Theo phong tục dân gian, lễ cúng cô hồn mang ý nghĩa bố thí thức ăn, tiền bạc cho các vong linh đói khát, không nơi nương tựa. Sau khi nghi thức cúng bái hoàn tất, gia chủ thường rải tiền lẻ, bánh kẹo ra đường hoặc ra hiệu cho trẻ em, người xung quanh vào "giật" lấy may mắn, tạo không khí huyên náo, xua đi điềm xui.

Tục giật cô hồn tháng 7. Nguồn: aFamily

Để xác định một hành vi giựt đồ có phải là vi phạm pháp luật hay không, cơ quan chức năng sẽ căn cứ vào ý chí của chủ sở hữu và thời điểm thực hiện hành vi:

• Trường hợp hợp pháp (Không vi phạm):

  • Căn cứ Điều 239 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về Xác lập quyền sở hữu đối với tài sản vô chủ, tài sản không xác định được chủ sở hữu: Khi gia chủ đã hoàn tất lễ cúng và chủ động rải tiền, ném bánh kẹo ra ngoài đường hoặc tuyên bố từ bỏ quyền sở hữu/cho phép người xung quanh lấy, tài sản lúc này được xem là đã từ bỏ quyền sở hữu. Người dân vào nhặt/giật đồ trong bối cảnh này là hoàn toàn hợp pháp.

• Trường hợp cấu thành hành vi vi phạm hành chính:

  • Căn cứ Điểm a Khoản 1 Điều 15 Nghị định 144/2021/NĐ-CP, hành vi trộm cắp tài sản, công nhiên chiếm đoạt tài sản nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự có thể bị phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng.

  • Căn cứ Điều 7 Nghị định 144/2021/NĐ-CP, các hành vi tụ tập gây rối trật tự công cộng, cản trở giao thông khi giựt cô hồn sẽ bị phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng.

• Trường hợp bị truy cứu trách nhiệm hình sự: Căn cứ theo các quy định tại Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017):

  • Tội Cướp giật tài sản (Điều 171 BLHS): Nếu mâm lễ, tiền bạc vẫn đang nằm trong sự quản lý của gia chủ (chưa tuyên bố cho, đang bày trong sân nhà/trong nhà) mà các đối tượng có hành vi công khai, nhanh chóng giằng giật lấy tài sản rồi tẩu thoát, hành vi này cấu thành Tội cướp giật tài sản. Theo Khoản 1 Điều 171 BLHS, người phạm tội có thể bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm. Nếu phạm tội có tổ chức, dùng thủ đoạn nguy hiểm hoặc chiếm đoạt tài sản giá trị lớn, mức hình phạt có thể lên tới 15 - 20 năm tù hoặc tù chung thân.

  • Tội Công nhiên chiếm đoạt tài sản (Điều 172 BLHS): Nếu đối tượng lợi dụng lúc chủ nhà không thể ngăn cản hoặc không dám can ngăn để ngang nhiên vào bê mâm cỗ, heo quay mang đi mà tài sản trị giá từ 2.000.000 đồng trở lên (hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng đã bị xử phạt hành chính/đã bị kết án), người thực hiện sẽ bị xử lý theo Khoản 1 Điều 172 BLHS với mức phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

  • Tội Cướp tài sản (Điều 168 BLHS): Trường hợp các đối tượng dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực ngay tức khắc (mang hung khí, đe dọa tấn công chủ nhà) để lấy mâm lễ, hành vi sẽ bị truy tố theo Điều 168 BLHS với khung hình phạt thấp nhất từ 03 năm đến 10 năm 

Như vậy, đối với gia chủ: Nên tổ chức lễ cúng gọn gàng trong khuôn viên; hạn chế để tiền mặt mệnh giá lớn nơi hớ hênh. Khi có đối tượng manh động xông vào giật đồ, cần ưu tiên bảo đảm an toàn tính mạng, sức khỏe của bản thân và gia đình; ghi hình lại diễn biến và trình báo ngay cho Công an xã/phường sở tại.

Trên đây là toàn bộ tư vấn của chúng tôi, hy vọng rằng, những ý kiến tư vấn này, sẽ giúp làm sáng tỏ các vấn đề mà Quý vị đang quan tâm. Để có thể làm rõ hơn và chi tiết từng vấn đề nêu trên cũng như các vấn đề pháp lý mà Quý vị đang cần tham khảo thêm ý kiến chuyên môn. Xin vui lòng liên hệ ngay cho chúng tôi theo địa chỉ email: luatsaosang@gmail.com hoặc qua tổng đài tư vấn: 0936.65.3636 để nhận được sự tư vấn, giải đáp và hỗ trợ từ Luật Sao Sáng. Trân trọng cảm ơn!