1. Tiêu chuẩn đánh giá hồ sơ dự thầu của nhà đầu tư 

Theo khoản 2 Điều 62 Luật đấu thầu 2023 sửa đổi bởi Điểm a Khoản 35 Điều 1 Luật số 90/2025/QH15, Việc đánh giá hồ sơ dự thầu của nhà đầu tư được thực hiện trên cơ sở các tiêu chuẩn sau đây:

- Tiêu chuẩn đánh giá năng lực của nhà đầu tư

Tiêu chuẩn này nhằm đánh giá khả năng tài chính của nhà đầu tư để thực hiện dự án. Trước hết, cơ quan có thẩm quyền xem xét khả năng thu xếp vốn chủ sở hữu, tức là phần vốn tự có mà nhà đầu tư có thể sử dụng để tham gia dự án. Việc chứng minh năng lực này giúp xác định mức độ chủ động về tài chính của nhà đầu tư, đồng thời bảo đảm rằng nhà đầu tư có đủ nguồn lực ban đầu và không phụ thuộc hoàn toàn vào các nguồn vốn vay.

Bên cạnh đó, nhà đầu tư còn phải chứng minh khả năng huy động vốn vay và các nguồn vốn hợp pháp khác. Trong thực tế, nhiều dự án có quy mô vốn lớn nên nhà đầu tư cần có khả năng tiếp cận các nguồn tài chính từ ngân hàng, tổ chức tín dụng hoặc các nguồn vốn hợp pháp khác. Việc đánh giá tiêu chí này giúp cơ quan có thẩm quyền xác định nhà đầu tư có đủ khả năng huy động nguồn lực tài chính cần thiết để triển khai dự án đúng tiến độ và quy mô đã đề ra.

Trong trường hợp nhà đầu tư tham gia dự thầu theo hình thức liên danh, năng lực của nhà đầu tư được xác định trên cơ sở tổng năng lực của các thành viên trong liên danh. Tuy nhiên, để bảo đảm trách nhiệm và sự tham gia thực chất của từng thành viên, pháp luật quy định nhà đầu tư đứng đầu liên danh phải có tỷ lệ góp vốn chủ sở hữu tối thiểu là 30%, trong khi mỗi thành viên còn lại phải có tỷ lệ góp vốn chủ sở hữu tối thiểu là 15%. Quy định này nhằm bảo đảm rằng tất cả các thành viên liên danh đều có trách nhiệm tài chính đối với dự án, đồng thời hạn chế tình trạng tham gia liên danh chỉ mang tính hình thức.

- Các nhà đầu tư không phải chứng minh khả năng thu xếp vốn chủ sở hữu

Pháp luật cũng quy định một số trường hợp nhà đầu tư không phải chứng minh khả năng thu xếp vốn chủ sở hữu. Những đối tượng này bao gồm các doanh nghiệp và tổ chức hoạt động trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo như doanh nghiệp khoa học và công nghệ, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, trung tâm đổi mới sáng tạo, tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo, cũng như các cơ sở và doanh nghiệp liên quan đến công nghệ cao như cơ sở ươm tạo công nghệ cao, cơ sở ươm tạo doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp công nghệ cao hoặc doanh nghiệp được thành lập mới từ dự án đầu tư sản xuất sản phẩm công nghệ cao.

Quy định này thể hiện chính sách của Nhà nước trong việc khuyến khích và hỗ trợ phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Việc miễn yêu cầu chứng minh vốn chủ sở hữu giúp các doanh nghiệp công nghệ, đặc biệt là các doanh nghiệp khởi nghiệp, có thêm cơ hội tham gia đầu tư dự án mặc dù có thể chưa có tiềm lực tài chính mạnh ở giai đoạn đầu.

- Tiêu chuẩn đánh giá phương án đầu tư kinh doanh của nhà đầu tư

Bên cạnh việc đánh giá năng lực tài chính, cơ quan có thẩm quyền còn xem xét phương án đầu tư kinh doanh do nhà đầu tư đề xuất. Đây là tiêu chuẩn quan trọng nhằm đánh giá tính khả thi và chất lượng của kế hoạch triển khai dự án. Nội dung đánh giá thường bao gồm các yếu tố liên quan đến kỹ thuật, xã hội và môi trường.

Về mặt kỹ thuật, cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét công nghệ được áp dụng, giải pháp kỹ thuật, phương án thiết kế và khả năng sử dụng các công nghệ tiên tiến trong quá trình thực hiện dự án. Đồng thời, dự án cũng được đánh giá về tác động xã hội, bao gồm khả năng tạo việc làm, nâng cao đời sống của người dân và đóng góp vào sự phát triển kinh tế – xã hội. Ngoài ra, yếu tố môi trường cũng được chú trọng nhằm bảo đảm dự án được triển khai theo hướng phát triển bền vững, có các biện pháp hạn chế tác động tiêu cực đến môi trường và sử dụng hợp lý các nguồn tài nguyên.

- Tiêu chuẩn đánh giá hiệu quả sử dụng đất, hiệu quả đầu tư phát triển ngành, lĩnh vực, địa phương

Tiêu chuẩn này nhằm xem xét mức độ đóng góp tổng thể của dự án đối với nền kinh tế và xã hội. Trước hết, việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất giúp xác định liệu đất đai có được khai thác và sử dụng một cách hợp lý, tiết kiệm và phù hợp với quy hoạch hay không. Bên cạnh đó, dự án cũng được xem xét về khả năng thúc đẩy sự phát triển của ngành, lĩnh vực liên quan, góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư và tạo động lực cho sự phát triển kinh tế.

Ngoài ra, cơ quan có thẩm quyền còn đánh giá tác động của dự án đối với địa phương, bao gồm khả năng tăng nguồn thu ngân sách, thúc đẩy phát triển cơ sở hạ tầng, thu hút đầu tư và tạo thêm cơ hội việc làm cho người lao động. Việc xem xét các yếu tố này giúp bảo đảm rằng dự án không chỉ mang lại lợi ích cho nhà đầu tư mà còn đóng góp tích cực cho sự phát triển chung của địa phương và xã hội.

Tóm lại, việc đánh giá hồ sơ dự thầu của nhà đầu tư được thực hiện dựa trên ba nhóm tiêu chuẩn chính, bao gồm năng lực của nhà đầu tư, phương án đầu tư kinh doanh và hiệu quả sử dụng đất cũng như hiệu quả phát triển kinh tế – xã hội của dự án. Những tiêu chuẩn này giúp cơ quan có thẩm quyền lựa chọn được nhà đầu tư có đủ năng lực tài chính, có phương án thực hiện khả thi và có khả năng mang lại lợi ích lâu dài cho Nhà nước, xã hội và địa phương.

2. Điều kiện Nhà đầu tư được xem xét, đề nghị trúng thầu

Theo khoản 1 điều 63 Luật đấu thầu 2023, Nhà đầu tư được xem xét, đề nghị trúng thầu khi đáp ứng đủ các điều kiện sau đây:

- Có hồ sơ dự thầu hợp lệ

Trước hết, nhà đầu tư muốn được xem xét trúng thầu phải có hồ sơ dự thầu hợp lệ. Đây là điều kiện tiên quyết để hồ sơ của nhà đầu tư được đưa vào quá trình đánh giá. Hồ sơ dự thầu hợp lệ là hồ sơ được lập đầy đủ theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu, bao gồm các tài liệu, biểu mẫu, cam kết và các thông tin cần thiết theo quy định. Đồng thời, hồ sơ phải được nộp đúng thời hạn, đúng hình thức và bảo đảm tính hợp pháp, hợp lệ của các giấy tờ trong hồ sơ. Nếu hồ sơ dự thầu không hợp lệ thì nhà đầu tư sẽ không được tiếp tục xem xét ở các bước đánh giá tiếp theo.

- Đáp ứng yêu cầu về năng lực và kinh nghiệm

Bên cạnh việc có hồ sơ hợp lệ, nhà đầu tư phải đáp ứng yêu cầu về năng lực và kinh nghiệm theo các tiêu chí đã được quy định trong hồ sơ mời thầu. Nội dung đánh giá này thường bao gồm năng lực tài chính, khả năng huy động vốn, kinh nghiệm thực hiện các dự án tương tự hoặc có quy mô và tính chất tương đương. Việc xem xét năng lực và kinh nghiệm giúp cơ quan có thẩm quyền đánh giá liệu nhà đầu tư có đủ khả năng tổ chức, quản lý và triển khai dự án một cách hiệu quả hay không. Qua đó, bảo đảm rằng dự án được thực hiện bởi nhà đầu tư có năng lực thực sự.

- Đáp ứng yêu cầu về phương án đầu tư kinh doanh

Một điều kiện quan trọng khác là nhà đầu tư phải đáp ứng yêu cầu về phương án đầu tư kinh doanh. Phương án đầu tư kinh doanh thể hiện kế hoạch và giải pháp cụ thể của nhà đầu tư trong việc triển khai dự án, bao gồm các nội dung như giải pháp kỹ thuật, công nghệ, tổ chức thực hiện, tiến độ thực hiện và hiệu quả kinh doanh dự kiến. Thông qua việc đánh giá phương án đầu tư kinh doanh, cơ quan có thẩm quyền có thể xem xét tính khả thi, mức độ phù hợp của dự án cũng như khả năng thực hiện của nhà đầu tư.

- Đáp ứng yêu cầu về hiệu quả sử dụng đất, hiệu quả đầu tư phát triển ngành, lĩnh vực, địa phương

Ngoài các yếu tố về năng lực và phương án đầu tư, nhà đầu tư còn phải đáp ứng yêu cầu về hiệu quả sử dụng đất và hiệu quả đầu tư phát triển ngành, lĩnh vực, địa phương. Điều này nhằm bảo đảm rằng dự án không chỉ mang lại lợi ích cho nhà đầu tư mà còn đóng góp tích cực cho sự phát triển kinh tế – xã hội. Việc đánh giá tiêu chí này giúp xác định dự án có sử dụng đất hợp lý, tiết kiệm và phù hợp với quy hoạch hay không, đồng thời xem xét mức độ đóng góp của dự án đối với sự phát triển của ngành, lĩnh vực liên quan cũng như đối với địa phương nơi dự án được triển khai.

- Có điểm tổng hợp về năng lực, kinh nghiệm, phương án đầu tư kinh doanh và hiệu quả sử dụng đất, hiệu quả đầu tư phát triển ngành, lĩnh vực, địa phương cao nhất

Cuối cùng, trong số các nhà đầu tư đáp ứng đầy đủ các yêu cầu nêu trên, nhà đầu tư được đề nghị trúng thầu phải là nhà đầu tư có điểm tổng hợp cao nhất. Điểm tổng hợp này được xác định dựa trên kết quả đánh giá các tiêu chí về năng lực, kinh nghiệm, phương án đầu tư kinh doanh cũng như hiệu quả sử dụng đất và hiệu quả phát triển ngành, lĩnh vực, địa phương. Quy định này nhằm bảo đảm việc lựa chọn nhà đầu tư được thực hiện một cách khách quan, minh bạch và lựa chọn được phương án đầu tư tối ưu nhất.

Như vậy, để được xem xét và đề nghị trúng thầu, nhà đầu tư phải đáp ứng đồng thời nhiều điều kiện khác nhau, từ tính hợp lệ của hồ sơ dự thầu đến năng lực, kinh nghiệm, phương án đầu tư và hiệu quả kinh tế – xã hội của dự án. Việc đánh giá tổng hợp các tiêu chí này giúp cơ quan có thẩm quyền lựa chọn được nhà đầu tư phù hợp, bảo đảm hiệu quả và tính bền vững của dự án đầu tư.

3. Quy định về việc nêu rõ lý do nhà đầu tư không trúng thầu trong thông báo kết quả lựa chọn nhà đầu tư

Theo khoản 2 Điều 63 Luật đấu thầu 2023, đối với nhà đầu tư không được lựa chọn, thông báo kết quả lựa chọn nhà đầu tư phải nêu rõ lý do nhà đầu tư không trúng thầu. Đây là yêu cầu nhằm bảo đảm tính minh bạch và công khai trong quá trình lựa chọn nhà đầu tư.

Việc nêu rõ lý do nhà đầu tư không trúng thầu giúp các nhà đầu tư tham gia dự thầu hiểu được căn cứ đánh giá và cơ sở của kết quả lựa chọn. Khi kết quả được giải thích rõ ràng, quá trình lựa chọn nhà đầu tư sẽ trở nên minh bạch hơn, từ đó hạn chế những nghi ngờ về sự thiếu công bằng hoặc thiếu khách quan trong hoạt động đấu thầu.

Quy định này cũng tạo điều kiện để nhà đầu tư xem xét và đánh giá lại hồ sơ dự thầu của mình. Thông qua các lý do được nêu trong thông báo kết quả, nhà đầu tư có thể nhận biết những nội dung chưa đáp ứng yêu cầu của hồ sơ mời thầu, chẳng hạn như năng lực, kinh nghiệm, phương án đầu tư kinh doanh hoặc hiệu quả của dự án. Từ đó, nhà đầu tư có thể rút kinh nghiệm và hoàn thiện hơn khi tham gia các hoạt động đấu thầu trong tương lai.

Ngoài ra, việc phải nêu rõ lý do nhà đầu tư không trúng thầu còn góp phần nâng cao trách nhiệm giải trình của cơ quan tổ chức lựa chọn nhà đầu tư. Khi kết quả lựa chọn được công khai kèm theo lý do cụ thể, cơ quan có thẩm quyền cần thực hiện việc đánh giá hồ sơ dự thầu một cách khách quan, cẩn trọng và đúng quy định của pháp luật.

Như vậy, quy định về việc nêu rõ lý do nhà đầu tư không trúng thầu trong thông báo kết quả lựa chọn nhà đầu tư không chỉ bảo đảm quyền được biết của nhà đầu tư mà còn góp phần nâng cao tính minh bạch, công bằng và hiệu quả của quá trình lựa chọn nhà đầu tư.

Kết luận

Những điều kiện để nhà đầu tư được xem xét và đề nghị trúng thầu thể hiện sự chặt chẽ trong công tác lựa chọn chủ thể thực hiện dự án. Việc đáp ứng các tiêu chí về hồ sơ, kỹ thuật, tài chính và pháp lý không chỉ nâng cao khả năng trúng thầu mà còn bảo đảm dự án được triển khai đúng tiến độ và đạt chất lượng. Bên cạnh đó, các quy định này còn góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực và hạn chế các rủi ro phát sinh. Trong bối cảnh phát triển kinh tế hiện nay, việc thực hiện nghiêm túc các điều kiện trúng thầu sẽ giúp xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và bền vững hơn.

Trên đây là toàn bộ tư vấn của chúng tôi, hy vọng rằng, những ý kiến tư vấn này, sẽ giúp làm sáng tỏ vấn đề mà Quý vị đang quan tâm. Để có thể làm rõ hơn và chi tiết từng vấn đề nêu trên cũng như các vấn đề pháp lý mà Quý vị đang cần tham khảo thêm ý kiến chuyên môn. Xin vui lòng liên hệ ngay cho chúng tôi theo địa chỉ email: luatsaosang@gmail.com hoặc qua Tổng đài tư vấn: 0936.65.3636 để nhận được sự tư vấn, giải đáp và hỗ trợ từ Luật Sao Sáng. Trân trọng cảm ơn!