Người thân có bắt buộc phải trả nợ thay người vay không?

Khi xảy ra sự việc, chủ nợ hoặc các đơn vị thu hồi nợ thường sử dụng áp lực tâm lý, đe dọa sẽ kiện tụng hoặc gửi đơn về cơ quan, địa phương để ép người thân trả nợ. Tuy nhiên, căn cứ vào quy định của pháp luật dân sự, việc có phải trả nợ thay hay không phụ thuộc hoàn toàn vào tư cách pháp lý của bạn trong giao dịch đó.

Nguyên tắc chịu trách nhiệm nghĩa vụ dân sự

Căn cứ Điều 463 Bộ luật Dân sự 2015, hợp đồng vay tài sản là sự thỏa thuận giữa bên cho vay và bên vay. Theo đó, chỉ người đứng tên ký kết hợp đồng vay mới có nghĩa vụ hoàn trả tiền gốc và lãi.

Hợp đồng vay tiền chỉ ràng buộc nghĩa vụ đối với bên vay. Nguồn: LuatVietnam

Pháp luật Việt Nam quy định cá nhân có năng lực hành vi dân sự đầy đủ phải tự chịu trách nhiệm đối với các nghĩa vụ tài sản do mình xác lập. Cha mẹ, anh chị em hay con cái không có nghĩa vụ phải trả nợ thay cho người thân đã trưởng thành, trừ 02 trường hợp ngoại lệ:

• Bạn là người bảo lãnh (ký vào hợp đồng bảo lãnh nghĩa vụ trả nợ).

• Bạn là người thừa kế tài sản của người vay sau khi họ chết (chỉ chịu trách nhiệm trả nợ trong phạm vi di sản thừa kế nhận được).

Các hành vi đòi nợ vô pháp luật bị xử lý ra sao?

Nhiều đối tượng đòi nợ bất chấp quy định pháp luật để khủng bố tinh thần người không liên quan. Đây là các hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng và có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Xử phạt hành chính đối với hành vi quấy rối, xúc phạm

Theo Nghị định 144/2021/NĐ-CP và Nghị định 15/2020/NĐ-CP, các hành vi đòi nợ biến tướng bị xử phạt như sau:

• Gọi điện, nhắn tin đe dọa, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác: Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng.

• Đăng tải thông tin sai sự thật, bôi nhọ hình ảnh người thân lên mạng xã hội: Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng và buộc gỡ bỏ thông tin.

Truy cứu trách nhiệm hình sự đối với hành vi đòi nợ càn quấy

Nếu hành vi đòi nợ tiến xa hơn bằng các biện pháp cưỡng đoạt hoặc bạo lực, các đối tượng có thể bị xử lý hình sự về các tội danh:

• Tội đe dọa hoặc làm nhục người khác (Điều 155 Bộ luật Hình sự).

• Tội Vu khống (Điều 156 Bộ luật Hình sự).

• Tội Cưỡng đoạt tài sản (Điều 170 Bộ luật Hình sự) - áp dụng khi dùng thủ đoạn đe dọa sẽ dùng vũ lực hoặc thủ đoạn khác uy hiếp tinh thần để buộc người thân trả tiền thay.

Các bước xử lý an toàn và đúng pháp luật khi bị đòi nợ thay

Khi liên tục bị nhắn tin, gọi điện hoặc đến tận nhà quấy rối vì khoản nợ của người thân, bạn cần giữ bình tĩnh và thực hiện theo đúng các bước sau:

1. Khẳng định lập trường và giải thích pháp luật: Thông báo rõ ràng cho bên đòi nợ rằng bạn không phải là người vay, không bảo lãnh và không có nghĩa vụ trả nợ. Yêu cầu họ làm việc trực tiếp với người vay hoặc khởi kiện ra Tòa án.

2. Thu thập đầy đủ bằng chứng: Ghi âm tất cả các cuộc gọi đe dọa, chụp màn hình tin nhắn, lưu lại hình ảnh/video các đối tượng đến nhà quấy phá hoặc bài viết bôi nhọ trên mạng xã hội.

3. Cắt đứt kênh quấy rối: Sử dụng tính năng chặn số điện thoại lạ, khóa bình luận hoặc ẩn thông tin cá nhân trên các nền tảng mạng xã hội để tránh bị khai thác hình ảnh.

4. Tố giác đến cơ quan Công an: Lập đơn tố giác tội phạm kèm theo toàn bộ bằng chứng đã thu thập gửi đến Công an xã/phường hoặc Công an quận/huyện nơi bạn cư trú để yêu cầu can thiệp, bảo vệ an toàn cho gia đình.

Trên đây là toàn bộ tư vấn của chúng tôi, hy vọng rằng, những ý kiến tư vấn này, sẽ giúp làm sáng tỏ các vấn đề mà Quý vị đang quan tâm. Để có thể làm rõ hơn và chi tiết từng vấn đề nêu trên cũng như các vấn đề pháp lý mà Quý vị đang cần tham khảo thêm ý kiến chuyên môn. Xin vui lòng liên hệ ngay cho chúng tôi theo địa chỉ email: luatsaosang@gmail.com hoặc qua tổng đài tư vấn: 0936.65.3636 để nhận được sự tư vấn, giải đáp và hỗ trợ từ Luật Sao Sáng. Trân trọng cảm ơn!