1. Chồng đứng tên sổ đỏ, quyền sử dụng đất có đương nhiên là tài sản riêng không?

Câu trả lời là không. Việc Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chỉ ghi tên chồng không đồng nghĩa với việc quyền sử dụng đất đó đương nhiên là tài sản riêng của người chồng.

Theo Điều 33 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, tài sản chung của vợ chồng bao gồm:

• Tài sản do vợ, chồng tạo ra; thu nhập từ lao động, hoạt động sản xuất, kinh doanh và các khoản thu nhập hợp pháp khác trong thời kỳ hôn nhân.
• Hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng và các khoản thu nhập hợp pháp khác theo quy định.
• Tài sản được thừa kế chung hoặc được tặng cho chung.
• Tài sản khác mà vợ chồng thỏa thuận là tài sản chung.

Đặc biệt, quyền sử dụng đất mà vợ chồng có được sau khi kết hôn được xác định là tài sản chung, trừ trường hợp một bên được thừa kế riêng, được tặng cho riêng hoặc có được thông qua giao dịch bằng tài sản riêng.

Khoản 3 Điều 33 cũng quy định: Trong trường hợp không có căn cứ để chứng minh tài sản đang tranh chấp là tài sản riêng của mỗi bên thì tài sản đó được coi là tài sản chung.

Bên cạnh đó, Điều 34 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định về việc đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng đối với tài sản chung của vợ chồng. Theo đó, Giấy chứng nhận về nguyên tắc phải ghi tên cả hai vợ chồng, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

Như vậy, nếu quyền sử dụng đất được hình thành trong thời kỳ hôn nhân bằng thu nhập chung của hai vợ chồng thì dù Giấy chứng nhận chỉ đứng tên chồng, người vợ vẫn có quyền yêu cầu xác định đây là tài sản chung và đề nghị chia khi ly hôn.

2. Những trường hợp người vợ được quyền yêu cầu chia đất khi ly hôn

Người vợ có thể yêu cầu chia quyền sử dụng đất khi ly hôn nếu có căn cứ xác định đây là tài sản chung của vợ chồng.

Một số trường hợp thường gặp gồm:

Trường hợp 1: Đất được mua trong thời kỳ hôn nhân bằng tiền chung

Hai vợ chồng kết hôn, sau đó cùng tích lũy tiền lương, thu nhập để mua một thửa đất. Tuy nhiên, do thuận tiện trong quá trình làm thủ tục, Giấy chứng nhận chỉ đứng tên người chồng.

Trong trường hợp này, nếu không có căn cứ chứng minh đất là tài sản riêng thì quyền sử dụng đất được xác định là tài sản chung. Người vợ có quyền yêu cầu chia khi ly hôn.

Trường hợp 2: Đất được tạo lập từ hoạt động kinh doanh trong thời kỳ hôn nhân

Người chồng đứng tên nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất nhưng tiền mua đất có nguồn gốc từ lợi nhuận kinh doanh chung của hai vợ chồng.

Nếu chứng minh được nguồn tiền hình thành tài sản là tài sản chung thì người vợ có cơ sở yêu cầu xác định quyền sử dụng đất là tài sản chung.

Trường hợp 3: Đất được tặng cho chung hoặc thừa kế chung

Trong thời kỳ hôn nhân, cha mẹ tặng cho quyền sử dụng đất cho cả hai vợ chồng nhưng Giấy chứng nhận chỉ ghi tên người chồng.

Nếu có tài liệu, chứng cứ chứng minh việc tặng cho chung thì người vợ vẫn có quyền yêu cầu xác định quyền sử dụng đất là tài sản chung.

3. Những trường hợp đất là tài sản riêng của người chồng, vợ có được chia không?

Đây là một trong những tình huống thường gặp trong thực tế. Không phải mọi quyền sử dụng đất đứng tên chồng đều được chia khi ly hôn. Nếu có căn cứ chứng minh đất là tài sản riêng hợp pháp của người chồng thì về nguyên tắc, quyền sử dụng đất đó vẫn thuộc về người chồng sau khi ly hôn.

Theo quy định về tài sản riêng tại Điều 43 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, tài sản riêng của vợ, chồng bao gồm:

• Tài sản mỗi người có trước khi kết hôn.
• Tài sản được thừa kế riêng hoặc được tặng cho riêng trong thời kỳ hôn nhân.
• Tài sản được chia riêng cho vợ, chồng theo quy định pháp luật.
• Tài sản được hình thành từ tài sản riêng của mỗi người.
• Các tài sản khác được pháp luật quy định là tài sản riêng.

Tuy nhiên, cần lưu ý một số trường hợp đặc biệt:

• Nếu đất là tài sản riêng của chồng nhưng người vợ có công sức đóng góp vào việc cải tạo, nâng cấp hoặc làm tăng giá trị tài sản thì quyền lợi liên quan có thể được xem xét theo quy định pháp luật.
• Nếu tài sản riêng đã được nhập vào tài sản chung theo thỏa thuận hợp pháp thì việc phân chia được thực hiện theo chế độ tài sản chung.
• Nếu đất được mua bằng cả tiền riêng và tiền chung thì cần xác định nguồn gốc từng phần để xem xét quyền lợi của mỗi bên.

Do đó, việc xác định tài sản riêng hay tài sản chung cần dựa trên nguồn gốc hình thành, chứng cứ và thỏa thuận của vợ chồng, không chỉ căn cứ vào tên người đứng trên Giấy chứng nhận.

4. Khi ly hôn, đất là tài sản chung của vợ chồng được chia như thế nào?

Theo Điều 59 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, việc chia tài sản chung khi ly hôn trước hết do vợ chồng thỏa thuận. Nếu không thỏa thuận được thì có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết.

Về nguyên tắc, tài sản chung của vợ chồng được chia đôi nhưng phải tính đến các yếu tố:

Thứ nhất, hoàn cảnh của gia đình và của vợ, chồng.

Tòa án xem xét điều kiện thực tế của mỗi bên sau khi ly hôn để quyết định việc phân chia tài sản phù hợp.

Thứ hai, công sức đóng góp của mỗi bên vào việc tạo lập, duy trì và phát triển tài sản chung.

Đặc biệt, lao động của vợ hoặc chồng trong gia đình được coi như lao động có thu nhập. Vì vậy, người vợ nội trợ, chăm sóc con cái và gia đình vẫn có quyền lợi đối với tài sản chung, dù không trực tiếp tạo ra thu nhập.

Thứ ba, bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp.

Việc phân chia cần xem xét để các bên có điều kiện tiếp tục lao động, tạo thu nhập.

Thứ tư, lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền và nghĩa vụ của vợ chồng.

Tòa án có thể xem xét lỗi của mỗi bên khi quyết định tỷ lệ phân chia tài sản theo quy định.

Ngoài ra, theo khoản 3 Điều 59, tài sản chung được chia bằng hiện vật; nếu không chia được bằng hiện vật thì chia theo giá trị. Người nhận phần tài sản có giá trị lớn hơn phần mình được hưởng phải thanh toán phần chênh lệch cho bên còn lại.

Đối với quyền sử dụng đất, Điều 62 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định cụ thể việc chia quyền sử dụng đất khi ly hôn, tùy thuộc vào loại đất và nhu cầu, điều kiện sử dụng của mỗi bên.

Như vậy, người vợ không đương nhiên được chia đúng 50% diện tích đất trong mọi trường hợp. Tỷ lệ và phương thức phân chia sẽ được xác định trên cơ sở các quy định pháp luật và chứng cứ của vụ việc.

Trên đây là toàn bộ tư vấn của chúng tôi, hy vọng rằng, những ý kiến tư vấn này, sẽ giúp làm sáng tỏ các vấn đề mà Quý vị đang quan tâm. Để có thể làm rõ hơn và chi tiết từng vấn đề nêu trên cũng như các vấn đề pháp lý mà Quý vị đang cần tham khảo thêm ý kiến chuyên môn. Xin vui lòng liên hệ ngay cho chúng tôi theo địa chỉ email: luatsaosang@gmail.com hoặc qua tổng đài tư vấn: 0936.65.3636 để nhận được sự tư vấn, giải đáp và hỗ trợ từ Luật Sao Sáng. Trân trọng cảm ơn!