Vợ chồng đã thỏa thuận không chia tài sản khi ly hôn nhưng đổi ý khởi kiện lại được không?
Vợ chồng đã có thỏa thuận không yêu cầu chia tài sản khi ly hôn nhưng sau đó đổi ý thì vẫn có thể khởi kiện yêu cầu chia tài sản, với điều kiện thỏa thuận trước đó không đáp ứng đủ điều kiện có hiệu lực pháp luật hoặc bị tuyên vô hiệu (ví dụ: bị ép buộc, lừa dối, vi phạm hình thức, nội dung trái luật). Trường hợp thỏa thuận hợp pháp và đã được Tòa án ghi nhận trong bản án, quyết định ly hôn có hiệu lực thì nguyên tắc là không được khởi kiện lại, trừ khi phát sinh tài sản chung chưa được giải quyết hoặc có căn cứ đặc biệt theo quy định pháp luật.
1. Thỏa thuận không chia tài sản khi ly hôn có còn ràng buộc không
Khi vợ chồng thỏa thuận không phân chia tài sản trong quá trình ly hôn, nội dung này được ghi nhận trong bản án hoặc quyết định công nhận thuận tình ly hôn. Theo Điều 33 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, tài sản hình thành trong thời kỳ hôn nhân (trừ các trường hợp được xác định là tài sản riêng) được coi là tài sản chung của vợ chồng.
Nếu việc không chia tài sản chỉ là thỏa thuận tạm thời hoặc chưa thể hiện ý chí từ bỏ quyền sở hữu, thì sau ly hôn, mỗi bên vẫn có quyền yêu cầu chia.
2. Có được khởi kiện chia tài sản sau ly hôn không?
Dù vợ chồng đã ký văn bản hoặc khai tại Tòa rằng không yêu cầu chia tài sản khi ly hôn, nhưng trong một số trường hợp nhất định, một bên vẫn có thể khởi kiện lại yêu cầu phân chia tài sản. Quyền khởi kiện lại được pháp luật ghi nhận nếu phát sinh căn cứ mới hoặc việc thỏa thuận ban đầu không còn phù hợp. Cụ thể:
- Thỏa thuận ban đầu không hợp pháp hoặc bị vô hiệu
Nếu việc không chia tài sản được xác lập trong điều kiện bị lừa dối, đe dọa, ép buộc hoặc trái đạo đức xã hội, thì thỏa thuận có thể bị yêu cầu tuyên vô hiệu. Căn cứ: Điều 131 và Điều 132 Bộ luật Dân sự 2015 về giao dịch dân sự vô hiệu. Khi đó, người có quyền lợi bị ảnh hưởng được nộp đơn yêu cầu giải quyết lại.
- Phát sinh tài sản mới sau khi ly hôn
Tài sản hình thành sau thời điểm bản án/ quyết định ly hôn có hiệu lực nhưng nguồn gốc từ tài sản chung trước đây, hoặc có tranh chấp về công sức đóng góp, thì người liên quan có quyền khởi kiện yêu cầu Tòa án xác định lại quyền sở hữu. Trường hợp này căn cứ theo Điều 33 và Điều 59 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 về xác định và chia tài sản chung.
- Một bên cố tình che giấu hoặc tẩu tán tài sản chung
Nếu có chứng cứ cho thấy tài sản chung bị giấu, chuyển nhượng khống hoặc đứng tên người khác để tránh chia, thì bên kia có quyền yêu cầu Tòa án chia phần tài sản đó.
- Hết thời hiệu nhưng vẫn được xem xét trong một số trường hợp đặc biệt
Theo Điều 155 Bộ luật Dân sự 2015, thời hiệu có thể không áp dụng nếu tranh chấp liên quan đến tài sản là quyền sử dụng đất, hoặc trường hợp đặc biệt khác do pháp luật quy định. Vì vậy, có trường hợp sau nhiều năm vẫn được thụ lý nếu thuộc nhóm không tính thời hiệu.
3. Khi nào được quyền khởi kiện chia tài sản sau ly hôn?
Một bên có thể nộp đơn nếu phát sinh các tình huống như:
- Xuất hiện tài sản mới mà trước đây không kê khai.
- Một bên chiếm giữ, sử dụng tài sản chung không minh bạch.
- Thỏa thuận ban đầu không rõ ràng, không đúng thủ tục hoặc bị ép buộc.
- Tài sản chung có tranh chấp về quyền sở hữu.
Lưu ý: Khi yêu cầu Tòa án giải quyết, cần chứng minh tài sản đó là tài sản chung theo Điều 33 và Điều 59 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014.
4. Thủ tục yêu cầu chia tài sản sau ly hôn
Hồ sơ cơ bản gồm:
- Đơn khởi kiện yêu cầu chia tài sản sau ly hôn.
- Bản án/Quyết định ly hôn đã có hiệu lực pháp luật.
- Tài liệu chứng minh tài sản chung: giấy chứng nhận nhà đất, đăng ký xe, sao kê tài khoản….
- Giấy tờ nhân thân người nộp đơn.
Tòa án có thẩm quyền: Tòa án nơi bị đơn cư trú theo Điều 39 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015.
5. Rủi ro khi yêu cầu chia lại tài sản
Người yêu cầu có thể gặp một số trở ngại pháp lý:
- Phải chứng minh rõ nguồn gốc và giá trị tài sản.
- Tranh chấp kéo dài nếu bên kia không hợp tác.
- Có thể bị xem xét lại tính hiệu lực của thỏa thuận ly hôn ban đầu.
Tuy nhiên, đây vẫn là quyền hợp pháp nếu điều kiện pháp lý được đảm bảo và không trái với các thỏa thuận đã cam kết tự nguyện.
Tóm lại, việc vợ chồng đã thỏa thuận không chia tài sản khi ly hôn nhưng sau đó đổi ý vẫn có thể khởi kiện lại, miễn là thỏa thuận ban đầu không có giá trị ràng buộc tuyệt đối hoặc không thuộc trường hợp cam kết từ bỏ quyền hợp pháp. Khi xem xét yêu cầu, Tòa án sẽ căn cứ vào Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, Bộ luật Dân sự 2015 và Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015 để giải quyết theo hướng bảo đảm quyền lợi hợp pháp của các bên. Nếu vụ việc phức tạp hoặc tài sản có giá trị lớn, nên liên hệ luật sư để được hướng dẫn cụ thể và tránh sai lầm thủ tục.
Trên đây là toàn bộ tư vấn của chúng tôi, hy vọng rằng, những ý kiến tư vấn này, sẽ giúp làm sáng tỏ các vấn đề mà Quý vị đang quan tâm. Để có thể làm rõ hơn và chi tiết từng vấn đề nêu trên cũng như các vấn đề pháp lý mà Quý vị đang cần tham khảo thêm ý kiến chuyên môn. Xin vui lòng liên hệ ngay cho chúng tôi theo địa chỉ email: luatsaosang@gmail.com hoặc qua tổng đài tư vấn: 0936.65.3636 để nhận được sự tư vấn, giải đáp và hỗ trợ từ Luật Sao Sáng. Trân trọng cảm ơn!
