1. Bản chất pháp lý: Nợ ngân hàng là nợ chung hay nợ riêng?

Theo Điều 37 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, nghĩa vụ trả nợ phát sinh từ giao dịch do vợ chồng cùng thỏa thuận xác lập là nghĩa vụ chung.

Điều này có nghĩa là, dù hai người có ly hôn, khoản nợ thế chấp tại ngân hàng (nếu được vay trong thời kỳ hôn nhân và dùng cho mục đích chung) vẫn là trách nhiệm liên đới của cả hai. Tòa án sẽ không giải quyết việc chia tài sản chung nếu không giải quyết triệt để nghĩa vụ thanh toán khoản nợ với ngân hàng (người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan).

2. Ba phương án tối ưu để chia tài sản đang thế chấp

Khi ly hôn có liên quan đến tài sản thế chấp, vợ chồng và ngân hàng tạo thành một mối quan hệ "kiềng ba chân". Dưới đây là các phương án giải quyết phổ biến nhất:

Phương án 1: Thỏa thuận bán tài sản, tất toán nợ và chia số tiền còn lại

Đây là cách ít rủi ro và tốn ít thời gian nhất: Hai vợ chồng cùng tìm kiếm người mua. Cả hai cùng ngân hàng và người mua ra phòng công chứng. Tiền từ người mua sẽ được chuyển thẳng vào ngân hàng để giải chấp (rút sổ đỏ ra), sau đó sang tên cho người mua. Số tiền thừa sau khi trừ đi dư nợ gốc, lãi và phí phạt của ngân hàng sẽ được hai vợ chồng thỏa thuận chia đôi hoặc chia theo tỷ lệ đóng góp.

Phương án 2: Một người nhận tài sản và gánh toàn bộ khoản nợ

Nếu người vợ (hoặc chồng) muốn giữ lại căn nhà để ở và nuôi con, họ có thể thỏa thuận nhận luôn nghĩa vụ trả nợ ngân hàng.

- Điều kiện bắt buộc: Phương án này bắt buộc phải có sự đồng ý bằng văn bản của Ngân hàng. Ngân hàng sẽ thẩm định lại năng lực tài chính của người nhận nợ (thu nhập cá nhân có đủ khả năng trả gốc + lãi hàng tháng hay không).

- Kết bù chênh lệch: Người nhận nhà sẽ phải thanh toán lại cho người kia một khoản tiền tương đương với một nửa giá trị tài sản (sau khi đã trừ đi khoản nợ).

Phương án 3: Yêu cầu Tòa án giải quyết (Khi có tranh chấp)

Nếu hai bên không thể thỏa thuận, Tòa án sẽ là cơ quan giải quyết. Trong trường hợp này, Tòa án sẽ tiến hành định giá tài sản đang thế chấp. Ngân hàng sẽ tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.

- Lưu ý quan trọng: Quá trình định giá và phân chia tại Tòa thường kéo dài. Trong thời gian chờ xét xử, hai vợ chồng vẫn phải tiếp tục đóng tiền lãi và gốc hàng tháng cho ngân hàng để tránh việc tài sản bị phát mãi (chuyển thành nợ xấu).

3. Những rủi ro pháp lý "chết người" nếu tự giải quyết thiếu kinh nghiệm

Nhiều người nghĩ đơn giản rằng chỉ cần thỏa thuận bằng giấy viết tay là xong. Tuy nhiên, trên thực tế:

- Ngân hàng không cho chuyển giao nợ: Dù vợ chồng thỏa thuận vợ nhận nhà và gánh nợ, nhưng nếu thu nhập của vợ không đủ chuẩn, ngân hàng sẽ từ chối giải chấp, dẫn đến thỏa thuận ly hôn bị tắc nghẽn.

- Tranh chấp về giá trị tài sản: Người muốn giữ nhà thường định giá tài sản thấp đi, trong khi người muốn nhận tiền lại đòi định giá cao lên. Nếu không có cơ sở pháp lý và kinh nghiệm làm việc với tổ chức thẩm định giá, bạn rất dễ bị thiệt thòi hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng.

- Đối phương cố tình chây ì, không trả nợ: Dẫn đến việc khoản vay rơi vào nợ xấu, ngân hàng khởi kiện và phát mãi tài sản với giá rất rẻ, khiến cả hai trắng tay.

Trên đây là toàn bộ tư vấn của chúng tôi, hy vọng rằng, những ý kiến tư vấn này, sẽ giúp làm sáng tỏ các vấn đề mà Quý vị đang quan tâm. Để có thể làm rõ hơn và chi tiết từng vấn đề nêu trên cũng như các vấn đề pháp lý mà Quý vị đang cần tham khảo thêm ý kiến chuyên môn. Xin vui lòng liên hệ ngay cho chúng tôi theo địa chỉ email: luatsaosang@gmail.com hoặc qua tổng đài tư vấn: 0936.65.3636 để nhận được sự tư vấn, giải đáp và hỗ trợ từ Luật Sao Sáng. Trân trọng cảm ơn!