhất trong các giao dịch vay nợ dân sự là việc xem giấy tờ tùy thân như một dạng "vật thế chấp".

Theo Điều 105 Bộ luật Dân sự 2015, tài sản bao gồm: vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản. Thẻ căn cước (trước đây là Căn cước công dân/Chứng minh nhân dân) là giấy tờ tùy thân chứa đựng thông tin về nhân thân và căn cước của công dân, hoàn toàn không phải là tài sản hay "giấy tờ có giá" (như trái phiếu, cổ phiếu, sổ tiết kiệm). Vì vậy, việc dùng thẻ căn cước để cầm cố hay thế chấp là thỏa thuận trái luật và bị vô hiệu ngay từ thời điểm xác lập. Sự vô hiệu của biện pháp bảo đảm này kéo theo các hệ quả pháp lý trực tiếp:

  • Chủ nợ buộc phải trả lại thẻ căn cước ngay lập tức: Do giao dịch bảo đảm không có giá trị pháp lý, chủ nợ không có quyền lưu giữ thẻ căn cước của người vay. Việc tiếp tục chiếm giữ có thể bị phạt hành chính từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng theo Nghị định 144/2021/NĐ-CP.

  • Khoản nợ trở thành khoản vay tín chấp: Biện pháp bảo đảm vô hiệu không làm mất đi nghĩa vụ trả nợ chính. Tuy nhiên, khoản vay sẽ bị mất hoàn toàn cơ chế bảo đảm, khiến chủ nợ đối mặt với rủi ro thu hồi nợ nếu bên vay chây ì.

Ai mới có quyền tạm giữ thẻ căn cước?

Căn cứ theo Luật Căn cước 2023 (có hiệu lực từ ngày 01/7/2024), thẻ căn cước chỉ bị tạm giữ trong các trường hợp rất hạn chế và do cơ quan có thẩm quyền thực hiện:

  • Người đang chấp hành biện pháp tư pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng; người đang chấp hành quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào trường giáo dưỡng, cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc.

  • Người đang bị tạm giữ, tạm giam, chấp hành án phạt tù.

Cá nhân, tổ chức kinh doanh thông thường (như chủ tiệm cầm đồ, chủ nhà trọ, chủ nợ, người cho thuê xe) hoàn toàn không có quyền tạm giữ thẻ căn cước của bất kỳ ai dưới mọi hình thức thỏa thuận.

Mức xử phạt hành chính đối với hành vi cầm giữ thẻ căn cước

Hành vi cầm cố, thế chấp hoặc giữ thẻ căn cước của người khác bị xử phạt vi phạm hành chính theo Điều 10 Nghị định 144/2021/NĐ-CP:

  • Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với hành vi chiếm đoạt, sử dụng thẻ căn cước của người khác.

  • Phạt tiền từ 4.000.000 đồng đến 6.000.000 đồng đối với hành vi thế chấp, cầm cố, nhận cầm cố thẻ căn cước.

Ngoài việc bị phạt tiền, người vi phạm còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là buộc trả lại thẻ căn cước cho người bị tạm giữ.

Rủi ro pháp lý khác: Dễ dính líu tội "Cưỡng đoạt tài sản"

Nếu chủ nợ không chỉ giữ giấy tờ mà còn dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc gây sức ép tinh thần (như giữ xe, giữ điện thoại, giữ giấy tờ rồi đòi tiền chuộc vượt quá số nợ, hoặc giữ tài sản trái ý muốn của người vay), ranh giới giữa tranh chấp dân sự và vi phạm hình sự sẽ bị xóa nhòa. Hành vi này có thể bị cơ quan điều tra xem xét xử lý về tội “Cưỡng đoạt tài sản” (Điều 170 Bộ luật Hình sự 2015) hoặc “Chiếm giữ trái phép tài sản” (Điều 176 Bộ luật Hình sự 2015).

Biện pháp bảo đảm đúng luật khi cho vay tiền

Để bảo vệ quyền lợi hợp pháp khi cho vay mà không vi phạm pháp luật, chủ nợ nên áp dụng các biện pháp bảo đảm được pháp luật công nhận:

  1. Lập hợp đồng vay bằng văn bản: Ghi rõ số tiền vay, thời hạn trả, lãi suất (không vượt quá 20%/năm theo Điều 468 Bộ luật Dân sự 2015) và phương thức hoàn trả.

  2. Bảo đảm bằng tài sản hợp pháp: Nếu muốn có tài sản làm tin, bên vay phải thế chấp hoặc cầm cố tài sản thực tế có đăng ký quyền sở hữu (như xe máy, ô tô, bất động sản) và phải thực hiện thủ tục công chứng, đăng ký biện pháp bảo đảm theo đúng quy định.

  3. Sử dụng quyền khởi kiện: Khi con nợ cố tình chây ì, trốn tránh, người cho vay cần nộp đơn khởi kiện yêu cầu Tòa án nhân dân có thẩm quyền giải quyết, thay vì tự ý áp dụng các biện pháp giữ người hoặc giữ giấy tờ trái luật.

 

nghĩa vụ nộp thuế với Nhà nước.

Community Challenge: Apartments for Rent Needed for Homeless Youth —  Looking Glass Community Services

1. Cho thuê nhà, căn hộ có bắt buộc phải đăng ký kinh doanh?

Căn cứ khoản 2 Điều 9 Luật Kinh doanh bất động sản 2023 và Nghị định 96/2024/NĐ-CP, cá nhân kinh doanh bất động sản quy mô nhỏ hoặc bán, cho thuê nhà ở, công trình xây dựng không nhằm mục đích kinh doanh hoặc dưới mức quy mô nhỏ thì không bắt buộc phải thành lập doanh nghiệp kinh doanh bất động sản.

  • Cá nhân cho thuê nhà ở quy mô nhỏ: Nếu cho thuê nhà ở, căn hộ thuộc sở hữu cá nhân mà doanh thu hoặc số lượng nhà cho thuê nằm trong giới hạn quy mô nhỏ theo quy định thì không bắt buộc phải đăng ký thành lập doanh nghiệp/hộ kinh doanh.

  • Trường hợp bắt buộc đăng ký kinh doanh: Nếu cho thuê với quy mô lớn, liên tục, mang tính chất chuyên nghiệp (như kinh doanh chuỗi căn hộ dịch vụ, chung cư mini số lượng lớn) thì bắt buộc phải đăng ký thành lập hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp theo quy định của pháp luật.

2. Cho thuê nhà/căn hộ bao nhiêu thì phải nộp thuế?

Căn cứ theo quy định của pháp luật về thuế thu nhập cá nhân (TNCN) và thuế giá trị gia tăng (GTGT) đối với cá nhân cho thuê tài sản:

  • Doanh thu từ 100 triệu đồng/năm trở xuống: Chủ nhà được miễn hoàn toàn thuế GTGT và thuế TNCN. Cá nhân không phải nộp tiền thuế, tuy nhiên vẫn cần thực hiện thủ tục kê khai theo quy định của cơ quan thuế nếu có yêu cầu.

  • Doanh thu trên 100 triệu đồng/năm: Chủ nhà có nghĩa vụ phải kê khai và nộp thuế đối với toàn bộ doanh thu cho thuê thu được trong năm.

3. Cách tính thuế cho thuê nhà/căn hộ

Cá nhân cho thuê nhà ở áp dụng mức thuế suất cố định tính trên doanh thu thu được (không được trừ chi phí đầu tư hay khấu hao).

A. Các loại thuế phải nộp

  1. Thuế Giá trị gia tăng (GTGT): Mức thuế suất là 5% trên doanh thu.

  2. Thuế Thu nhập cá nhân (TNCN): Mức thuế suất là 5% trên doanh thu.

  3. Lệ phí môn bài: Tùy thuộc vào doanh thu cho thuê hàng năm:

    • Doanh thu từ trên 100 - 300 triệu đồng/năm: Nộp 300.000 đồng/năm.

    • Doanh thu từ trên 300 - 500 triệu đồng/năm: Nộp 500.000 đồng/năm.

    • Doanh thu trên 500 triệu đồng/năm: Nộp 1.000.000 đồng/năm.

B. Công thức tính tổng số thuế phải nộp

Tổng tiền thuế phải nộp = (Doanh thu cho thuê x 10%) + Lệ phí môn bài

Ví dụ: Bạn cho thuê căn hộ với giá 15 triệu đồng/tháng, tổng doanh thu một năm là 180 triệu đồng (lớn hơn 100 triệu đồng/năm):

  • Thuế GTGT (5%): 180.000.000 x 5% = 9.000.000 đồng.

  • Thuế TNCN (5%): 180.000.000 x 5% = 9.000.000 đồng.

  • Lệ phí môn bài: 300.000đồng.

  • Tổng số thuế phải nộp: 18.300.000 đồng/năm.

4. Quy định về kê khai và thời hạn nộp thuế

  • Phương thức kê khai: Chủ nhà có thể lựa chọn kê khai thuế theo từng lần thanh toán (theo kỳ thanh toán tiền thuê ghi trong hợp đồng) hoặc kê khai một lần theo năm dương lịch.

  • Người thực hiện kê khai: Cá nhân trực tiếp kê khai với cơ quan thuế quản lý nơi có nhà cho thuê; hoặc có thể thỏa thuận trong Hợp đồng để bên thuê (nếu là doanh nghiệp/tổ chức) kê khai và nộp thuế thay.

  • Xử phạt nếu chậm/không kê khai: Nếu có doanh thu cho thuê trên 100 triệu đồng/năm nhưng trốn thuế hoặc không kê khai đúng hạn, chủ nhà có thể bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế, nộp tiền chậm nộp 0.03%/ngày hoặc bị truy thu thuế theo quy định.

Trên đây là toàn bộ tư vấn của chúng tôi, hy vọng rằng, những ý kiến tư vấn này, sẽ giúp làm sáng tỏ các vấn đề mà Quý vị đang quan tâm. Để có thể làm rõ hơn và chi tiết từng vấn đề nêu trên cũng như các vấn đề pháp lý mà Quý vị đang cần tham khảo thêm ý kiến chuyên môn. Xin vui lòng liên hệ ngay cho chúng tôi theo địa chỉ email: luatsaosang@gmail.com hoặc qua tổng đài tư vấn: 0936.65.3636 để nhận được sự tư vấn, giải đáp và hỗ trợ từ Luật Sao Sáng. Trân trọng cảm ơn!

Bài viết cùng chuyên mục

Bản đồ

Luật sư sẽ liên hệ lại với bạn ngay lập tức khi nhận được lịch

Danh mục

Tin mới

. .