1. Khi nào được thay đổi mức cấp dưỡng nuôi con?

Theo Điều 116 và Điều 119 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, mức cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn không phải là cố định vĩnh viễn. Khi có lý do chính đáng, cha, mẹ hoặc người có quyền, nghĩa vụ liên quan có thể yêu cầu thay đổi mức cấp dưỡng.

Trên thực tế, Tòa án thường chấp nhận yêu cầu thay đổi mức cấp dưỡng trong các trường hợp sau:

- Thu nhập, khả năng tài chính của người có nghĩa vụ cấp dưỡng tăng hoặc giảm đáng kể;

- Nhu cầu thiết yếu của con thay đổi (chi phí học tập, y tế, sinh hoạt tăng);

- Hoàn cảnh của người trực tiếp nuôi con gặp khó khăn đặc biệt;

- Các yếu tố khách quan khác làm cho mức cấp dưỡng cũ không còn phù hợp.

Việc thay đổi phải dựa trên chứng cứ cụ thể, không chỉ là mong muốn đơn phương của một bên.

2. Phân biệt thay đổi mức cấp dưỡng, thay đổi người nuôi con và đòi tiền cấp dưỡng

Trong thực tiễn, nhiều người nhầm lẫn giữa các yêu cầu này:      

- Thay đổi mức cấp dưỡng: Là việc yêu cầu điều chỉnh số tiền hoặc giá trị cấp dưỡng, trong khi người trực tiếp nuôi con không thay đổi.

- Thay đổi người trực tiếp nuôi con: Là yêu cầu chuyển quyền nuôi con từ cha sang mẹ hoặc ngược lại theo Điều 84 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, căn cứ vào lợi ích tốt nhất của con.

- Đòi tiền cấp dưỡng: Là yêu cầu buộc bên có nghĩa vụ cấp dưỡng thực hiện nghĩa vụ đã được xác định trong bản án, quyết định ly hôn nhưng chưa hoặc không thực hiện.

Mỗi yêu cầu có căn cứ pháp lý, thủ tục và thẩm quyền giải quyết khác nhau, cần xác định đúng để tránh bị Tòa án trả lại đơn.

3. Thủ tục yêu cầu tăng mức cấp dưỡng

Người đang trực tiếp nuôi con cần nộp Đơn yêu cầu giải quyết việc dân sự đến Tòa án nhân dân khu vực nơi người cấp dưỡng (người trả tiền) đang cư trú hoặc làm việc. Điều quan trọng nhất là phải thu thập và nộp kèm các bằng chứng thuyết phục để chứng minh chi phí sinh hoạt, học tập, hoặc khám chữa bệnh của con đã tăng lên một cách đáng kể so với trước đây.  

Quy trình yêu cầu Tòa án tăng mức cấp dưỡng bao gồm 3 bước chính:

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ Bạn cần chuẩn bị một bộ hồ sơ đầy đủ các giấy tờ theo danh sách chi tiết tại mục 5 của bài viết này. Trọng tâm của bộ hồ sơ là các tài liệu, chứng cứ chứng minh cho yêu cầu của bạn là có cơ sở.

Bước 2: Nộp đơn tại Tòa án có thẩm quyền Hồ sơ sẽ được nộp tại Tòa án nhân dân cấp huyện (quận, thị xã) nơi người có nghĩa vụ cấp dưỡng đang cư trú hoặc làm việc.

Bước 3: Tòa án thụ lý và giải quyết Sau khi nhận hồ sơ hợp lệ và bạn đã nộp tạm ứng án phí, Tòa án sẽ thụ lý vụ việc. Tòa sẽ xem xét các bằng chứng, có thể triệu tập các bên để lấy lời khai, tiến hành hòa giải và cuối cùng là ra quyết định về việc có chấp nhận yêu cầu tăng mức cấp dưỡng hay không. 

4. Thủ tục yêu cầu Tòa án giảm mức cấp dưỡng nuôi con (khi thu nhập giảm)

Người đang có nghĩa vụ cấp dưỡng (người trả tiền) cần nộp Đơn yêu cầu giải quyết việc dân sự đến Tòa án nhân dân khu vực nơi người đang nuôi con cư trú. Kèm theo đơn là các bằng chứng chứng minh hoàn cảnh, thu nhập, khả năng tài chính của mình đã bị giảm sút đáng kể và không còn khả năng chu cấp ở mức cũ.  

Quy trình yêu cầu Tòa án giảm mức cấp dưỡng cũng tương tự việc yêu cầu tăng, bao gồm 3 bước:

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ Chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ cần thiết như hướng dẫn tại mục 5. Điểm mấu chốt là các tài liệu chứng minh sự thay đổi hoàn cảnh của chính bạn.

Bước 2: Nộp đơn tại Tòa án có thẩm quyền Nộp hồ sơ tại Tòa án nhân dân cấp huyện nơi người đang trực tiếp nuôi con (và đứa con) đang cư trú.

Bước 3: Tòa án thụ lý và giải quyết Tòa án sẽ xem xét hồ sơ, các bằng chứng bạn cung cấp và ra quyết định điều chỉnh mức cấp dưỡng nếu yêu cầu của bạn là chính đáng. 

5. Hồ sơ, Tòa án có thẩm quyền và án phí thay đổi mức cấp dưỡng

Bạn cần nộp hồ sơ tại Tòa án nhân dân khu vực nơi người có nghĩa vụ cấp dưỡng (người bị yêu cầu) cư trú hoặc làm việc. Lệ phí Tòa án (án phí) cho việc dân sự này là 300.000 đồng, theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14.  

Để tránh phải đi lại nhiều lần, bạn hãy chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ sau trong một bộ hồ sơ:

Đơn yêu cầu thay đổi mức cấp dưỡng (có thể viết tay hoặc đánh máy, nhưng phải có đầy đủ các nội dung theo quy định, hoặc sử dụng mẫu đơn yêu cầu giải quyết việc dân sự của Tòa án).  

Bản án hoặc Quyết định ly hôn của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật (bản sao y).  

Giấy tờ nhân thân của người yêu cầu: Căn cước công dân, hộ khẩu hoặc giấy xác nhận thông tin về cư trú (bản sao y).  

Giấy khai sinh của con (bản sao y).  

Tài liệu, chứng cứ chứng minh sự thay đổi hoàn cảnh: Đây là nhóm giấy tờ quan trọng nhất, quyết định sự thành công của yêu cầu. Tùy thuộc vào việc bạn xin Tăng hay Giảm mức cấp dưỡng, các giấy tờ này sẽ khác nhau như đã phân tích chi tiết ở mục 3 và mục 4.  

Thẩm quyền Tòa án: Theo quy định tại Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, Tòa án có thẩm quyền giải quyết là Tòa án nhân dân cấp huyện (quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh) nơi người bị yêu cầu (bên còn lại) cư trú hoặc làm việc.  

Chi phí Tòa án: Án phí dân sự sơ thẩm cho yêu cầu này là 300.000 đồng (áp dụng cho tranh chấp không có giá ngạch). Bạn sẽ nộp khoản tiền này dưới dạng tạm ứng án phí sau khi Tòa án ra thông báo.

Trên đây là toàn bộ tư vấn của chúng tôi, hy vọng rằng, những ý kiến tư vấn này, sẽ giúp làm sáng tỏ vấn đề mà Quý vị đang quan tâm. Để có thể làm rõ hơn và chi tiết từng vấn đề nêu trên cũng như các vấn đề pháp lý mà Quý vị đang cần tham khảo thêm ý kiến chuyên môn. Xin vui lòng liên hệ ngay cho chúng tôi theo địa chỉ email: luatsaosang@gmail.com hoặc qua Tổng đài tư vấn: 0936.65.3636 để nhận được sự tư vấn, giải đáp và hỗ trợ từ Luật Sao Sáng. Trân trọng cảm ơn!