1, Bản ghi âm cần đáp ứng những điều kiện gì?

Để tăng giá trị chứng minh của bản ghi âm, người cung cấp cần lưu ý một số vấn đề sau:

Thứ nhất, phải xác định được nguồn gốc của bản ghi âm.

Người cung cấp cần giải thích được bản ghi âm được tạo ra như thế nào, vào thời điểm nào, bằng thiết bị nào và ai là người thực hiện việc ghi âm. Đây là cơ sở để cơ quan tiến hành tố tụng xem xét tính xác thực của tài liệu.

Thứ hai, nội dung ghi âm phải có liên quan đến vụ việc.

Một bản ghi âm chỉ có giá trị chứng minh khi nội dung của nó liên quan đến những tình tiết cần được làm rõ trong vụ án. Việc có một đoạn hội thoại nhưng không chứng minh được mối liên hệ với tranh chấp không đồng nghĩa với việc nội dung đó sẽ được sử dụng để giải quyết vụ án.

Thứ ba, cần bảo đảm tính nguyên vẹn của bản ghi âm.

Người có bản ghi âm nên lưu giữ file gốc, thiết bị chứa file gốc và các dữ liệu liên quan. Không nên chỉ cung cấp một bản đã cắt, ghép hoặc chỉnh sửa vì điều này có thể khiến tính xác thực và giá trị chứng minh của bản ghi âm bị xem xét.

Trong trường hợp cần thiết, cơ quan có thẩm quyền có thể tiến hành kiểm tra, đánh giá tính xác thực của dữ liệu.

2, Ghi âm bằng điện thoại có được dùng làm chứng cứ không?

Có thể. Pháp luật không quy định chỉ những bản ghi âm được thực hiện bằng thiết bị chuyên dụng mới có thể được sử dụng làm chứng cứ. Nếu bản ghi âm được tạo ra và lưu trữ dưới dạng dữ liệu điện tử thì trong tố tụng hình sự, âm thanh được xem là một dạng dữ liệu điện tử. Điều 87 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 xác định dữ liệu điện tử là một trong những nguồn chứng cứ.

Đồng thời, giá trị chứng cứ của dữ liệu điện tử được xem xét dựa trên cách thức khởi tạo, lưu trữ, truyền gửi dữ liệu; cách thức bảo đảm và duy trì tính toàn vẹn của dữ liệu; cách xác định người khởi tạo cùng các yếu tố phù hợp khác.

Do đó, một đoạn ghi âm được thực hiện bằng điện thoại không bị loại khỏi phạm vi chứng cứ chỉ vì được ghi bằng điện thoại. Điều quan trọng là phải xem xét nguồn gốc, tính xác thực, tính toàn vẹn và sự liên quan của bản ghi âm đối với vụ việc.

3, Ghi âm cuộc nói chuyện của người khác có được dùng làm chứng cứ không?

Việc bản ghi âm có thể được sử dụng làm chứng cứ không có nghĩa là mọi cách thức ghi âm đều đương nhiên hợp pháp. Tùy vào hoàn cảnh, cách thức thực hiện, nội dung cuộc trò chuyện và quyền, lợi ích của những người liên quan, việc thu âm có thể phát sinh các vấn đề pháp lý khác.

Vì vậy, khi đánh giá một bản ghi âm, cần xem xét đồng thời cách thức thu thập bản ghi âm và giá trị chứng minh của nội dung được ghi lại, thay vì chỉ dựa vào việc file ghi âm có tồn tại hay không.

4, Cần làm gì khi muốn sử dụng bản ghi âm làm chứng cứ?

Nếu đang có một bản ghi âm và dự định sử dụng trong quá trình giải quyết tranh chấp hoặc vụ án, người có bản ghi âm nên:

• Giữ lại file ghi âm gốc, hạn chế chỉnh sửa hoặc cắt ghép;

• Lưu giữ thiết bị hoặc phương tiện ban đầu chứa bản ghi âm nếu có thể;

• Ghi nhận rõ thời gian, địa điểm, hoàn cảnh và những người tham gia cuộc trò chuyện;

• Chuẩn bị văn bản trình bày về nguồn gốc của bản ghi âm theo quy định của pháp luật tố tụng;

• Có thể cung cấp thêm các tài liệu, tin nhắn, hình ảnh hoặc chứng cứ khác để chứng minh nội dung trong bản ghi âm;

• Không tự ý chỉnh sửa nội dung bản ghi âm nhằm làm thay đổi ý nghĩa của cuộc trò chuyện.

Đặc biệt, không nên chỉ dựa vào một đoạn ghi âm đã được cắt ra khỏi toàn bộ cuộc hội thoại. Khi đánh giá chứng cứ, cơ quan tiến hành tố tụng có thể xem xét cả bối cảnh, nội dung trước và sau đoạn ghi âm cũng như các chứng cứ khác có liên quan.

5, Kết luận

Bản ghi âm cuộc trò chuyện có thể được sử dụng làm chứng cứ, nhưng để được công nhận và có giá trị chứng minh, bản ghi âm phải đáp ứng các điều kiện pháp luật về chứng cứ, đặc biệt là yêu cầu về nguồn gốc, tính xác thực, tính toàn vẹn và sự liên quan đến vụ việc.

Do đó, khi có bản ghi âm liên quan đến tranh chấp hoặc vụ án, người có bản ghi âm nên bảo quản bản gốc và cung cấp đầy đủ thông tin về nguồn gốc của tài liệu thay vì chỉ gửi một file ghi âm đã được chỉnh sửa hoặc sao chép qua nhiều thiết bị.