Nợ đến hạn, người đang ở tù có phải trả nợ không?

Theo quy định tại Điều 44 Bộ luật Hình sự năm 2015, công dân Việt Nam bị kết án phạt tù có thể bị tước một hoặc một số quyền công dân trong các trường hợp luật định. Cụ thể, người bị kết án có thể bị hạn chế các quyền như quyền ứng cử đại biểu cơ quan quyền lực nhà nước hoặc quyền làm việc trong các cơ quan nhà nước, lực lượng vũ trang nhân dân.

Căn cứ tại Điều 466 Bộ luật Dân sự năm 2015, nghĩa vụ trả nợ của bên vay được quy định như sau:

“Điều 466. Nghĩa vụ trả nợ của bên vay

1. Bên vay tài sản là tiền thì phải trả đủ tiền khi đến hạn; nếu tài sản là vật thì phải trả vật cùng loại đúng số lượng, chất lượng, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

2. Trường hợp bên vay không thể trả vật thì có thể trả bằng tiền theo trị giá của vật đã vay tại địa điểm và thời điểm trả nợ, nếu được bên cho vay đồng ý.

3. Địa điểm trả nợ là nơi cư trú hoặc nơi đặt trụ sở của bên cho vay, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.”

Tuy nhiên, pháp luật hình sự không quy định việc người đang chấp hành án phạt tù bị hạn chế hoặc mất năng lực hành vi dân sự. Do đó, họ vẫn được xác định là chủ thể có đầy đủ quyền và nghĩa vụ dân sự, có thể tham gia các quan hệ dân sự với tư cách là đương sự trong vụ án dân sự. Vì vậy, việc đang thi hành án phạt tù không làm phát sinh căn cứ miễn trừ nghĩa vụ trả nợ.

Nghĩa vụ trả nợ của người đang chấp hành hình phạt tù được xử lý thế nào?

Căn cứ Điều 466 Bộ luật Dân sự năm 2015, nghĩa vụ trả nợ của bên vay được xác định rõ. Theo đó, khi đến hạn, bên vay phải hoàn trả đầy đủ tài sản đã vay. Trường hợp vay tiền thì phải trả tiền; nếu vay tài sản là vật thì phải hoàn trả vật cùng loại, đúng số lượng và chất lượng, trừ khi các bên có thỏa thuận khác.

Căn cứ tại Điều 466 Bộ luật Dân sự năm 2015, nghĩa vụ trả nợ của bên vay được quy định như sau:

“Điều 466. Nghĩa vụ trả nợ của bên vay

1. Bên vay tài sản là tiền thì phải trả đủ tiền khi đến hạn; nếu tài sản là vật thì phải trả vật cùng loại đúng số lượng, chất lượng, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

2. Trường hợp bên vay không thể trả vật thì có thể trả bằng tiền theo trị giá của vật đã vay tại địa điểm và thời điểm trả nợ, nếu được bên cho vay đồng ý.

3. Địa điểm trả nợ là nơi cư trú hoặc nơi đặt trụ sở của bên cho vay, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.”

Địa điểm trả nợ được xác định là nơi cư trú hoặc trụ sở của bên cho vay, nếu không có thỏa thuận riêng. Như vậy, dù người vay đang chấp hành án phạt tù thì khi khoản nợ đến hạn, nghĩa vụ trả nợ vẫn phát sinh và không bị đình chỉ.

Trong trường hợp người vay không trả hoặc trả không đầy đủ khi đến hạn, nghĩa vụ tài chính được xử lý như sau:

• Đối với khoản vay không có lãi: Bên cho vay có quyền yêu cầu bên vay thanh toán tiền lãi đối với phần chậm trả theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 Bộ luật Dân sự năm 2015, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định riêng.

• Đối với khoản vay có lãi: Bên vay phải trả lãi trên nợ gốc theo mức lãi suất đã thỏa thuận trong hợp đồng. Nếu chậm trả, bên vay còn phải chịu lãi chậm trả theo quy định tại khoản 2 Điều 468 Bộ luật Dân sự năm 2015 hoặc lãi quá hạn bằng 150% lãi suất vay theo hợp đồng, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.

Như vậy, trong suốt thời gian chấp hành án phạt tù, nếu người vay có nghĩa vụ trả nợ mà không thực hiện đúng hạn thì vẫn phải chịu trách nhiệm thanh toán cả tiền gốc và tiền lãi. Pháp luật hiện hành không có quy định loại trừ nghĩa vụ trả nợ đối với người đang thi hành án phạt tù.

Có thể ủy quyền cho người khác trả nợ trong thời gian chấp hành án phạt tù không?

Trên thực tế, người đang thi hành án phạt tù thường gặp khó khăn trong việc trực tiếp thực hiện nghĩa vụ trả nợ hoặc thỏa thuận gia hạn với bên cho vay. Trong trường hợp này, pháp luật cho phép người có nghĩa vụ được ủy quyền cho người thứ ba thực hiện nghĩa vụ trả nợ thay mình.

Theo Điều 283 Bộ luật Dân sự năm 2015, khi được bên có quyền đồng ý, bên có nghĩa vụ có thể ủy quyền cho người thứ ba thay mình thực hiện nghĩa vụ, nhưng vẫn phải chịu trách nhiệm nếu người được ủy quyền không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ. Việc ủy quyền có thể được lập tại trại giam theo trình tự, thủ tục do cơ quan thi hành án hình sự quản lý.

Cụ thể, tại Điều 283 Bộ luật Dân sự 2015 quy định như sau:

“ Điều 283. Thực hiện nghĩa vụ thông qua người thứ ba

Khi được bên có quyền đồng ý, bên có nghĩa vụ có thể ủy quyền cho người thứ ba thay mình thực hiện nghĩa vụ nhưng vẫn phải chịu trách nhiệm với bên có quyền, nếu người thứ ba không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ. Hình thức ủy quyền có thể được lập tại trại giam theo thủ tục quản lý của cơ quan thi hành án hình sự.

Do đó, người đang chấp hành án phạt tù hoàn toàn có thể ủy quyền cho người thân hoặc cá nhân khác thay mình thanh toán khoản nợ. Tuy nhiên, trong mọi trường hợp, trách nhiệm cuối cùng đối với khoản nợ vẫn thuộc về người vay.

Trên đây là toàn bộ tư vấn của chúng tôi, hy vọng rằng, những ý kiến tư vấn này, sẽ giúp làm sáng tỏ các vấn đề mà Quý vị đang quan tâm. Để có thể làm rõ hơn và chi tiết từng vấn đề nêu trên cũng như các vấn đề pháp lý mà Quý vị đang cần tham khảo thêm ý kiến chuyên môn. Xin vui lòng liên hệ ngay cho chúng tôi theo địa chỉ email: luatsaosang@gmail.com hoặc qua tổng đài tư vấn: 0936.65.3636 để nhận được sự tư vấn, giải đáp và hỗ trợ từ Luật Sao Sáng. Trân trọng cảm ơn!