TỘI TRỐN THUẾ TRONG KINH DOANH ONLINE, BÁN HÀNG LIVESTREAM
Sự bùng nổ của thương mại điện tử và mạng xã hội đã mở ra cơ hội lớn cho hoạt động kinh doanh online, đặc biệt là bán hàng qua livestream trên Facebook, TikTok, Shopee… Nhiều cá nhân đạt doanh thu hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng mỗi tháng chỉ nhờ một chiếc điện thoại.
Tuy nhiên, đi cùng với cơ hội là nghĩa vụ pháp lý. Một trong những rủi ro nghiêm trọng nhất hiện nay là hành vi trốn thuế trong kinh doanh online, bán hàng livestream – hành vi có thể bị xử phạt hành chính rất nặng hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.
1. Kinh doanh online có phải nộp thuế không?
Câu trả lời là: Có.
Theo Luật Quản lý thuế 2019, mọi cá nhân, tổ chức có hoạt động sản xuất, kinh doanh phát sinh thu nhập đều có nghĩa vụ đăng ký, kê khai và nộp thuế theo quy định.
Dù bạn:
- Bán hàng qua Facebook cá nhân;
- Livestream trên TikTok;
- Kinh doanh qua sàn thương mại điện tử;
- Không đăng ký hộ kinh doanh;
thì nếu có doanh thu từ hoạt động kinh doanh, bạn vẫn thuộc diện quản lý thuế.
Thông thường, cá nhân kinh doanh online có thể phải nộp:
- Thuế giá trị gia tăng (GTGT);
- Thuế thu nhập cá nhân (TNCN).
2. Thế nào là hành vi trốn thuế?
Theo quy định tại Bộ luật Hình sự 2015, trốn thuế là hành vi thực hiện một trong các thủ đoạn nhằm không nộp hoặc nộp thiếu số tiền thuế phải nộp.
Các hành vi phổ biến trong kinh doanh online gồm:
- Không đăng ký thuế dù đủ điều kiện;
- Không kê khai doanh thu thực tế;
- Kê khai doanh thu thấp hơn nhiều so với thực tế;
- Sử dụng nhiều tài khoản ngân hàng để phân tán dòng tiền;
- Yêu cầu khách chuyển khoản với nội dung “trả nợ”, “cho mượn tiền” để né kiểm soát.
Nhiều người cho rằng bán hàng online nhỏ lẻ thì cơ quan thuế “không để ý”. Tuy nhiên, hiện nay cơ quan thuế đã phối hợp với ngân hàng, sàn thương mại điện tử và các nền tảng mạng xã hội để kiểm soát dòng tiền.
3. Khi nào bị xử phạt hành chính?
Nếu hành vi chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm, cá nhân vi phạm sẽ bị xử phạt hành chính theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP.
Mức xử phạt có thể bao gồm:
- Phạt tiền từ 1 đến 3 lần số thuế trốn;
- Buộc nộp đủ số tiền thuế thiếu;
- Tính tiền chậm nộp;
- Truy thu thuế nhiều năm trước đó.
Trong thực tế, có trường hợp cá nhân bị truy thu và phạt lên đến hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng do không kê khai trung thực doanh thu bán hàng livestream.

4. Khi nào bị truy cứu trách nhiệm hình sự?
Theo Điều 200 của Bộ luật Hình sự 2015, cá nhân trốn thuế với số tiền từ 100 triệu đồng trở lên (hoặc dưới 100 triệu nhưng đã bị xử phạt hành chính trước đó mà còn vi phạm) có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Khung hình phạt đối với cá nhân:
- Phạt tiền đến 4,5 tỷ đồng;
- Hoặc phạt tù lên đến 7 năm (tùy mức độ, số tiền trốn thuế).
Ngoài ra, người phạm tội còn có thể:
- Bị cấm đảm nhiệm chức vụ;
- Cấm hành nghề;
- Ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín, thương hiệu cá nhân.
Đáng lưu ý, trong thời gian gần đây, nhiều cá nhân nổi tiếng bán hàng livestream có doanh thu lớn đã bị cơ quan chức năng thanh tra, kiểm tra và xử lý do vi phạm nghĩa vụ thuế.
5. Livestream “khủng”, doanh thu tiền tỷ – rủi ro pháp lý càng cao
Một đặc điểm của kinh doanh livestream là:
- Doanh thu tăng đột biến trong thời gian ngắn;
- Giao dịch chủ yếu qua chuyển khoản;
- Có nhiều đơn hàng COD (thu hộ).
Điều này khiến dòng tiền dễ bị cơ quan chức năng theo dõi và đối chiếu.
Nếu số tiền giao dịch qua tài khoản ngân hàng lớn nhưng không kê khai thuế tương ứng, cá nhân rất dễ bị đưa vào diện kiểm tra, thanh tra thuế.
6. Một số hiểu lầm phổ biến
“Tôi chỉ bán qua mạng xã hội cá nhân nên không cần đăng ký kinh doanh.”
→ Không đăng ký kinh doanh không đồng nghĩa với không phải nộp thuế.
“Tiền khách chuyển khoản là tiền cá nhân, không phải tiền kinh doanh.”
→ Cơ quan thuế căn cứ vào bản chất giao dịch, không phụ thuộc vào nội dung chuyển khoản.
“Chỉ khi nào bị nhắc mới cần đóng thuế.”
→ Nghĩa vụ thuế phát sinh ngay khi có hoạt động kinh doanh và doanh thu chịu thuế.
7. Khuyến nghị pháp lý cho người kinh doanh online
Để tránh rủi ro pháp lý, người kinh doanh online, bán hàng livestream nên:
- Đăng ký hộ kinh doanh hoặc mã số thuế cá nhân;
- Kê khai trung thực doanh thu;
- Lưu giữ chứng từ, hóa đơn đầy đủ;
- Chủ động làm việc với cơ quan thuế khi có yêu cầu.
Việc tuân thủ nghĩa vụ thuế không chỉ giúp tránh rủi ro pháp lý mà còn tạo nền tảng phát triển bền vững cho hoạt động kinh doanh.
Kết luận
Kinh doanh online và bán hàng livestream là xu hướng tất yếu của thời đại số. Tuy nhiên, lợi nhuận cao phải đi kèm với trách nhiệm pháp lý tương ứng. Hành vi trốn thuế, dù thực hiện tinh vi đến đâu, vẫn có thể bị phát hiện và xử lý nghiêm theo quy định của Bộ luật Hình sự 2015.
Một quyết định “né thuế” trong ngắn hạn có thể dẫn đến hậu quả pháp lý dài lâu, thậm chí là án tích hình sự. Vì vậy, mỗi cá nhân kinh doanh cần chủ động tìm hiểu quy định pháp luật và tham vấn chuyên gia khi cần thiết để bảo vệ chính mình và sự phát triển bền vững của hoạt động kinh doanh.
Trên đây là toàn bộ tư vấn của chúng tôi, hy vọng rằng, những ý kiến tư vấn này, sẽ giúp làm sáng tỏ các vấn đề mà Quý vị đang quan tâm. Để có thể làm rõ hơn và chi tiết từng vấn đề nêu trên cũng như các vấn đề pháp lý mà quý vị đang cần tham khảo thêm ý kiến chuyên môn. Xin vui lòng liên hệ ngay cho chúng tôi theo địa chỉ email: luatsaosang@gmail.com hoặc qua tổng đài tư vấn: 0936.65.3636 để nhận được sự tư vấn, giải đáp và hỗ trợ từ Luật Sao Sáng.
Trân trọng cảm ơn!




