1. Quy định về quyền nuôi con sau khi ly hôn

Theo Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền và nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chưa thành niên; con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.

Việc xác định người trực tiếp nuôi con được thực hiện theo các nguyên tắc sau:

Thứ nhất, ưu tiên sự thỏa thuận giữa cha và mẹ.

Cha mẹ có quyền thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con cũng như quyền, nghĩa vụ của mỗi bên sau khi ly hôn. Trường hợp không thỏa thuận được, Tòa án sẽ quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con.

Thứ hai, xem xét nguyện vọng của con từ đủ 07 tuổi trở lên.

Khi quyết định người trực tiếp nuôi con, Tòa án phải xem xét nguyện vọng của con từ đủ 07 tuổi trở lên.

Theo khoản 2 Điều 6 Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP, việc lấy ý kiến của trẻ phải bảo đảm thân thiện, phù hợp với tâm lý, độ tuổi, mức độ trưởng thành; không lấy ý kiến trước mặt cha mẹ và không gây áp lực đối với trẻ.

Tuy nhiên, nguyện vọng của con là yếu tố phải được xem xét, không phải căn cứ duy nhất quyết định việc giao con cho ai trực tiếp nuôi dưỡng.

Thứ ba, đối với con dưới 36 tháng tuổi.

Theo khoản 3 Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.

Như vậy, việc xác định người trực tiếp nuôi con sau ly hôn luôn phải đặt quyền và lợi ích của con làm cơ sở xem xét.

2. Người trực tiếp nuôi con tái hôn có bị mất quyền nuôi con không?

Câu trả lời là không. Việc cha hoặc mẹ tái hôn không đương nhiên làm mất quyền trực tiếp nuôi con đã được xác định sau khi ly hôn.

Theo khoản 2 Điều 84 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, việc thay đổi người trực tiếp nuôi con được giải quyết khi có một trong hai căn cứ:

• Cha, mẹ có thỏa thuận về việc thay đổi người trực tiếp nuôi con phù hợp với lợi ích của con.

• Người trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con.

Có thể thấy, pháp luật không quy định việc tái hôn là một căn cứ độc lập để thay đổi người trực tiếp nuôi con.

Điều đó có nghĩa là dù người mẹ hoặc người cha đã kết hôn với người khác, họ vẫn có thể tiếp tục trực tiếp nuôi dưỡng con nếu bảo đảm các điều kiện chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục con theo quy định.

Tuy nhiên, nếu việc tái hôn dẫn đến những thay đổi trong môi trường sống, điều kiện chăm sóc hoặc phát sinh các yếu tố ảnh hưởng bất lợi đến quyền lợi của con, đây có thể là những tình tiết cần được xem xét khi giải quyết yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con.

3. Những trường hợp có thể yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi tái hôn

3.1. Cha mẹ thỏa thuận thay đổi người trực tiếp nuôi con

Theo điểm a khoản 2 Điều 84 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, cha mẹ có thể thỏa thuận về việc thay đổi người trực tiếp nuôi con nếu thỏa thuận đó phù hợp với lợi ích của con.

Ví dụ, sau khi tái hôn, người mẹ thay đổi nơi cư trú hoặc điều kiện làm việc nên không còn thuận tiện trong việc trực tiếp chăm sóc con. Hai bên có thể thống nhất để người cha trực tiếp nuôi dưỡng con.

Tuy nhiên, việc thỏa thuận phải xuất phát từ lợi ích của con, không đơn thuần dựa trên mong muốn của cha hoặc mẹ.

3.2. Người trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện chăm sóc, nuôi dưỡng

Theo điểm b khoản 2 Điều 84 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, Tòa án có thể quyết định thay đổi người trực tiếp nuôi con khi người đang nuôi con không còn đủ điều kiện trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục con.

Một số tình huống có thể được xem xét gồm:

• Người trực tiếp nuôi con thường xuyên bỏ bê, không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ chăm sóc, nuôi dưỡng.

• Môi trường sống của con phát sinh những yếu tố gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, tinh thần hoặc sự phát triển của trẻ.

• Người trực tiếp nuôi con không còn khả năng bảo đảm các điều kiện chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục cần thiết.

• Con bị bạo lực, xâm hại hoặc bị đặt trong môi trường sống không an toàn mà người trực tiếp nuôi con không có biện pháp bảo vệ phù hợp.

Cần lưu ý rằng, không phải cứ có sự thay đổi về hoàn cảnh gia đình, nơi cư trú hoặc điều kiện kinh tế thì Tòa án sẽ quyết định thay đổi người trực tiếp nuôi con.

Việc đánh giá phải căn cứ vào hoàn cảnh thực tế, chứng cứ và mức độ ảnh hưởng đến quyền lợi của trẻ.

3.3. Phải xem xét nguyện vọng của con từ đủ 07 tuổi trở lên

Theo khoản 3 Điều 84 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, khi thay đổi người trực tiếp nuôi con, Tòa án phải xem xét nguyện vọng của con từ đủ 07 tuổi trở lên.

Chẳng hạn, sau khi mẹ tái hôn, con mong muốn được sống với cha. Tòa án sẽ xem xét nguyện vọng này cùng các yếu tố khác như điều kiện chăm sóc, môi trường sống, học tập và sự phát triển ổn định của con.

Nguyện vọng của con cần được tôn trọng nhưng không đương nhiên quyết định kết quả giải quyết vụ việc.

4. Cha hoặc mẹ muốn giành lại quyền nuôi con cần chứng minh những gì?

Trường hợp cha mẹ không thỏa thuận được về việc thay đổi người trực tiếp nuôi con, người có yêu cầu cần cung cấp tài liệu, chứng cứ chứng minh căn cứ yêu cầu của mình.

Tùy từng trường hợp, chứng cứ có thể bao gồm:

• Tài liệu thể hiện điều kiện chăm sóc, nuôi dưỡng thực tế của người đang trực tiếp nuôi con.

• Hồ sơ y tế, tài liệu về tình trạng sức khỏe, tâm lý của con nếu có liên quan.

• Tài liệu, hình ảnh, tin nhắn hoặc chứng cứ khác phản ánh việc con bị bỏ bê, bạo lực hoặc xâm hại.

• Thông tin về môi trường sinh sống, học tập và việc chăm sóc con.

• Chứng cứ chứng minh điều kiện trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con của người yêu cầu thay đổi.

Việc thu thập, cung cấp chứng cứ phải được thực hiện hợp pháp, bảo đảm quyền riêng tư và lợi ích của trẻ em.

Đặc biệt, việc chứng minh người đang nuôi con đã tái hôn là chưa đủ. Người yêu cầu cần làm rõ những tình tiết có ý nghĩa pháp lý đối với việc thay đổi người trực tiếp nuôi con.

5. Trường hợp cha hoặc mẹ có hành vi gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến con

Ngoài quy định về thay đổi người trực tiếp nuôi con, Điều 85 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 còn quy định về việc hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên.

Theo đó, cha hoặc mẹ có thể bị hạn chế quyền đối với con trong các trường hợp:

• Bị kết án về một trong các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con với lỗi cố ý hoặc có hành vi vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con.

• Phá tán tài sản của con.

• Có lối sống đồi trụy.

• Xúi giục, ép buộc con thực hiện những việc trái pháp luật, trái đạo đức xã hội.

Tùy từng trường hợp cụ thể, Tòa án có thể quyết định hạn chế một hoặc một số quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên trong thời hạn từ 01 năm đến 05 năm và có thể xem xét rút ngắn thời hạn này.

Cần phân biệt rằng hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên và thay đổi người trực tiếp nuôi con sau ly hôn là hai vấn đề pháp lý khác nhau, dù trong một số trường hợp có thể phát sinh liên quan.

6. Ai có quyền yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con?

Theo khoản 1 và khoản 5 Điều 84 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, người có quyền yêu cầu Tòa án thay đổi người trực tiếp nuôi con bao gồm:

• Cha hoặc mẹ của trẻ.

• Người thân thích của trẻ, khi có căn cứ người trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện.

• Cơ quan quản lý nhà nước về gia đình.

• Cơ quan quản lý nhà nước về trẻ em.

• Hội Liên hiệp Phụ nữ.

Đối với người thân thích và các cơ quan, tổ chức nêu trên, quyền yêu cầu được thực hiện theo điều kiện quy định tại khoản 5 Điều 84.

Trường hợp xét thấy cả cha và mẹ đều không đủ điều kiện trực tiếp nuôi con, Tòa án quyết định giao con cho người giám hộ theo quy định của Bộ luật Dân sự.

7. Công ty Luật TNHH Sao Sáng hỗ trợ gì?

Tranh chấp về thay đổi người trực tiếp nuôi con sau ly hôn thường liên quan đến nhiều yếu tố như điều kiện chăm sóc, môi trường sống, tâm lý và nguyện vọng của trẻ.

Công ty Luật TNHH Sao Sáng cung cấp dịch vụ tư vấn và hỗ trợ pháp lý trong các nội dung:

• Tư vấn điều kiện và căn cứ thay đổi người trực tiếp nuôi con sau ly hôn.

• Đánh giá hồ sơ, tài liệu và chứng cứ liên quan đến điều kiện nuôi dưỡng.

• Hướng dẫn chuẩn bị hồ sơ yêu cầu Tòa án thay đổi người trực tiếp nuôi con.

• Tư vấn phương án thương lượng, thỏa thuận về việc chăm sóc, nuôi dưỡng con.

• Đại diện theo ủy quyền hoặc tham gia tố tụng để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của khách hàng theo quy định pháp luật.

Việc người trực tiếp nuôi con tái hôn không phải là căn cứ đương nhiên để thay đổi quyền nuôi con sau ly hôn. Tòa án chỉ xem xét thay đổi người trực tiếp nuôi con khi có căn cứ theo Điều 84 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, đồng thời phải bảo đảm quyền và lợi ích của trẻ.

Nếu việc tái hôn làm phát sinh những thay đổi ảnh hưởng đến khả năng chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục con, người có quyền yêu cầu cần cung cấp chứng cứ chứng minh để Tòa án xem xét, giải quyết theo quy định.

Quý khách có nhu cầu tư vấn về quyền nuôi con, thay đổi người trực tiếp nuôi con hoặc giải quyết tranh chấp hôn nhân và gia đình, vui lòng liên hệ Công ty Luật TNHH Sao Sáng để được hỗ trợ.

Trên đây là toàn bộ tư vấn của chúng tôi, hy vọng rằng, những ý kiến tư vấn này, sẽ giúp làm sáng tỏ các vấn đề mà Quý vị đang quan tâm. Để có thể làm rõ hơn và chi tiết từng vấn đề nêu trên cũng như các vấn đề pháp lý mà Quý vị đang cần tham khảo thêm ý kiến chuyên môn. Xin vui lòng liên hệ ngay cho chúng tôi theo địa chỉ email: luatsaosang@gmail.com hoặc qua tổng đài tư vấn: 0936.65.3636 để nhận được sự tư vấn, giải đáp và hỗ trợ từ Luật Sao Sáng. Trân trọng cảm ơn!