1. Nhận diện các dấu hiệu lừa đảo bằng công nghệ Deepfake

Để kịp thời xử lý, trước hết người dân cần nắm rõ những đặc điểm nhận dạng cơ bản của một cuộc gọi sử dụng công nghệ giả mạo Deepfake.

Các đối tượng xấu thường tạo ra cuộc gọi video ngắn, hình ảnh chập chờn, giọng nói giật lag hoặc bị đứt quãng với lý do "sóng yếu" hay "đang đi ngoài đường". Khuôn mặt của đối tượng trong cuộc gọi video thường ít chớp mắt, các chuyển động môi không khớp tự nhiên với âm thanh, hoặc vùng viền khuôn mặt có hiện tượng mờ nhòe.

Nội dung cuộc gọi luôn hướng tới việc tạo áp lực tâm lý khẩn cấp, như: người thân bị tai nạn cần tiền cấp cứu, tài khoản bị khóa, hoặc bị điều tra án hình sự.

2. Các bước xử lý khẩn cấp khi trót trở thành nạn nhân Deepfake

Trường hợp đã lỡ thực hiện giao dịch chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin cá nhân cho đối tượng lừa đảo, bạn cần thực hiện ngay 04 bước xử lý dưới đây:

Bước 1: Liên hệ ngân hàng yêu cầu phong tỏa giao dịch

Đây là bước quan trọng nhất để cứu lấy tài sản. Người dân cần lập tức gọi điện đến tổng đài chăm sóc khách hàng của ngân hàng vừa thực hiện chuyển tiền, thông báo về việc giao dịch có dấu hiệu lừa đảo và yêu cầu hỗ trợ phong tỏa, chặn giao dịch chiều đi hoặc tạm khóa tài khoản thanh toán.

Bước 2: Thu thập và lưu trữ toàn bộ chứng cứ

Tuyệt đối không xóa tin nhắn, cuộc gọi hay lịch sử giao dịch. Bạn cần chủ động:

• Chụp ảnh màn hình các cuộc trò chuyện, tin nhắn hướng dẫn của kẻ lừa đảo.

• Lưu lại số điện thoại gọi đến, tài khoản mạng xã hội, thông tin tài khoản ngân hàng thụ hưởng.

• Sao kê nhật ký chuyển tiền từ ứng dụng ngân hàng số (Internet Banking).

Bước 3: Trình báo ngay với cơ quan Công an gần nhất

Căn cứ theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2021, 2024, 2025), người dân cần mang theo chứng cứ đã chuẩn bị đến Công an cấp xã/phường hoặc Công an quận/huyện nơi cư trú để nộp Đơn tố giác tội phạm. Cơ quan công an sẽ tiếp nhận, lập biên bản và triển khai các biện pháp nghiệp vụ truy vết dòng tiền.

Bước 4: Cảnh báo người thân và xác thực thông tin

Cần thông báo ngay cho người thân, bạn bè xung quanh về việc tài khoản hoặc thông tin của mình/người thân đang bị đối tượng xấu giả mạo để lừa đảo. Việc này giúp ngăn chặn kẻ xấu tiếp tục dùng hình ảnh, Deepfake đó để đi lừa những người khác trong danh bạ.

3. Khung xử lý hình sự đối với hành vi lừa đảo Deepfake

Hành vi sử dụng công nghệ Deepfake để giả mạo người khác nhằm mục đích chiếm đoạt tài sản là hành vi vi phạm pháp luật đặc biệt nghiêm trọng.

Căn cứ Điều 174 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2024, 2025) về "Tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản" và Điều 290 Bộ luật Hình sự về "Tội sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản", tùy thuộc vào tính chất và số tiền chiếm đoạt, người thực hiện hành vi có thể bị xử lý với các khung hình phạt:

• Phạt tù từ 01 năm đến 05 năm nếu tài sản chiếm đoạt từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng.

• Phạt tù từ 02 năm đến 15 năm nếu phạm tội có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp hoặc tài sản chiếm đoạt từ 50.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng.

• Phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc Tù chung thân đối với trường hợp chiếm đoạt tài sản có giá trị từ 500.000.000 đồng trở lên.
   

Trước diễn biến ngày càng phức tạp và tinh vi của loại hình lừa đảo mới, người dân cần hết sức lưu ý. Hãy xác minh thật kĩ danh tính của người yêu cầu. Khi nhận được yêu cầu chuyển tiền từ người thân qua mạng xã hội:

+ Tuyệt đối không chuyển tiền ngay.

+ Tắt cuộc gọi mạng xã hội và chủ động gọi lại bằng số điện thoại di động thông thường.

+ Hỏi các câu hỏi mà chỉ bạn và người đó biết để kiểm tra.

+ Bảo mật dữ liệu cá nhân, hạn chế đăng tải video nét cao, giọng nói rõ ràng của bản thân lên các nền tảng mạng xã hội công cộng.

Trên đây là toàn bộ tư vấn của chúng tôi, hy vọng rằng, những ý kiến tư vấn này, sẽ giúp làm sáng tỏ các vấn đề mà Quý vị đang quan tâm. Để có thể làm rõ hơn và chi tiết từng vấn đề nêu trên cũng như các vấn đề pháp lý mà Quý vị đang cần tham khảo thêm ý kiến chuyên môn. Xin vui lòng liên hệ ngay cho chúng tôi theo địa chỉ email: luatsaosang@gmail.com hoặc qua tổng đài tư vấn: 0936.65.3636 để nhận được sự tư vấn, giải đáp và hỗ trợ từ Luật Sao Sáng. Trân trọng cảm ơn!