Quyền nuôi con khi cha mẹ không đăng ký kết hôn
Trong thực tế, không ít trường hợp nam nữ chung sống với nhau như vợ chồng nhưng không thực hiện đăng ký kết hôn. Khi mối quan hệ giữa hai bên phát sinh mâu thuẫn hoặc chấm dứt, vấn đề khiến nhiều người băn khoăn nhất chính là quyền và nghĩa vụ của cha mẹ đối với con chung, đặc biệt là quyền nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục con. Nhiều quan niệm cho rằng việc không đăng ký kết hôn sẽ làm hạn chế hoặc làm mất quyền làm cha, làm mẹ. Tuy nhiên, pháp luật hôn nhân và gia đình Việt Nam lại có cách tiếp cận hoàn toàn khác, đặt lợi ích của trẻ em làm trung tâm và bảo vệ mối quan hệ huyết thống giữa cha, mẹ và con.
Theo Điều 68 và Điều 69 của Luật Hôn nhân và Gia đình (HNGĐ) năm 2014, việc cha mẹ không đăng ký kết hôn không làm ảnh hưởng hay làm mất quyền và nghĩa vụ của họ đối với con chung. Cả cha và mẹ đều có đầy đủ quyền và nghĩa vụ ngang nhau trong việc chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục và định đoạt các vấn đề liên quan đến con.
Khi nam nữ chung sống với nhau mà không đăng ký kết hôn, pháp luật chỉ không công nhận họ là vợ chồng hợp pháp. Tuy nhiên, pháp luật công nhận và bảo vệ quan hệ huyết thống giữa cha, mẹ và con. Quyền làm cha, làm mẹ không chỉ phát sinh trên giấy đăng ký kết hôn mà phát sinh từ mối quan hệ ruột thịt. Đây là một chính sách pháp luật nhân văn, được xây dựng nhằm đảm bảo không trẻ nào bị tước đi quyền được chăm sóc bởi cả cha và mẹ chỉ vì lựa chọn của người lớn về tình trạng hôn nhân của họ.
Để quyền lợi này được pháp luật bảo vệ một cách đầy đủ, có một điều kiện tiên quyết: quan hệ cha-mẹ-con phải được xác lập một cách hợp pháp. Thông thường, điều này được thể hiện qua Giấy khai sinh của con có ghi đầy đủ tên của cả cha và mẹ. Trong trường hợp người cha chưa có tên trong giấy khai sinh, cần phải tiến hành thủ tục nhận cha cho con trước khi có thể giải quyết các tranh chấp về quyền nuôi con.
Một sai lầm phổ biến khác là nhầm lẫn giữa quyền "đăng ký khai sinh cho con theo họ cha/mẹ" và "quyền nuôi dưỡng con". Việc con mang họ cha hay họ mẹ hoàn toàn không phải là căn cứ để Tòa án xem xét ai sẽ là người trực tiếp nuôi con. Tòa án sẽ dựa trên những điều kiện hoàn toàn khác, tập trung vào lợi ích của đứa trẻ.
Điều 68 Luật HNGĐ 2014 (Quyền và nghĩa vụ của cha mẹ và con): Khoản 2 của điều luật này khẳng định: "Con sinh ra không phụ thuộc vào tình trạng hôn nhân của cha mẹ đều có quyền và nghĩa vụ như nhau đối với cha mẹ của mình...".
Điều 69 Luật HNGĐ 2014 (Nghĩa vụ và quyền của cha mẹ): Điều luật này liệt kê các nghĩa vụ cụ thể như thương yêu, trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con, áp dụng bình đẳng cho cả cha và mẹ.
Trên đây là tư vấn của chúng tôi. Chúng tôi hy vọng rằng, ý kiến tư vấn của chúng tôi sẽ giúp làm sáng tỏ các vấn đề mà bạn đang quan tâm. Trên từng vấn đề cụ thể, nếu bạn cần tham khảo thêm ý kiến chuyên môn của chúng tôi, xin hãy liên hệ trực tiếp với chúng tôi theo địa chỉ email: luatsaosang@gmail.com hoặc qua Tổng đài tư vấn: 0936.65.3636 để nhận được sự tư vấn, hỗ trợ từ Luật Sao Sáng. Trân trọng cảm ơn!
