5 Sai Lầm Khi Lập Di Chúc Khiến Gia Đình Rơi Vào Cảnh Tương Tàn
Di chúc vốn dĩ là tâm nguyện cuối cùng để người ra đi để lại sự bình yên và tài sản cho người ở lại. Thế nhưng, thực tế tại các Tòa án hiện nay, có đến hàng ngàn vụ án anh em ruột thịt đưa nhau ra tòa chỉ vì một tờ di chúc... không hợp lệ.
Chỉ một sơ suất nhỏ về câu chữ, một thiếu sót về thủ tục người làm chứng, toàn bộ tâm nguyện cả đời của bạn có thể bị Tòa án tuyên vô hiệu. Khối tài sản tỷ đồng bỗng chốc trở thành "mồi lửa" thiêu rụi tình cảm gia đình. Dưới đây là 5 sai lầm phổ biến nhất mà chúng tôi thường xuyên gặp phải khi giải quyết các vụ án tranh chấp thừa kế.
1. Tự ý định đoạt cả phần tài sản chung của vợ/chồng
Đây là sai lầm kinh điển nhất. Nhiều người đàn ông/phụ nữ mặc định rằng mình đứng tên trên sổ đỏ, hoặc mình là người tạo ra thu nhập chính thì có quyền để lại toàn bộ căn nhà cho một người con mình yêu quý.
Rủi ro pháp lý: Theo pháp luật Việt Nam, tài sản hình thành trong thời kỳ hôn nhân là tài sản chung. Bạn chỉ có quyền lập di chúc định đoạt đối với 1/2 giá trị khối tài sản đó. Nếu bạn viết di chúc trao toàn bộ căn nhà cho một người, phần di chúc định đoạt tài sản của người vợ/chồng còn lại sẽ bị Tòa án tuyên vô hiệu một phần.
2. Bỏ qua nhóm "Người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc"
Bạn có quyền để lại tài sản cho bất kỳ ai, kể cả người ngoài hay tổ chức từ thiện. Nhưng pháp luật có một rào cản mang tên "Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015" để bảo vệ những người yếu thế.
Dù bạn có ghét bỏ và không ghi tên họ vào di chúc, những người sau đây vẫn nghiễm nhiên được hưởng ít nhất bằng 2/3 suất của một người thừa kế theo pháp luật:
- Con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng.
- Con đã thành niên nhưng không có khả năng lao động. Rủi ro: Nếu bạn không chia phần cho họ, bản di chúc sẽ phải "chia lại" khi mở thừa kế, dẫn đến việc người bạn muốn cho tài sản lại không nhận được trọn vẹn như ý nguyện ban đầu.
3. Di chúc tự viết tay nhưng thiếu người làm chứng hợp lệ
Bạn hoàn toàn có thể tự viết tay di chúc tại nhà mà không cần ra phòng công chứng. Tuy nhiên, nếu bạn không am hiểu luật, tờ giấy đó rất dễ trở thành giấy lộn.
Rủi ro: Nếu di chúc đánh máy nhưng người lập di chúc chỉ ký tên mà không có ít nhất 02 người làm chứng cùng ký xác nhận -> Vô hiệu.
- Người làm chứng lại là người có quyền lợi liên quan (ví dụ: vợ, con, người được hưởng di sản) -> Vô hiệu.
- Trong một vụ án thực tế chúng tôi từng thụ lý tại Hải Phòng, một bản di chúc viết tay bị bác bỏ hoàn toàn chỉ vì người bố nhờ cậu con trai ruột (người được hưởng tài sản) ký tên dưới góc độ người làm chứng.
4. Mô tả tài sản mập mờ, chung chung
"Tôi để lại mảnh đất ở quê cho thằng cả, sổ tiết kiệm cho đứa út..." – Cách viết dân dã này là khởi nguồn của mọi rắc rối.
Rủi ro: "Mảnh đất ở quê" là mảnh nào? Diện tích bao nhiêu? Thửa đất số mấy, tờ bản đồ số bao nhiêu? Nếu tại thời điểm mở thừa kế, hình thể mảnh đất đã thay đổi, hoặc người quá cố có nhiều hơn một mảnh đất ở quê, Tòa án sẽ vô cùng khó khăn để xác định chính xác di sản. Sự mập mờ này chính là kẽ hở để những người thừa kế khác nảy sinh lòng tham và đâm đơn khởi kiện đòi chia lại theo pháp luật.
5. Không có bằng chứng về "Sự minh mẫn, tự nguyện"
Điều kiện cốt lõi để di chúc có hiệu lực là người lập phải trong trạng thái tinh thần hoàn toàn minh mẫn, sáng suốt, không bị đe dọa hay cưỡng ép.
Rủi ro: Khi bạn qua đời, những người con không được chia tài sản thường sẽ viện cớ: "Lúc bố tôi viết giấy này, ông đang ốm nặng, lú lẫn, bị anh cả ép buộc". Nếu bạn chỉ để lại một tờ giấy mỏng manh mà không có giấy khám sức khỏe tâm thần tại thời điểm lập di chúc, hoặc không có video/luật sư làm chứng, việc bị kiện cáo và di chúc bị lật đổ là điều hoàn toàn có thể xảy ra.
Trên đây là toàn bộ tư vấn của chúng tôi, hy vọng rằng, những ý kiến tư vấn này, sẽ giúp làm sáng tỏ các vấn đề mà Quý vị đang quan tâm. Để có thể làm rõ hơn và chi tiết từng vấn đề nêu trên cũng như các vấn đề pháp lý mà Quý vị đang cần tham khảo thêm ý kiến chuyên môn. Xin vui lòng liên hệ ngay cho chúng tôi theo địa chỉ email: luatsaosang@gmail.com hoặc qua tổng đài tư vấn: 0936.65.3636 để nhận được sự tư vấn, giải đáp và hỗ trợ từ Luật Sao Sáng. Trân trọng cảm ơn!




