1. Cho vay tiền bằng miệng có giá trị pháp lý không?

Theo Điều 119 Bộ luật Dân sự 2015, giao dịch dân sự được thể hiện bằng lời nói, bằng văn bản hoặc bằng hành vi cụ thể. Giao dịch thông qua phương tiện điện tử dưới hình thức thông điệp dữ liệu cũng được coi là giao dịch bằng văn bản.

Do đó, hợp đồng vay tiền không bắt buộc phải lập thành văn bản. Việc bạn cho vay tiền chỉ thông qua lời nói (giao kết miệng) vẫn làm phát sinh quyền và nghĩa vụ giữa các bên và hoàn toàn có giá trị pháp lý. Người vay có nghĩa vụ phải trả đủ tiền gốc và lãi (nếu có thỏa thuận) khi đến hạn.

Tuy nhiên, rủi ro lớn nhất của việc cho vay bằng miệng là khi xảy ra tranh chấp, bạn sẽ gặp khó khăn trong việc chứng minh việc cho vay là có thật.

2. Cách thu thập chứng cứ khi không có Giấy vay tiền

Để khởi kiện ra Tòa án hoặc trình báo Cơ quan Công an, bạn cần phải có chứng cứ chứng minh có việc giao nhận tiền và thỏa thuận vay mượn. Hãy nhanh chóng thu thập các loại tài liệu, dữ liệu sau:

• Chứng từ chuyển tiền: Biên lai, ủy nhiệm chi, sao kê tài khoản ngân hàng thể hiện giao dịch chuyển tiền cho người vay (Đặc biệt có giá trị nếu nội dung chuyển khoản ghi rõ "Cho [Tên người vay] vay tiền").
• Tin nhắn, email, mạng xã hội: Các đoạn tin nhắn trao đổi qua Zalo, Facebook, SMS, Viber, Email... thể hiện việc hỏi mượn tiền, hứa hẹn trả nợ, xin khất nợ. Vi bằng do Thừa phát lại lập để ghi nhận lại các đoạn tin nhắn này là nguồn chứng cứ rất hợp pháp và vững chắc.
• Băng ghi âm, ghi hình: Các cuộc gọi điện thoại hoặc video quay lại cảnh gặp mặt trực tiếp mà trong đó người vay thừa nhận số nợ, hứa hẹn thời gian trả nợ.
• Người làm chứng: Xác nhận của những người biết rõ về việc vay mượn tiền giữa hai bên (nếu có).

3. Trình tự, thủ tục đòi lại tiền cho vay không có hợp đồng

Khi đã củng cố được các chứng cứ trên, bạn có thể tiến hành đòi tiền theo các bước sau:

Bước 1: Thương lượng và gửi thư cảnh báo Trước tiên, hãy chủ động liên hệ để thương lượng, nhắc nhở người vay. Nếu họ cố tình né tránh, bạn có thể nhờ Luật sư soạn thảo và gửi Thư cảnh báo (Demand Letter). Thư cảnh báo mang tính răn đe pháp lý cao, chỉ rõ hậu quả nếu người vay không trả tiền, thường giúp thu hồi nợ hiệu quả mà chưa cần đưa nhau ra Tòa.

Bước 2: Khởi kiện vụ án dân sự tại Tòa án Nếu người vay vẫn không hợp tác, bạn tiến hành làm hồ sơ khởi kiện gửi đến Tòa án nhân dân cấp huyện nơi bị đơn (người vay) đang cư trú, làm việc.

• Hồ sơ gồm: Đơn khởi kiện; Bản sao giấy tờ tùy thân của người khởi kiện; Các tài liệu, chứng cứ chứng minh việc vay mượn (sao kê, vi bằng tin nhắn, ghi âm...); Giấy tờ chứng minh nơi cư trú của người vay.
• Án phí: Người khởi kiện nộp tạm ứng án phí theo quy định. Nếu thắng kiện, người vay sẽ phải chịu mức án phí này.

Bước 3: Tố cáo ra Cơ quan Công an (Tố tụng hình sự) Nếu người vay có khả năng trả nhưng cố tình bỏ trốn, dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt số tiền, hoặc sử dụng tiền vay vào mục đích bất hợp pháp dẫn đến mất khả năng chi trả, bạn có quyền làm Đơn tố giác tội phạm gửi Cơ quan Cảnh sát điều tra. Người vay có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản" (Điều 174) hoặc "Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản" (Điều 175) Bộ luật Hình sự.

Trên đây là toàn bộ tư vấn của chúng tôi, hy vọng rằng, những ý kiến tư vấn này, sẽ giúp làm sáng tỏ các vấn đề mà Quý vị đang quan tâm. Để có thể làm rõ hơn và chi tiết từng vấn đề nêu trên cũng như các vấn đề pháp lý mà Quý vị đang cần tham khảo thêm ý kiến chuyên môn. Xin vui lòng liên hệ ngay cho chúng tôi theo địa chỉ email: luatsaosang@gmail.com hoặc qua tổng đài tư vấn: 0936.65.3636 để nhận được sự tư vấn, giải đáp và hỗ trợ từ Luật Sao Sáng. Trân trọng cảm ơn!