1. Mở đầu: Mạng xã hội – con dao hai lưỡi của thời đại số

Trong thời đại công nghệ số phát triển mạnh mẽ, mạng xã hội đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống của mỗi cá nhân. Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, người dùng có thể dễ dàng tiếp cận, đăng tải, chia sẻ và lan truyền thông tin đến hàng nghìn, thậm chí hàng triệu người trong thời gian rất ngắn. Mạng xã hội mang lại nhiều lợi ích tích cực như kết nối cộng đồng, truyền tải thông tin nhanh chóng, hỗ trợ công việc và kinh doanh.

Tuy nhiên, song hành với những tiện ích đó là những hệ lụy nghiêm trọng khi thông tin sai sự thật, thông tin chưa được kiểm chứng bị lan truyền tràn lan. Chỉ một cú “chia sẻ”, một dòng “bình luận” tưởng chừng vô hại cũng có thể gây tổn hại nghiêm trọng đến danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân, tổ chức, thậm chí ảnh hưởng đến trật tự, an toàn xã hội. Thực tế cho thấy, không ít người đã phải đối mặt với các chế tài pháp luật nghiêm khắc chỉ vì hành vi chia sẻ thông tin sai sự thật trên mạng xã hội.

Vấn đề đặt ra là: Bao nhiêu trong số những thông tin đang được lan truyền trên mạng xã hội là sự thật? Và người chia sẻ thông tin sai sự thật phải chịu những trách nhiệm pháp lý nào?

2. Thế nào là thông tin sai sự thật trên mạng xã hội?

Thông tin sai sự thật trên mạng xã hội có thể được hiểu là những thông tin không đúng với thực tế khách quan, thông tin bị bịa đặt, xuyên tạc, cắt ghép, thêu dệt hoặc những thông tin chưa được kiểm chứng nhưng được cá nhân, tổ chức đăng tải, chia sẻ nhằm lan truyền đến cộng đồng mạng.

Những thông tin này có thể:

• Gây hoang mang trong dư luận xã hội
• Xâm phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân, tổ chức
• Gây thiệt hại về tinh thần, vật chất cho người khác
• Làm ảnh hưởng đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội

Trong nhiều trường hợp, người chia sẻ không phải là người trực tiếp tạo ra thông tin sai sự thật nhưng vẫn phải chịu trách nhiệm pháp lý nếu biết hoặc phải biết rằng nội dung mình chia sẻ là không chính xác.

3. Căn cứ pháp lý điều chỉnh hành vi chia sẻ thông tin sai sự thật

Pháp luật Việt Nam hiện hành đã có những quy định khá đầy đủ nhằm kiểm soát và xử lý hành vi đăng tải, phát tán thông tin sai sự thật trên không gian mạng. Cụ thể:

• Điều 8 Luật An ninh mạng năm 2018 nghiêm cấm hành vi đưa thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, gây hoang mang trong Nhân dân.
• Điều 5 Nghị định 72/2013/NĐ-CP quy định về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng.
• Nghị định 15/2020/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung) quy định chi tiết về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, công nghệ thông tin.
• Điều 12 Luật Công nghệ thông tin năm 2006 cấm việc lợi dụng công nghệ thông tin để xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm, người chia sẻ thông tin sai sự thật có thể phải chịu trách nhiệm hành chính, trách nhiệm dân sự hoặc thậm chí là trách nhiệm hình sự.

4. Trách nhiệm hành chính khi chia sẻ thông tin sai sự thật

Trách nhiệm hành chính là hình thức xử lý phổ biến nhất đối với hành vi chia sẻ thông tin sai sự thật trên mạng xã hội. Theo quy định của pháp luật, người vi phạm có thể bị áp dụng các biện pháp xử lý sau:

• Phạt tiền với mức phạt tùy thuộc vào nội dung, mức độ ảnh hưởng của thông tin sai sự thật.
• Buộc gỡ bỏ thông tin vi phạm, chấm dứt hành vi phát tán thông tin sai sự thật.
• Buộc cải chính thông tin hoặc xin lỗi công khai đối với cá nhân, tổ chức bị ảnh hưởng.

Trong nhiều trường hợp, dù người đăng tải không có chủ ý xấu nhưng việc thiếu kiểm chứng nguồn tin vẫn có thể dẫn đến hậu quả pháp lý đáng kể.

5. Trách nhiệm dân sự khi chia sẻ thông tin sai sự thật

Không chỉ dừng lại ở xử phạt hành chính, người đăng tải hoặc chia sẻ thông tin sai sự thật còn có thể phải chịu trách nhiệm dân sự nếu hành vi đó gây thiệt hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của người khác.

5.1. Các căn cứ phát sinh trách nhiệm dân sự

Trách nhiệm dân sự phát sinh khi thông tin sai sự thật:

• Xâm phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân, tổ chức
• Gây thiệt hại về vật chất hoặc tinh thần cho người bị hại

5.2. Căn cứ pháp luật áp dụng

Theo Điều 34 Bộ luật Dân sự 2015, danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân là bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ. Khi bị xâm phạm, người bị hại có quyền yêu cầu:

• Chấm dứt hành vi vi phạm
• Xin lỗi, cải chính công khai
• Bồi thường thiệt hại

Việc bồi thường thiệt hại được xác định theo Điều 584 và Điều 592 Bộ luật Dân sự 2015, bao gồm thiệt hại vật chất và tổn thất tinh thần, nhằm khôi phục tốt nhất quyền lợi cho người bị xâm hại.

6. Trách nhiệm hình sự khi chia sẻ thông tin sai sự thật

Trong trường hợp hành vi chia sẻ thông tin sai sự thật có tính chất nghiêm trọng, gây hậu quả lớn, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Các hành vi có thể cấu thành tội phạm bao gồm:

• Vu khống, bịa đặt nhằm xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác
• Làm nhục người khác một cách nghiêm trọng
• Đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin trên mạng gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự xã hội

Căn cứ pháp lý gồm:

• Điều 155 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) – Tội làm nhục người khác
• Điều 156 Bộ luật Hình sự 2015 – Tội vu khống
• Điều 288 Bộ luật Hình sự 2015 – Tội đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng

Mức hình phạt có thể lên đến phạt tiền, cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù, tùy theo tính chất và hậu quả của hành vi.

7. Thực trạng và cảnh báo từ đời sống xã hội

Hiện nay, vì mục đích “câu view”, tạo sự chú ý hoặc kích động dư luận, không ít cá nhân đã cố tình dựng chuyện, thêu dệt thông tin sai sự thật rồi lan truyền trên mạng xã hội. Đáng lo ngại hơn, nhiều người dùng thiếu hiểu biết pháp luật đã vô tình chia sẻ lại những thông tin chưa được kiểm chứng, tiếp tay cho việc lan truyền tin giả.

Trong khi đó, người phải gánh chịu hậu quả nặng nề nhất lại chính là các cá nhân, tổ chức bị xâm phạm danh dự, uy tín, chịu áp lực dư luận và tổn thất tinh thần nghiêm trọng.

8. Kết luận

Mạng xã hội là công cụ hữu ích nếu được sử dụng đúng cách, nhưng cũng có thể trở thành “con dao hai lưỡi” nếu người dùng thiếu ý thức và hiểu biết pháp luật. Việc chia sẻ thông tin sai sự thật không chỉ là hành vi thiếu trách nhiệm mà còn có thể dẫn đến những hậu quả pháp lý nghiêm trọng.

Trên đây là nội dung Luật Sao Sáng gửi đến quý bạn đọc về Trách nhiệm pháp lý khi chia sẻ thông tin sai sự thật trên mạng xã hội. Chúng tôi hy vọng bài viết sẽ giúp bạn đọc nâng cao nhận thức pháp luật, cẩn trọng hơn trong việc tiếp cận và chia sẻ thông tin trên không gian mạng.

            Trên đây là nội dung Luật Sao Sáng gửi đến quý bạn đọc về nội dung Trách nhiệm pháp lý khi chia sẻ thông tin sai sự thật trên mạng xã hội ? .Chúng tôi hy vọng bạn đọc có thể vận dụng các kiến thức trên để sử dụng trong công việc và cuộc sống. Nếu có vấn đề nào còn thắc mắc hoặc cần được hỗ trợ vui lòng liên hệ với chúng tôi qua email: luatsaosang@gmail.com hoặc hotline: 0936.653.636 để được tư vấn, hỗ trợ nhanh nhất.